Strafrecht
1
EY Rechten UGent 2020-2021
,Algemene inleiding
Materieel strafrecht: wat mag er en niet? ( verbodsbepaling en hun straffen)
Formele strafrecht (strafprocesrecht): Procedure, hoe wordt het toegepast?
Rechtbanken? Etc..
Archaïsch
Archaïsch stelsel:
• Vroeger moest de slachtoffer wraak nemen, dat was dan strafrecht door bv
een andere familielid te vermoorden ( privé-aspect) => Talio-recht
Middeleeuwen
Het Oudgermaanse strafproces ( accusatoir )
• Hierbij beslissen de partijen , ze hebben iets te zeggen ( argument
uitwisselen -> vaststelling)
• Hierbij helpt de overheid beetje
• Zo waren er bv ‘enquête du pays’
- Dit waren rondtrekkende rechters die doorheen de provincies reisden en
zo konden zij straffen opleggen zoals de lijfstraf bv. En deden ze
uitspraken.
• De jury ontstond omdat er ongelijkheid was
- Vroeger: ze werden gezien als getuige/ het volk zelf
- => geruchten , reputatie hadden een rol in dit
- Dus de gemeenschap deed een uitspraak en loste het op
Het inquisitoir rechtsproces
• Rechter beslist zelf wat er gebeurd is + straffen. De rechter vind de waarheid.
• Bv: de man bekend dat hij een straf heeft gedaan, maar dit kan ook fout zijn,
dus de rechter beslist of dit juist of niet is.
• In de middeleeuwen: de koning deed dat
• De gevangenis is een recente straf ( 250j)
• De koning voerde de doodstraf voor het volk om te tonen dat hij macht heeft.
2
EY Rechten UGent 2020-2021
,De verlichting
• Reactie op Ancien Régime
• Misdrijf / ius punendi ( hoe gaan we het organiseren? Heeft hij het
verbroken? => schending ‘contrat social’
• Magna Carta (= legaliteit, proportionaliteit, subsidiariteit) ( vrijheden +
afspraken) heeft 3 elementen:
- Legaliteitsbeginsel:
= Er moet een wet zijn voordat er een straf kan bepaald worden.
Dus op voorhand weten wat je kan en niet mag doen.
• Subsidiariteitsbeginsel:
= Enkel straffen als het echt nodig is, als het echt erg is dan ga je strafrecht
inzetten.
• Proportionaliteitsbeginsel
= Het feit dat er een verhouding tussen de misdrijf en de straf. Bv grote misdrijf=
grote straf.
Het ‘revolutionair’ strafrecht ( nieuwe ideeën, iets milder)
• Déclaration des droits de l’homme et du citoyen ( 1789 )
• Eerste strafwetboeken codificeren => wat er staat in wetboek is vb verboden
- Vb: invoering jury ( vroeger waren dit gewone burgers) , milde straffen
zoals gevangenisstraf.
Vaste straf: naast een verbod stond 1 straf, geen minimum en geen maximum, dat
wordt uitgevoerd
De codificaties ( wetboeken ) van Napoleon
• Code Pénal 1810 => rechter kreeg beoordelingsmarge ( ernstige miskenning)
• Code d’intruction criminelle van 1808: Herinvoering inquisitoir systeem +
vernederende en vrede straffen
3
EY Rechten UGent 2020-2021
, Vandaag
• Grondwet van 1830 (voornemen om alle wetboeken te herzien)
- Nieuw strafwetboek (1867) => door parlement maar nooit gekomen.
- Wetboek van strafvordering : nu nog steeds het oude wetboek van
Napoleon ( 1808)
• Het strafwetboek
- Oprichting Commissie herziening Code Pénal
- Oprichting Commissie voor de herziening van het strafwetboek (1976) , dit
leidt tot het voorontwerp van Strafwetboek ( 1985 )
- Oprichting Commissie tot hervorming van het strafrecht
• Het wetboek van strafvordering
- Commissie strafprocesrecht (1991) leidt tot de Wet Franchimont
- Commissie tot hervorming van het strafrecht proces ( 2015)
Theorieën
Inleiding
• De klassieke leer ( meer eerlijk, iedereen krijgt zelfde straf)
• De positieve leer / Sociaal verweer ( we kijken van de hoek van de dader)
• Nieuw sociaalleer
• Nieuw realisme
- Ius Punendi: de vraag waaruit de maatschappij het recht put misdrijven te
bestraffen
Mogelijke functies van de straf:
• Vergelding ( vb pijn doen)
• Verzoening ( oplossing vinden)
• Herstel van de schade (helpen van slachtoffer , vb straf geven aan
misdadiger zodat slachtoffer zich beter voelt)
• Algemene preventie ( straffen bepaalt -> geen misdrijven plegen)
• Bijzondere preventie ( als iemand al gestraft werd -> idee: niet meer doen)
• Resocialiserende werking ( mensen veranderen zodat ze terug in de
maatschappij passen
4
EY Rechten UGent 2020-2021
1
EY Rechten UGent 2020-2021
,Algemene inleiding
Materieel strafrecht: wat mag er en niet? ( verbodsbepaling en hun straffen)
Formele strafrecht (strafprocesrecht): Procedure, hoe wordt het toegepast?
