MEDIA, MACHT EN SAMENLEVING
INHOUDSTAFEL
H1: Introductieles ...................................................................................................................3
Introductie...........................................................................................................................3
Media ..................................................................................................................................4
Samenleving ........................................................................................................................6
Macht ..................................................................................................................................7
Centrale actoren in de media, macht en samenleving ...........................................................8
H2: Paradigma’s van de Media, macht en samenleving .............................................................9
Introductie...........................................................................................................................9
Klassieke modellen van media, macht en samenleving ....................................................... 13
Het liberaal-pluralistisch model ................................................................................... 13
Het Marxistisch-radicaal model ................................................................................... 14
Naar een radicaal pluralisme (revisies van de klassieke modellen media, macht en
samenleving ...................................................................................................................... 15
Naar een radicaal pluralisme........................................................................................ 16
Vlaamse medialandschap als een gevarieerd en pluralistisch medialandschap die het
publieke belang dient? ....................................................................................................... 17
H3: Technologie: Van massamedia naar digitalisering en platformisering ................................ 19
De impact van communicatietechnologie op de samenleving.............................................. 22
Van massamedia naar digitale media ................................................................................. 23
De Ontwikkeling van digitale platformen ............................................................................. 24
Hoe beantwoordt de Vlaamse mediasector de toenemende platformisering? ...................... 26
H4: Media als Industrie: Concentratie, Conglomeratie en Commercialisering .......................... 29
introductie: Het belang van media-eigenaarschap, mediamarkten en controle over media ... 29
Belangrijkste trends en processen ...................................................................................... 35
Problemen en beleidsinitiatieven ....................................................................................... 41
H5: De strijd om aandacht van het publiek en mediagebruiker ................................................ 45
Introductie......................................................................................................................... 46
Hoe komt ‘het publiek’ tot stand’? ...................................................................................... 49
Vormen van publiekswerk .................................................................................................. 54
H6: Controle over Media: Politiek, orde, en mediabeleid ......................................................... 57
Het belang van media voor politiek ..................................................................................... 57
Mediabeleid....................................................................................................................... 62
1
, Media en de toekomst van de politieke orde........................................................................ 69
H7: Vlaamse regulator voor de Media (gastcollege) ................................................................. 71
Evolutie AV (audiovisuele) Media Mediadecreet .................................................................. 71
Vlaamse regulator voor de Media (VRM) .............................................................................. 75
Content creator protocol (CCP) .......................................................................................... 77
Mediaconcentratie in Vlaanderen ....................................................................................... 83
Digital service act (DSA) ..................................................................................................... 87
H8: publieke media, macht en samenleving ........................................................................... 89
H9: Media inhoud: mediaproductie, diversiteit, en de maatschappelijke rol van journalistiek ... 95
Wat is het nu precies wat ‘de’ media maken? ...................................................................... 95
Hegemonie ........................................................................................................................ 96
Zijn we een actief publiek? ................................................................................................. 98
DEEL II: Evoluties in de Vlaamse Pers: Nieuwsmedia als efficiënte watchdog? ..................... 99
H10: industrialisering van AI en de media-industrie............................................................... 105
AI in de structuur en werking van media ............................................................................ 105
De industrialisering van AI ................................................................................................ 107
H10 (deel 2): gastles: generatieve AI en het journalistiek beroep ............................................ 109
Werkwijze onderzoek ....................................................................................................... 109
Volgende stap in digitalisering .......................................................................................... 109
Jobinvulling en takenpakket van journalisten .................................................................... 111
Werkgelegenheden .......................................................................................................... 113
Technologie als een (onontkomelijke?) keuze ................................................................... 114
H11: DE analyse van digitale platformen .............................................................................. 115
Data ................................................................................................................................ 116
Metadata ......................................................................................................................... 116
Algoritmes ....................................................................................................................... 116
Interfaces ........................................................................................................................ 117
Protocollen...................................................................................................................... 117
Standaardinstellingen (defaults)....................................................................................... 117
Eigendomsverhoudingen en businessmodellen ................................................................ 117
Gebruikersvoorwaarden................................................................................................... 118
Conclusie ........................................................................................................................ 118
2
,MEDIA, MACHT EN SAMENLEVING
-> kijk bij elke les op de pwp wat aan bod komt en wat je moet kennen/kunnen
H1: INTRODUCTIELES
INTRODUCTIE
Media, macht en samenleving
• Wat betekent een leven zonder technologische communicatiemiddelen?
