Gezondheid, welzijn en preventie
Legende Belangrijke begrippen
Belangrijke informatie/concepten
Namen
Begripsomschrijving
Gezondheid Relatief en dynamisch = het kan veranderen
● persoon
● leeftijd
● omstandigheden
● tijd
● ruimte
WHO
“WHO omschrijft gezondheid als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
sociaal welzijn en dus niet louter de afwezigheid van ziekte.”
Lichamelijk welzijn
● Homeostase= evenwicht (bv. lichaamstemperatuur)
● Weerstandsvermogen
● Belastbaarheid= ons vermogen om arbeid te leveren
Geestelijk welzijn
● Homeostase
● Belastbaarheid= weerstand die je hebt tegen stress en moeilijke situaties
Sociaal welzijn
● Materieel= kledij, huisvesting…
● Immaterieel= goede vriendschappen, goede banden met mensen in een
netwerk (waardevolle sociale contacten zijn hier heel belangrijk!)
Ziekte Natuurwetenschappelijke geneeskunde → Psychosomatische geneeskunde → Pathologie
Natuurwetenschappelijke geneeskunde
"Ziekte is te wijten aan de verandering binnen een orgaan. "De ziekte heeft slechts 1
oorzaak.”
● Focus op anatomie
● Monocausaal
Psychosomatische geneeskunde
"Ziekte is een toestand van lichamelijke, psychische en sociale onaangepastheid en
van ontbreken of falen van welbevinden.”
● Het ontbreken of falen van welbevinden (=hoe je over jezelf denkt, hoe voel je
je?)
Pathologie
● Ziekteleer
● Houdt zich bezig met oorzaken, verschijnselen, gevolgen van ziekte
● ziekte= ziekteverwekkende prikkel x weerstand organisme (is bv. heel laag)
1
, ● weerstand afhankelijk van de constitutie (vast) en de conditie (veranderlijk)
● multicausaliteit staat voorop (=alles beïnvloedt alles)
Ziekte multicausaal
● Coping= Hoe ga je om met …? (bv. stress)
● Psychosociale factoren= Welke soort persoonlijkheid heb je?
● Sociaaleconomische factoren
● Milieu
● Conditie= Hoe fit iemand is, lichamelijk
● Constitutie= gevoeligheden voor bepaalde ziektes, aandoeningen
● Erfelijke aanleg
Al deze zaken spelen mee in het al dan niet ontstaan van ziekte
Voorbeeld uit de cursus: Astma
Als de erfelijke aanleg "aanleg voor astma" (familiair) gecompenseerd wordt door een
fysieke woonsituatie zonder stof, vocht, huismijt en luchtverontreiniging (milieu en
sociaaleconomische factoren) en als daarnaast de luchtwegen niet geplaagd worden
door ongezond gedrag zoals roken (conditie en coping) zal die persoon minimaal last
hebben van astma-aanvallen.
Gezondheidsbeleid Canadese minister van volksgezondheid Lalonde en het Ottowa handvest
● Bij gezondheidszorg leggen we de focus te veel op schade in plaats van
preventie
● Hoe kunnen we de gezondheid van onze bevolking positief beïnvloeden?
2
,Lalonde model
De overheid heeft een belangrijke taak in het creëren van een gezonde leefomgeving,
die dus een grote rol speelt binnen preventie.
Hoe kan de overheid gezondheid beïnvloeden? Waar heb je zelf controle over?
● Intern Milieu= persoonlijke gezondheid
● Gezondheidszorgsysteem= Hebben de mensen toegang tot voldoende zorg?
● Extern milieu (fysieke omgeving)= Bv. nachtlawaai bij luchthaven Zaventem,
verkeersinfrastructuur: veilige fietspaden
In België politiek verantwoordelijk voor het
gezondheidsbeleid:
Frank Vandenbroucke
Verschillende beleidsdomeinen zijn mee verantwoordelijk voor het gezondheidsbeleid.
Welke?
● Onderwijs → kennisoverdracht
● Landbouw → gezonde voeding, waterkwaliteit
● Economie → werkweken, pensioen
WHO noemt dit Health in All Policies (in Vlaanderen omgezet in facettenbeleid)
3
, Gezondheidszorg Gezondheidszorg= het geheel van gezondheidsvoorzieningen en reglementeringen,
zowel staats- als privé-initiatieven
Recht op gezondheid (1946) → Recht op gezondheidszorg (1961)
Recht op gezondheidszorg
● Curatief= wanneer er een probleem is, proberen oplossen
● Preventief= probleem proberen voorkomen
● Palliatief= Mensen bij wie de behandeling gestopt is begeleiden (zorgen voor
comfort van patiënt)
Curatieve
gezondheidszorg
Preventieve Voorkomen is beter dan genezen
gezondheidszorg Preventieve gezondheidszorg=
● Primair= voorkomen voordat het tot uiting komt
● Secundair= vroegtijdige opsporing
● Tertiair= voorkomen dat een ziekte terugkomt of chronisch wordt (gevolgen
beperken)
Gezondheidsvoorlichti
ng en -opvoeding
(GVO)
Stilstaan bij morbiditeitspatroon (=sterfte)
Gebreksziekten= bv. gebrek aan gezond water (vroeger)
Infectieziekten= bv. de griep (vroeger)
Gedragsziekten (nu)
● longkanker
● diabetes type 2
● hart- en vaatziekten
● leveraandoeningen door alcoholgebruik
● seksueel overdraagbare aandoeningen…
4
Legende Belangrijke begrippen
Belangrijke informatie/concepten
Namen
Begripsomschrijving
Gezondheid Relatief en dynamisch = het kan veranderen
● persoon
● leeftijd
● omstandigheden
● tijd
● ruimte
WHO
“WHO omschrijft gezondheid als een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en
sociaal welzijn en dus niet louter de afwezigheid van ziekte.”
