Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren
Hoofdstuk II: Metabole aandoeningen
Endocrinologie
Bijnierschors produceert Bijniermerg produceert
• Glucocorticoiden (cortisone) • Adrenaline
• mineralocorticoiden (aldosteron) • Noradrenaline
• Geslachtshormonen
Deze hormonen regelen van het
metabolisme, de bloeddruk, hydratatie en
hoe het lichaam reageert op stress.
ACTH (adrenocorticotroop hormoon): wordt geproduceerd door de hypofyse en regelt de
productie en vrijstelling van cortisol in de bijnierschors.
Ziekte van Cushing of hyperadrenocorticisme
Voorkomen Honden (soms bij paarden)
Uitleg De bijnier produceert te veel cortisone
2 vormen van de ziekte van cushing:
Hypofyse afhankelijke cushing Bijnierafhankelijke cushing
Etiologie • Door een tumor in de hypofyse • Door een bijniertumor waardoor
(oorzaak) waardoor de bijnier op afstand er te veel cortisone geproduceerd
geactiveerd wordt (bijnier is intact) wordt
• Ziekteverloop: traag (enkele • Ziekteverloop: snel (enkele
jaren) maanden)
• Drinken veel (polydipsie)
• Veel plassen (polyurie)
• Willen meer eten (polyfagie)
Symptomen
• Kaalheid aan beide zijden (alopecie)
• Verliezen spiermassa (atrofie)
• Dunne huid en/of krijgen een dikkere buik
• Bloedtesten: ACTH
stimulatietest of
Diagnose cortisolbepalingen
• Urinetest: co/crea-test
• Echografie bijnier → vergrote bijnier
Behandeling Medicamenteus (levenslang nemen en vaak bijwerkingen) of chirurgisch
1
,Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Ziekte van Addison of hypoadrenocorticisme
Bijnierschors produceert te weinig glucocorticoid (cortisone) en
Uitleg
mineralocorticoid hormoon (aldosterone)
Veel verschillende oorzaken (erfelijke auto-immuunziekte, een tumoraal
Etiologie
proces, beschadiging door trauma, bijwerkingen van bepaalde
(Oorzaak)
geneesmiddelen, infectie of ontsteking)
• Braken
• Diarree
• Lethargie (slaapzucht)
• Depressie
Symptomen • Anorexie
• Tremoren (bevende, onwillekeurige beweging)
• Spierzwakte
• Buikpijn
• Bradycardie (te trage hartslag)
• Bloedonderzoek (ook Natrium en Kalium waarden checken)
Diagnose • Bloedtesten: ACTH stimulatietest of cortisolbepalingen
• Urinetest: co/crea-test
Acute fase Onderhoudstherapie
• Intraveneuze vloeistoftherapie • Levenslang cortico’s toedienen
Behandeling (Nacl 0,9%) en electrolietenbalans (natrium en
• Glucocorticosteroiden en kalium) controleren
mineralocorticoiden (cortico’s)
toedienen
Schildklier:
• Locatie: Net onder het strottenhoofd (larynx)
• Hypofyse produceert het thyroid stimulerend hormoon (TSH) dat de schildklier stimuleert
om het hormoon “thyroxine” ( T4) te produceren
2
,Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Hypothyroïdie
Bij grote tot middelgrote hondenrassen van middelbare leeftijd (2-8 jaar)
Voorkomen (Golden Retrievers, Leonbergers, Cocker Spaniël, Dobberman, Spaniël,
Bouvier, …)
Uitleg De schildklier produceert te weinig thyroxine
Primaire hypothyreoïdie Secundaire hypothyreoïdie
• Komt veel voor • Zeldzaam
Etiologie • Is een auto-immuun proces • Door tumor in de hypofyse
(Oorzaak) waarbij de schildklier antilichamen wordt schildklier niet meer
produceert gericht tegen eigen gestimuleerd om thyroxine te
schildkliercellen produceren
• Verandering van gedrag
• Lethargie (slaapzucht)
• Obesitas zonder veranderingen in het dieet
• Alopecie (haarverlies) op kruis, flanken, staart oren, neus met
Symptomen hyperpigmentatie (huid wordt donkerder) → vooral rattenstaart
