Samenvatting Denken over Denken
1
,2
,H1: WAT IS FILOSOFIE?
Ambrose Bierce (Amerikaanse satiricus):
=> “Een stelsel van vele wegen die van nergens naar niets leiden.”
=> filosofen houden zich idd bezig met vragen waarop geen eensluidend en sluitend
antwoord op kan worden gegeven
Moeilijk om lijst van kenmerken op te stellen die voorkomen bij alle filosofen en hun
opvattingen en enkel bij filosofen en hun opvattingen
o Essentie van filosofie lijkt niet te bestaan
Anti-essentialisme
=> essentialisme = sommige zaken hebben essentiële eigenschappen =>
eigenschap dat iets moet hebben om dat ding te zijn bv redelijkheid =
essentie vd mens
=> niet anti over heel de lijn maar wel over levende wezens => mensen
hebben geen essentie van de mensen zonder redelijkheid geen mens?
Bestaan wel filosofische boeken = prototypes
Prototypes
-> beeld filosofie => hoe meer je naar rand gaat, hoe groter de
vraag of het filo is
o Moeilijk af te bakenen van andere kennisdomeinen (bv. wetenschap en religie)
Verschil psychologie en filosofie
o Psychologie => wil zekerheden => wetenschap
o Filosofie => zekerheden ondermijnen
Bertrand Russel (quote ppt)
o Taak filosoof = leren leven met onzekerheden maar je er ook niet er door laten
verlammen
Dubbele vraag:
o Positieve def: filosofie is …
o Negatieve def: filosofie verschilt van …
o Dubbele doelstelling
3
, 1.1. DRIE KENMERKEN: ATTITUDE, METHODOLOGIE, DOMEIN
Opvallend hoeveel definities er zijn van filosofie + hoeveel die van elkaar verschillen
Nigel Warburton (Britse filosoof; 2010, xii)
o “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t agree what it’s
about.”
Etymologie van het woord: liefde voor wijsheid of het verlangen om het te weten
o !! Aristoteles → alle mensen verlangen van nature naar wijsheid (dus niet
typerend voor enkel filosofen)
o Wat bedoelt men eigenlijk met wijsheid?
Volksmond: filosoof = iemand die zekere levenswijsheid aan de dag legt
o !! Opnieuw niet typerend voor filosofen (bv ook politici, wetenschappers…)
Waarin verschilt de filosofie dan wel van andere basisdomeinen zoals wetenschappen?
1.1.1. ATTITUDE
o Kritisch denken
Filosofen piekeren over de dingen die mensen vanzelfsprekend vinden “Party-
poopers”
→ nefast voor feestvreugde omdat ze zich ergeren aan banaliteiten waarop ons
dagelijks leven rust en omdat ze zich niet kunnen of willen neerleggen bij
overgeleverde inzichten
Autoriteiten worden uitgedaagd en hun uitspraken worden in twijfel getrokken
→ Dit geldt OOK voor autoriteit van personen en voor autoriteit van eigen
vermogens, zoals onze zintuigen en cognitieve vermogens
Probleem: René Descartes -> onze zintuigen bedriegen ons vaker dan we
denken. Via zintuigen verwerven we namelijk kennis, maar als zintuigen
niet betrouwbaar zijn, is onze kennis dan wel nog betrouwbaar?
Bv. Müller-Lyer illusie
Kritiek ≠ einddoel van filosofen = opent mogelijkheid dat dingen anders zouden
(of hadden) kunnen zijn => We moeten ons niet neerleggen bij de status quo
Is kritisch denken een uniek filosofische bezigheid? → NEE
→ Niet al het kritisch denken is filosofisch
→ Gemeenschappelijke attitudes tussen hedendaagse wetenschappers en filosofen
- Kritisch en ruimdenkend
- Uitsluitend beroep op rationele argumenten en overwegingen
- Laten zich niet misleiden door schijnbare vanzelfsprekendheden 4
1
,2
,H1: WAT IS FILOSOFIE?