Lichamelijk welzijn
● Homeostase= evenwicht (bv. lichaamstemperatuur)
● Weerstandsvermogen
● Belastbaarheid= ons vermogen om arbeid te leveren
Geestelijk welzijn
● Homeostase
● Belastbaarheid= weerstand die je hebt tegen stress en moeilijke situaties
Sociaal welzijn
● Materieel= kledij, huisvesting…
● Immaterieel= goede vriendschappen, goede banden met mensen in een
netwerk (waardevolle sociale contacten zijn hier heel belangrijk!)
Ziekte Natuurwetenschappelijke geneeskunde → Psychosomatische geneeskunde → Pathologie
Natuurwetenschappelijke geneeskunde
"Ziekte is te wijten aan de verandering binnen een orgaan. "De ziekte heeft slechts 1
oorzaak.”
● Focus op anatomie
● Monocausaal
Psychosomatische geneeskunde
"Ziekte is een toestand van lichamelijke, psychische en sociale onaangepastheid en
van ontbreken of falen van welbevinden.”
● Het ontbreken of falen van welbevinden (=hoe je over jezelf denkt, hoe voel je
je?)
Pathologie
● Ziekteleer
● Houdt zich bezig met oorzaken, verschijnselen, gevolgen van ziekte
● ziekte= ziekteverwekkende prikkel x weerstand organisme (is bv. heel laag)
1
, ● weerstand afhankelijk van de constitutie (vast) en de conditie (veranderlijk)
● multicausaliteit staat voorop (=alles beïnvloedt alles)
Ziekte multicausaal
● Coping= Hoe ga je om met …? (bv. stress)
● Psychosociale factoren= Welke soort persoonlijkheid heb je?
● Sociaaleconomische factoren
● Milieu
● Conditie= Hoe fit iemand is, lichamelijk
● Constitutie= gevoeligheden voor bepaalde ziektes, aandoeningen
● Erfelijke aanleg
Al deze zaken spelen mee in het al dan niet ontstaan van ziekte
Voorbeeld uit de cursus: Astma
Als de erfelijke aanleg "aanleg voor astma" (familiair) gecompenseerd wordt door een
fysieke woonsituatie zonder stof, vocht, huismijt en luchtverontreiniging (milieu en
sociaaleconomische factoren) en als daarnaast de luchtwegen niet geplaagd worden
door ongezond gedrag zoals roken (conditie en coping) zal die persoon minimaal last
hebben van astma-aanvallen.
Gezondheidsbeleid Canadese minister van volksgezondheid Lalonde en het Ottowa handvest
● Bij gezondheidszorg leggen we de focus te veel op schade in plaats van
preventie
● Hoe kunnen we de gezondheid van onze bevolking positief beïnvloeden?
2
,Lalonde model
De overheid heeft een belangrijke taak in het creëren van een gezonde leefomgeving,
die dus een grote rol speelt binnen preventie.
Hoe kan de overheid gezondheid beïnvloeden? Waar heb je zelf controle over?
● Intern Milieu= persoonlijke gezondheid
● Gezondheidszorgsysteem= Hebben de mensen toegang tot voldoende zorg?
● Extern milieu (fysieke omgeving)= Bv. nachtlawaai bij luchthaven Zaventem,
verkeersinfrastructuur: veilige fietspaden
In België politiek verantwoordelijk voor het
gezondheidsbeleid:
Frank Vandenbroucke
Verschillende beleidsdomeinen zijn mee verantwoordelijk voor het gezondheidsbeleid.
Welke?
● Onderwijs → kennisoverdracht
● Landbouw → gezonde voeding, waterkwaliteit
● Economie → werkweken, pensioen
WHO noemt dit Health in All Policies (in Vlaanderen omgezet in facettenbeleid)
3
, Gezondheidszorg Gezondheidszorg= het geheel van gezondheidsvoorzieningen en reglementeringen,
zowel staats- als privé-initiatieven
Recht op gezondheid (1946) → Recht op gezondheidszorg (1961)
Recht op gezondheidszorg
● Curatief= wanneer er een probleem is, proberen oplossen
● Preventief= probleem proberen voorkomen
● Palliatief= Mensen bij wie de behandeling gestopt is begeleiden (zorgen voor
comfort van patiënt)
Curatieve
gezondheidszorg
Preventieve Voorkomen is beter dan genezen
gezondheidszorg Preventieve gezondheidszorg=
● Primair= voorkomen voordat het tot uiting komt
● Secundair= vroegtijdige opsporing
● Tertiair= voorkomen dat een ziekte terugkomt of chronisch wordt (gevolgen
beperken)
Gezondheidsvoorlichti
ng en -opvoeding
(GVO)
Stilstaan bij morbiditeitspatroon (=sterfte)
Gebreksziekten= bv. gebrek aan gezond water (vroeger)
Infectieziekten= bv. de griep (vroeger)
Gedragsziekten (nu)
● longkanker
● diabetes type 2
● hart- en vaatziekten
● leveraandoeningen door alcoholgebruik
● seksueel overdraagbare aandoeningen…
4