• Huidklachten: verdikking van de huid
• Keratinistieproblemen: droge of vettige seborrhea (schilfers), infectie
huid (otitis)
• Vruchtbaarheidsproblemen
• Klinische symptomen
Diagnose • Bloedtest: T4(canine) verlaagd en TSH
(thyroid stimulerend hormoon) verhoogd
Behandeling Peroraal (via mond) schildklierhormoon toedienen (levenslang)
Droge seborrhea
Vechtige
seborrhea
Rattenstaart
3
, Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Hyperthyroïdie
Voorkomen Vooral bij oude katten
Uitleg Door vergroting van de schildklier (hyperplasie) zal de schildklier meer
(oorzaak) hormonen produceren
• Sterk vermageren ondanks polyfagie (veel eten)
Symptomen • Hyperactief, nerveus
• Tachycardie (snel hartritme in rust)
• Palperen ter hoogte van de trachea → voel je vergrote schildklier
• Bloedtest kat: T4(feline of canine) is verhoogd (TSH is enkel bij de hond
betrouwbaar)
Diagnose
• Anti-thyroide medicatie: zorgt ervoor dat
productie van schildklierhormoon daalt
Medicamenteuze
• Niet te genezen en levenslang nemen
behandeling
• Weinig neveneffecten maar strikte opvolging van
schildklier –en nierfunctie
(Chirurgische Vroeger werd de aangetaste schildklier verwijderd
behandeling)
Behandeling • Radioactieve jodine vernietigt het hyperactieve
deel van de schildklier → kan genezen
• Voordelen: veilig en gemakkelijk
Radioactieve
jodinetherapie • Nadelen: duur, sommige patiënten ontwikkelen
hypothyroïdie en behandeling mag enkel uitgevoerd
worden in gespecialiseerde praktijken (Faculteit
Merelbeke)
Jodiumarme Kan onder controle blijven door jodiumarme
voeding voeding (patiënt mag niets anders eten)
T4 is diersoortspecifiek, er is een verschil tussen feline (kat), canine (hond) of equine
(paard) T4 bij een laboaanvraag!
4
Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren
Hoofdstuk II: Metabole aandoeningen
Endocrinologie
Bijnierschors produceert Bijniermerg produceert
• Glucocorticoiden (cortisone) • Adrenaline
• mineralocorticoiden (aldosteron) • Noradrenaline
• Geslachtshormonen
Deze hormonen regelen van het
metabolisme, de bloeddruk, hydratatie en
hoe het lichaam reageert op stress.
ACTH (adrenocorticotroop hormoon): wordt geproduceerd door de hypofyse en regelt de
productie en vrijstelling van cortisol in de bijnierschors.
Ziekte van Cushing of hyperadrenocorticisme
Voorkomen Honden (soms bij paarden)
Uitleg De bijnier produceert te veel cortisone
2 vormen van de ziekte van cushing:
Hypofyse afhankelijke cushing Bijnierafhankelijke cushing
Etiologie • Door een tumor in de hypofyse • Door een bijniertumor waardoor
(oorzaak) waardoor de bijnier op afstand er te veel cortisone geproduceerd
geactiveerd wordt (bijnier is intact) wordt
• Ziekteverloop: traag (enkele • Ziekteverloop: snel (enkele
jaren) maanden)
• Drinken veel (polydipsie)
• Veel plassen (polyurie)
• Willen meer eten (polyfagie)
Symptomen
• Kaalheid aan beide zijden (alopecie)
• Verliezen spiermassa (atrofie)
• Dunne huid en/of krijgen een dikkere buik
• Bloedtesten: ACTH
stimulatietest of
Diagnose cortisolbepalingen
• Urinetest: co/crea-test
• Echografie bijnier → vergrote bijnier
Behandeling Medicamenteus (levenslang nemen en vaak bijwerkingen) of chirurgisch
1
,Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Ziekte van Addison of hypoadrenocorticisme
Bijnierschors produceert te weinig glucocorticoid (cortisone) en
Uitleg
mineralocorticoid hormoon (aldosterone)
Veel verschillende oorzaken (erfelijke auto-immuunziekte, een tumoraal
Etiologie