= geen radio, tv, gsm, internet… (NIKS)
➔ wereld zou er fundamenteel anders uitzien, moeilijkere organisatie ervan = Media laat
toe om plaats en tijd te overstijgen
- Hoe organiseren we verkiezingen? = coherente boodschappen en programma’s
voorstellen voor kiezer
- Hoe zorgen we voor maatschappelijke verbinding? = media belangrijke rol bv. nieuws of
sport
- Hoe organiseren we ons sociaal leven? = publieke diensten (nmbs etc.) en google maps
op gsm, tegenwoordig is media gebruik persoonlijk, vroeger lineair (begin en
eindmoment op tv) samen kijken met gezin, zorgde voor verbinding en sociale cohesie,
nu drijft media mensen soms uit elkaar (gebruiker heeft een transitie ondergaan door
technologische revoluties), dat grijpt in op structuur van gezin/dag
• cruciaal om structuur & werking van media goed te begrijpen, wanneer we onze
hedendaagse samenleving willen begrijpen
• cursus geïnteresseerd in bestuderen & begrijpen complexe relatie tussen media, macht en
samenleving
• structuur en werking van media is vaak onzichtbaar, we moeten leren kijken wat op (front-
end = zichtbaar) en achter onze schermen gebeurt (media backends)
➔ We zijn ons niet altijd bewust van alle arbeid en materiële benodigdheden die nodig zijn
voor de media etc. (bv. ‘people think that data is in the cloud, but it’s not, it’s in the
ocean)
• Grote bedrijven zoals Amazon etc. hebben monopolie, ze spelen grote rol en we zijn
afhankelijk
• Wie bepaalt wat we zien op het nieuws?
• Wie bepaalt wat we mogen posten op sociale media?
• Wie controleert de media?
• Wie bezit de data die we delen met smartphone apps zoals Instagram?
• Hoeveel energie verbruikt het streamen van media en mobieledataconsumptie?
3
, = op relatief korte tijd is mobiele data per smartphone sterk toegenomen
We bekijken Media, macht en samenleving allemaal even apart:
MEDIA
• Verwijs niet zomaar naar “de media” = complexe verzameling van instituten & actoren die
media maken
• Media = meervoud van medium, wat sinds midden 19de E verwijst naar een technologisch
communicatiemiddel, in staat om informatie en communicatie- inhoud te distribueren naar
een groot publiek (kranten, film, radio, tv, etc.)
• Media zijn sterk gedigitaliseerd en in staat informatie en communicatie-inhoud te
verzamelen, op te slaan, te verwerken en te distribueren
• Vandaag zijn media sterk gedataficeerd
= verzamelen data over wie we zijn en onze handelingen, verwerken data d.m.v. algoritmes.
Media en communicatietechnologie automatiseert bijzonder snel en opereert steeds meer
zonder menselijke interventie (bijv. kunstmatige intelligentie)
Media hebben 2 componenten:
1. inhoudelijke component
–> wat we zien op schermen en horen uit luidsprekers
= Symbolisch, betekenisgevend, representaties
2. materiële component
-> vaak onzichtbaar
= Technologisch, organisatorisch, infrastructureel (bv. watermanagement bij data)
Media zijn voortdurend in evolutie, voornamelijk het resultaat van technologisch doorgedreven
innovaties.