Ambrose Bierce (Amerikaanse satiricus):
=> “Een stelsel van vele wegen die van nergens naar niets leiden.”
=> filosofen houden zich idd bezig met vragen waarop geen eensluidend en sluitend
antwoord op kan worden gegeven
Moeilijk om lijst van kenmerken op te stellen die voorkomen bij alle filosofen en hun
opvattingen en enkel bij filosofen en hun opvattingen
o Essentie van filosofie lijkt niet te bestaan
Anti-essentialisme
=> essentialisme = sommige zaken hebben essentiële eigenschappen =>
eigenschap dat iets moet hebben om dat ding te zijn bv redelijkheid =
essentie vd mens
=> niet anti over heel de lijn maar wel over levende wezens => mensen
hebben geen essentie van de mensen zonder redelijkheid geen mens?
Bestaan wel filosofische boeken = prototypes
Prototypes
-> beeld filosofie => hoe meer je naar rand gaat, hoe groter de
vraag of het filo is
o Moeilijk af te bakenen van andere kennisdomeinen (bv. wetenschap en religie)
Verschil psychologie en filosofie
o Psychologie => wil zekerheden => wetenschap
o Filosofie => zekerheden ondermijnen
Bertrand Russel (quote ppt)
o Taak filosoof = leren leven met onzekerheden maar je er ook niet er door laten
verlammen
Dubbele vraag:
o Positieve def: filosofie is …
o Negatieve def: filosofie verschilt van …
o Dubbele doelstelling
3
, 1.1. DRIE KENMERKEN: ATTITUDE, METHODOLOGIE, DOMEIN
Opvallend hoeveel definities er zijn van filosofie + hoeveel die van elkaar verschillen
Nigel Warburton (Britse filosoof; 2010, xii)
o “Philosophy is an unusual subject in that its practitioners don’t agree what it’s
about.”
Etymologie van het woord: liefde voor wijsheid of het verlangen om het te weten
o !! Aristoteles → alle mensen verlangen van nature naar wijsheid (dus niet
typerend voor enkel filosofen)
o Wat bedoelt men eigenlijk met wijsheid?
Volksmond: filosoof = iemand die zekere levenswijsheid aan de dag legt
o !! Opnieuw niet typerend voor filosofen (bv ook politici, wetenschappers…)
Waarin verschilt de filosofie dan wel van andere basisdomeinen zoals wetenschappen?
1.1.1. ATTITUDE
o Kritisch denken
Filosofen piekeren over de dingen die mensen vanzelfsprekend vinden “Party-
poopers”
→ nefast voor feestvreugde omdat ze zich ergeren aan banaliteiten waarop ons
dagelijks leven rust en omdat ze zich niet kunnen of willen neerleggen bij
overgeleverde inzichten
Autoriteiten worden uitgedaagd en hun uitspraken worden in twijfel getrokken
→ Dit geldt OOK voor autoriteit van personen en voor autoriteit van eigen
vermogens, zoals onze zintuigen en cognitieve vermogens
Probleem: René Descartes -> onze zintuigen bedriegen ons vaker dan we
denken. Via zintuigen verwerven we namelijk kennis, maar als zintuigen
niet betrouwbaar zijn, is onze kennis dan wel nog betrouwbaar?
Bv. Müller-Lyer illusie
Kritiek ≠ einddoel van filosofen = opent mogelijkheid dat dingen anders zouden
(of hadden) kunnen zijn => We moeten ons niet neerleggen bij de status quo
Is kritisch denken een uniek filosofische bezigheid? → NEE
→ Niet al het kritisch denken is filosofisch
→ Gemeenschappelijke attitudes tussen hedendaagse wetenschappers en filosofen
- Kritisch en ruimdenkend
- Uitsluitend beroep op rationele argumenten en overwegingen
- Laten zich niet misleiden door schijnbare vanzelfsprekendheden 4