proces, beschadiging door trauma, bijwerkingen van bepaalde
(Oorzaak)
geneesmiddelen, infectie of ontsteking)
• Braken
• Diarree
• Lethargie (slaapzucht)
• Depressie
Symptomen • Anorexie
• Tremoren (bevende, onwillekeurige beweging)
• Spierzwakte
• Buikpijn
• Bradycardie (te trage hartslag)
• Bloedonderzoek (ook Natrium en Kalium waarden checken)
Diagnose • Bloedtesten: ACTH stimulatietest of cortisolbepalingen
• Urinetest: co/crea-test
Acute fase Onderhoudstherapie
• Intraveneuze vloeistoftherapie • Levenslang cortico’s toedienen
Behandeling (Nacl 0,9%) en electrolietenbalans (natrium en
• Glucocorticosteroiden en kalium) controleren
mineralocorticoiden (cortico’s)
toedienen
Schildklier:
• Locatie: Net onder het strottenhoofd (larynx)
• Hypofyse produceert het thyroid stimulerend hormoon (TSH) dat de schildklier stimuleert
om het hormoon “thyroxine” ( T4) te produceren
2
,Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Hypothyroïdie
Bij grote tot middelgrote hondenrassen van middelbare leeftijd (2-8 jaar)
Voorkomen (Golden Retrievers, Leonbergers, Cocker Spaniël, Dobberman, Spaniël,
Bouvier, …)
Uitleg De schildklier produceert te weinig thyroxine
Primaire hypothyreoïdie Secundaire hypothyreoïdie
• Komt veel voor • Zeldzaam
Etiologie • Is een auto-immuun proces • Door tumor in de hypofyse
(Oorzaak) waarbij de schildklier antilichamen wordt schildklier niet meer
produceert gericht tegen eigen gestimuleerd om thyroxine te
schildkliercellen produceren
• Verandering van gedrag
• Lethargie (slaapzucht)
• Obesitas zonder veranderingen in het dieet
• Alopecie (haarverlies) op kruis, flanken, staart oren, neus met
Symptomen hyperpigmentatie (huid wordt donkerder) → vooral rattenstaart
• Huidklachten: verdikking van de huid
• Keratinistieproblemen: droge of vettige seborrhea (schilfers), infectie
huid (otitis)
• Vruchtbaarheidsproblemen
• Klinische symptomen
Diagnose • Bloedtest: T4(canine) verlaagd en TSH
(thyroid stimulerend hormoon) verhoogd
Behandeling Peroraal (via mond) schildklierhormoon toedienen (levenslang)
Droge seborrhea
Vechtige
seborrhea
Rattenstaart
3
, Samenvatting pathologie gezelschapshuisdieren Esther Platini
Hyperthyroïdie
Voorkomen Vooral bij oude katten
Uitleg Door vergroting van de schildklier (hyperplasie) zal de schildklier meer
(oorzaak) hormonen produceren
• Sterk vermageren ondanks polyfagie (veel eten)
Symptomen • Hyperactief, nerveus
• Tachycardie (snel hartritme in rust)
• Palperen ter hoogte van de trachea → voel je vergrote schildklier
• Bloedtest kat: T4(feline of canine) is verhoogd (TSH is enkel bij de hond
betrouwbaar)
Diagnose
• Anti-thyroide medicatie: zorgt ervoor dat
productie van schildklierhormoon daalt
Medicamenteuze
• Niet te genezen en levenslang nemen
behandeling
• Weinig neveneffecten maar strikte opvolging van
schildklier –en nierfunctie
(Chirurgische Vroeger werd de aangetaste schildklier verwijderd
behandeling)
Behandeling • Radioactieve jodine vernietigt het hyperactieve
deel van de schildklier → kan genezen
• Voordelen: veilig en gemakkelijk
Radioactieve
jodinetherapie • Nadelen: duur, sommige patiënten ontwikkelen
hypothyroïdie en behandeling mag enkel uitgevoerd
worden in gespecialiseerde praktijken (Faculteit
Merelbeke)
Jodiumarme Kan onder controle blijven door jodiumarme
voeding voeding (patiënt mag niets anders eten)
T4 is diersoortspecifiek, er is een verschil tussen feline (kat), canine (hond) of equine
(paard) T4 bij een laboaanvraag!
4