Nieuwe dragers van media-inhoud :
= nieuwe circulatie productie en distributie van inhoud,
= nieuwe media-organisaties
4
INHOUDSTAFEL
H1: Introductieles ...................................................................................................................3
Introductie...........................................................................................................................3
Media ..................................................................................................................................4
Samenleving ........................................................................................................................6
Macht ..................................................................................................................................7
Centrale actoren in de media, macht en samenleving ...........................................................8
H2: Paradigma’s van de Media, macht en samenleving .............................................................9
Introductie...........................................................................................................................9
Klassieke modellen van media, macht en samenleving ....................................................... 13
Het liberaal-pluralistisch model ................................................................................... 13
Het Marxistisch-radicaal model ................................................................................... 14
Naar een radicaal pluralisme (revisies van de klassieke modellen media, macht en
samenleving ...................................................................................................................... 15
Naar een radicaal pluralisme........................................................................................ 16
Vlaamse medialandschap als een gevarieerd en pluralistisch medialandschap die het
publieke belang dient? ....................................................................................................... 17
H3: Technologie: Van massamedia naar digitalisering en platformisering ................................ 19
De impact van communicatietechnologie op de samenleving.............................................. 22
Van massamedia naar digitale media ................................................................................. 23
De Ontwikkeling van digitale platformen ............................................................................. 24
Hoe beantwoordt de Vlaamse mediasector de toenemende platformisering? ...................... 26
H4: Media als Industrie: Concentratie, Conglomeratie en Commercialisering .......................... 29
introductie: Het belang van media-eigenaarschap, mediamarkten en controle over media ... 29
Belangrijkste trends en processen ...................................................................................... 35
Problemen en beleidsinitiatieven ....................................................................................... 41
H5: De strijd om aandacht van het publiek en mediagebruiker ................................................ 45
Introductie......................................................................................................................... 46
Hoe komt ‘het publiek’ tot stand’? ...................................................................................... 49
Vormen van publiekswerk .................................................................................................. 54
H6: Controle over Media: Politiek, orde, en mediabeleid ......................................................... 57
Het belang van media voor politiek ..................................................................................... 57
Mediabeleid....................................................................................................................... 62
1
, Media en de toekomst van de politieke orde........................................................................ 69
H7: Vlaamse regulator voor de Media (gastcollege) ................................................................. 71
Evolutie AV (audiovisuele) Media Mediadecreet .................................................................. 71
Vlaamse regulator voor de Media (VRM) .............................................................................. 75
Content creator protocol (CCP) .......................................................................................... 77
Mediaconcentratie in Vlaanderen ....................................................................................... 83
Digital service act (DSA) ..................................................................................................... 87
H8: publieke media, macht en samenleving ........................................................................... 89
H9: Media inhoud: mediaproductie, diversiteit, en de maatschappelijke rol van journalistiek ... 95
Wat is het nu precies wat ‘de’ media maken? ...................................................................... 95
Hegemonie ........................................................................................................................ 96
Zijn we een actief publiek? ................................................................................................. 98
DEEL II: Evoluties in de Vlaamse Pers: Nieuwsmedia als efficiënte watchdog? ..................... 99
H10: industrialisering van AI en de media-industrie............................................................... 105
AI in de structuur en werking van media ............................................................................ 105
De industrialisering van AI ................................................................................................ 107
H10 (deel 2): gastles: generatieve AI en het journalistiek beroep ............................................ 109
Werkwijze onderzoek ....................................................................................................... 109
Volgende stap in digitalisering .......................................................................................... 109
Jobinvulling en takenpakket van journalisten .................................................................... 111
Werkgelegenheden .......................................................................................................... 113
Technologie als een (onontkomelijke?) keuze ................................................................... 114
H11: DE analyse van digitale platformen .............................................................................. 115
Data ................................................................................................................................ 116
Metadata ......................................................................................................................... 116
Algoritmes ....................................................................................................................... 116
Interfaces ........................................................................................................................ 117
Protocollen...................................................................................................................... 117
Standaardinstellingen (defaults)....................................................................................... 117
Eigendomsverhoudingen en businessmodellen ................................................................ 117
Gebruikersvoorwaarden................................................................................................... 118
Conclusie ........................................................................................................................ 118
2
,MEDIA, MACHT EN SAMENLEVING
-> kijk bij elke les op de pwp wat aan bod komt en wat je moet kennen/kunnen
H1: INTRODUCTIELES
INTRODUCTIE
Media, macht en samenleving
• Wat betekent een leven zonder technologische communicatiemiddelen?
