Samenvatting Kennis van gezondheid en inzichten in ziek zijn: Les 3- Groei, homeostase en veroudering - Prof. Dr. João Sabino

gr oei, hom eostase en ver ouder in g
K ENNIS VAN GEZONDH EID EN INZICH TEN IN ZIEK ZIJN – les 3



Gr oei
 Evolutionair: eencellig vs. meercellig organismen
 Cellulair: celdeling (mitose)
 Organisme
 Populatie
 Pathologisch: bv. groeistoornissen


Een cellig or ganism e
Eencellige organismen bestaan uit één enkele cel die alle levensfuncties omvat, van stofwisseling tot
voortplanting en groei.


Ze vormen de basisbouwstenen van het leven op aarde en vertegenwoordigen zowel prokaryoten (bacteriën en
archaea) als eukaryoten (protisten, gisten, sommige algen).


Prokaryoten en eukrayoten
Prokaryoten
 behoren tot de oudste levensvormen
 hebben geen echte kern, DNA vrij in het cytoplasma


Eencellige eukaryoten
 ontstonden via endosymbiose
 vertegenwoordigen cruciale evolutionaire innovaties: compartimentalisatie,
cytoskelet, complexe genregulatie
 DNA in een kern, aanwezigheid van organellen


Eer ste stappen naar m uticellular iteit
Kolonievorming
 Eencellige organismen vormen clusters (filamenten, aggregaten), Bv. volvox


Cellulaire adhesie
 Ontstaan van moleculen voor cel-cel hechting


Communicatie
 Signaaltransductieroutes: coördinatie tussen cellen, Bv. gap junctions


Differentiatie en specialisatie
 Ontstaan van verschillende celtypes met specifieke functies
 Genregulatie bepaalt welke genen ‘aan’ of ‘uit’ staan


1

, Voordelen van multicellulariteit
 Grotere omvang: minder kwetsbaar voor predatie
 Specialisatie: efficiëntere verdeling van functies (voeding, voortplanting, bescherming)
 Nieuwe ecologische niches: exploitatie van complexe omgevingen
 Langere levensduur: niet elke cel hoeft vitaal te blijven zolang het geheel overleeft


Or gan ism e: gr oei
Toename in de massa, omvang of complexiteit van een organisme (of deel daarvan), meestal door celdeling,
celgroei en weefselopbouw.


Gebaseerd op cellulaire processen
 Celproliferatie (meer cellen)
 Celhypertrofie (grotere cellen)
 Matrixafzetting (meer extracellulaire stoffen, bv. bot)




 Lengtegroei
 Toename gewicht
 Spierontwikkeling
 Hart en longen vergroten en passen zich aan, aan de groeiende lichaamsbehoefte
 Hersenrijping




Groeipatronen zijn niet lineair:
 Snelle groei in kindertijd
 Groeispurt in puberteit (lengte + spiermassa)
 Plateau in volwassenheid
 Geslacht, genetica, voeding en omgeving beïnvloeden de groeicurves


Klinische relevantie:
groeihormoondeficiëntie
te weinig groei ondervoeding
chronische ziekte
gigantisme: te veel groei hormonen tijdens kindertijd
te veel groei
acromegalie: te veel groei hormonen bij volwassenen




2