Rechtbanken? Etc..
Archaïsch
Archaïsch stelsel:
• Vroeger moest de slachtoffer wraak nemen, dat was dan strafrecht door bv
een andere familielid te vermoorden ( privé-aspect) => Talio-recht
Middeleeuwen
Het Oudgermaanse strafproces ( accusatoir )
• Hierbij beslissen de partijen , ze hebben iets te zeggen ( argument
uitwisselen -> vaststelling)
• Hierbij helpt de overheid beetje
• Zo waren er bv ‘enquête du pays’
- Dit waren rondtrekkende rechters die doorheen de provincies reisden en
zo konden zij straffen opleggen zoals de lijfstraf bv. En deden ze
uitspraken.
• De jury ontstond omdat er ongelijkheid was
- Vroeger: ze werden gezien als getuige/ het volk zelf
- => geruchten , reputatie hadden een rol in dit
- Dus de gemeenschap deed een uitspraak en loste het op
Het inquisitoir rechtsproces
• Rechter beslist zelf wat er gebeurd is + straffen. De rechter vind de waarheid.
• Bv: de man bekend dat hij een straf heeft gedaan, maar dit kan ook fout zijn,
dus de rechter beslist of dit juist of niet is.
• In de middeleeuwen: de koning deed dat
• De gevangenis is een recente straf ( 250j)
• De koning voerde de doodstraf voor het volk om te tonen dat hij macht heeft.
2
EY Rechten UGent 2020-2021
,De verlichting
• Reactie op Ancien Régime
• Misdrijf / ius punendi ( hoe gaan we het organiseren? Heeft hij het
verbroken? => schending ‘contrat social’
• Magna Carta (= legaliteit, proportionaliteit, subsidiariteit) ( vrijheden +
afspraken) heeft 3 elementen:
- Legaliteitsbeginsel:
= Er moet een wet zijn voordat er een straf kan bepaald worden.
Dus op voorhand weten wat je kan en niet mag doen.
• Subsidiariteitsbeginsel:
= Enkel straffen als het echt nodig is, als het echt erg is dan ga je strafrecht
inzetten.
• Proportionaliteitsbeginsel
= Het feit dat er een verhouding tussen de misdrijf en de straf. Bv grote misdrijf=
grote straf.
Het ‘revolutionair’ strafrecht ( nieuwe ideeën, iets milder)
• Déclaration des droits de l’homme et du citoyen ( 1789 )
• Eerste strafwetboeken codificeren => wat er staat in wetboek is vb verboden
- Vb: invoering jury ( vroeger waren dit gewone burgers) , milde straffen
zoals gevangenisstraf.
Vaste straf: naast een verbod stond 1 straf, geen minimum en geen maximum, dat
wordt uitgevoerd
De codificaties ( wetboeken ) van Napoleon
• Code Pénal 1810 => rechter kreeg beoordelingsmarge ( ernstige miskenning)
• Code d’intruction criminelle van 1808: Herinvoering inquisitoir systeem +
vernederende en vrede straffen
3
EY Rechten UGent 2020-2021
, Vandaag
• Grondwet van 1830 (voornemen om alle wetboeken te herzien)
- Nieuw strafwetboek (1867) => door parlement maar nooit gekomen.
- Wetboek van strafvordering : nu nog steeds het oude wetboek van
Napoleon ( 1808)
• Het strafwetboek
- Oprichting Commissie herziening Code Pénal
- Oprichting Commissie voor de herziening van het strafwetboek (1976) , dit
leidt tot het voorontwerp van Strafwetboek ( 1985 )
- Oprichting Commissie tot hervorming van het strafrecht
• Het wetboek van strafvordering
- Commissie strafprocesrecht (1991) leidt tot de Wet Franchimont
- Commissie tot hervorming van het strafrecht proces ( 2015)
Theorieën
Inleiding
• De klassieke leer ( meer eerlijk, iedereen krijgt zelfde straf)
• De positieve leer / Sociaal verweer ( we kijken van de hoek van de dader)
• Nieuw sociaalleer
• Nieuw realisme
- Ius Punendi: de vraag waaruit de maatschappij het recht put misdrijven te
bestraffen
Mogelijke functies van de straf:
• Vergelding ( vb pijn doen)
• Verzoening ( oplossing vinden)
• Herstel van de schade (helpen van slachtoffer , vb straf geven aan
misdadiger zodat slachtoffer zich beter voelt)
• Algemene preventie ( straffen bepaalt -> geen misdrijven plegen)
• Bijzondere preventie ( als iemand al gestraft werd -> idee: niet meer doen)
• Resocialiserende werking ( mensen veranderen zodat ze terug in de
maatschappij passen
4
EY Rechten UGent 2020-2021