= geen radio, tv, gsm, internet… (NIKS)
➔ wereld zou er fundamenteel anders uitzien, moeilijkere organisatie ervan = Media laat
toe om plaats en tijd te overstijgen
- Hoe organiseren we verkiezingen? = coherente boodschappen en programma’s
voorstellen voor kiezer
- Hoe zorgen we voor maatschappelijke verbinding? = media belangrijke rol bv. nieuws of
sport
- Hoe organiseren we ons sociaal leven? = publieke diensten (nmbs etc.) en google maps
op gsm, tegenwoordig is media gebruik persoonlijk, vroeger lineair (begin en
eindmoment op tv) samen kijken met gezin, zorgde voor verbinding en sociale cohesie,
nu drijft media mensen soms uit elkaar (gebruiker heeft een transitie ondergaan door
technologische revoluties), dat grijpt in op structuur van gezin/dag
• cruciaal om structuur & werking van media goed te begrijpen, wanneer we onze
hedendaagse samenleving willen begrijpen
• cursus geïnteresseerd in bestuderen & begrijpen complexe relatie tussen media, macht en
samenleving
• structuur en werking van media is vaak onzichtbaar, we moeten leren kijken wat op (front-
end = zichtbaar) en achter onze schermen gebeurt (media backends)
➔ We zijn ons niet altijd bewust van alle arbeid en materiële benodigdheden die nodig zijn
voor de media etc. (bv. ‘people think that data is in the cloud, but it’s not, it’s in the
ocean)
• Grote bedrijven zoals Amazon etc. hebben monopolie, ze spelen grote rol en we zijn
afhankelijk
• Wie bepaalt wat we zien op het nieuws?
• Wie bepaalt wat we mogen posten op sociale media?
• Wie controleert de media?
• Wie bezit de data die we delen met smartphone apps zoals Instagram?
• Hoeveel energie verbruikt het streamen van media en mobieledataconsumptie?
3
, = op relatief korte tijd is mobiele data per smartphone sterk toegenomen
We bekijken Media, macht en samenleving allemaal even apart:
MEDIA
• Verwijs niet zomaar naar “de media” = complexe verzameling van instituten & actoren die
media maken
• Media = meervoud van medium, wat sinds midden 19de E verwijst naar een technologisch
communicatiemiddel, in staat om informatie en communicatie- inhoud te distribueren naar
een groot publiek (kranten, film, radio, tv, etc.)
• Media zijn sterk gedigitaliseerd en in staat informatie en communicatie-inhoud te
verzamelen, op te slaan, te verwerken en te distribueren
• Vandaag zijn media sterk gedataficeerd
= verzamelen data over wie we zijn en onze handelingen, verwerken data d.m.v. algoritmes.
Media en communicatietechnologie automatiseert bijzonder snel en opereert steeds meer
zonder menselijke interventie (bijv. kunstmatige intelligentie)
Media hebben 2 componenten:
1. inhoudelijke component
–> wat we zien op schermen en horen uit luidsprekers
= Symbolisch, betekenisgevend, representaties
2. materiële component
-> vaak onzichtbaar
= Technologisch, organisatorisch, infrastructureel (bv. watermanagement bij data)
Media zijn voortdurend in evolutie, voornamelijk het resultaat van technologisch doorgedreven
innovaties.
Nieuwe dragers van media-inhoud :
= nieuwe circulatie productie en distributie van inhoud,
= nieuwe media-organisaties
4
