Inleiding & Pre-analytische fase
Inleiding
Ziekenhuislaboratoria:
o Klinische chemie: biochemische analyses van bloed, urine en andere
lichaamsvloeistoffen
o Hematologie: bloedonderzoek, stolling en beenmergonderzoek
o Immunologie / serologie: auto-immuun, allergieën en infecties
o Microbiologie: bacteriën, virussen, parasieten en schimmels
o Moleculaire diagnostiek / genetica: DNA/RNA-analyse, erfelijke ziekten en
oncologische testen
o Speciale laboratoria: transfusiedienst, therapeutische drug monitoring en
toxicologisch labo
Wat is klinische chemie?
o Doet onderzoek van lichaamsvloeistoffen (bloed, urine, speeksel, … )
Ook moet er nagegaan worden of de chemische moleculen in het lichaam nauwkeurig in
balans zijn, dit noemt men de homeostase! Indien de balans uit evenwicht is zal dit
zorgen voor klinische gevolgen (ziekte) en is het noodzakelijk om de concentratie van
specifieke moleculen op te sporen.
Belang voor de patiënt
1) Diagnostiek: detecteren van ziekten
2) Monitoring: opvolgen van therapie en ziekteproces
3) Preventie: screening van risico’s en vermijden van ziekte
4) Screening: bewaken van de volksgezondheid (overheid)
Rol van de MLT’ers
Bloed- en urinemateriaal verwerken, apparatuur bedienen, kwaliteitscontroles uitvoeren
en resultaten interpreteren samen met de klinisch bioloog!
o 70% van de medische beslissingen zijn gebaseerd op het resultaat van
laboratoriumtesten
Automatisering
o Het gebruikmaken van technologie, robotica en software om laboratoriumtaken
automatisch uit te voeren. Met doel om de efficiëntie, nauwkeurigheid en snelheid
te verhogen, terwijl menselijke fouten en repetitief werk worden verminderd.
Voordelen Uitdagingen & beperkingen
Hogere precisie en reproduceerbaarheid Hoge initiële kostprijs
Vermindering van menselijke fouten Complex onderhoud en software-
updates
Hogere en snellere doorvoer van monsters Training van personeel nodig
Betere traceerbaarheid en datamanagement Mogelijke technische storingen
Vermindering van blootstelling aan Niet alle tests zijn even goed
gevaarlijke stoffen automatiseerbaar
1
, Total lab automation: van aparte toestellen naar een verbinding tussen de machines,
d.m.v. een band. analytische automatisering (analyse van bloed, plasma en urine), pre-
analytische automatisering (sample handling: barcode scanning, centrifugatie en
aliquoting), post-analytische automatisering (resultaatverwerking, LIMS-integratie en
kwaliteitscontrole), transport & gekoelde opslag.
Total testing process (TTP)
Pre-analytische fase: alles Analytische fase: de Post-analytische fase:
voor de eigenlijke analyse eigenlijke analyse van het alles na de analyse
monster
Aanvraag arts Staal meten met Technische en medische
Monsterafname biochemische analyses, validatie van resultaten
Identificatie en labeling immunoassays, Rapportering aan artsen
Transport & opslag fotometrie,... of LIMS-systeem
Voorbehandeling Quality control Interpretatie & follow-up
Kallibratie toestel
Quality control
Hoogste percentage aan fouten gebeurt tijdens de
pre-analytische fase (2/3de) aangezien deze fase
de meeste menselijke handelingen bevat:
verkeerd kruisje op blad, foute patiënt als naam,
tube niet gelabeld, rode tube in plaats van blauw
etc.
De post-analytische fase is afhankelijk van labo tot
labo, het kan fout gaan doordat bv de resultaten
niet bij de arts geraken, foute interpretatie etc.
Pre-analytische fase
o De fase vanaf het moment dat een staal wordt aangevraagd tot aan het moment
dat het staal klaar is voor analyse.
Aanvraag labotesten: papier of digitaal, patiëntengegevens en
testen aangevraagd
Voordelen digitaal
o Correcte en actuele patiëntengegevens: barcode naam
patiënt, geboortedatum, contactgegevens en unieke pt-
ID
o Geen problemen met leesbaarheid
Aspecten die een rol spelen:
1) Biologische variabiliteit + controleerbare/niet-controleerbare factoren
2) Staalname
3) Staaltransport
4) Staalbewaring
5) Staalinterferenties
Biologische variabiliteit + controleerbare/niet-controleerbare factoren
2
Inleiding
Ziekenhuislaboratoria:
o Klinische chemie: biochemische analyses van bloed, urine en andere
lichaamsvloeistoffen
o Hematologie: bloedonderzoek, stolling en beenmergonderzoek
o Immunologie / serologie: auto-immuun, allergieën en infecties
o Microbiologie: bacteriën, virussen, parasieten en schimmels
o Moleculaire diagnostiek / genetica: DNA/RNA-analyse, erfelijke ziekten en
oncologische testen
o Speciale laboratoria: transfusiedienst, therapeutische drug monitoring en
toxicologisch labo
Wat is klinische chemie?
o Doet onderzoek van lichaamsvloeistoffen (bloed, urine, speeksel, … )
Ook moet er nagegaan worden of de chemische moleculen in het lichaam nauwkeurig in
balans zijn, dit noemt men de homeostase! Indien de balans uit evenwicht is zal dit
zorgen voor klinische gevolgen (ziekte) en is het noodzakelijk om de concentratie van
specifieke moleculen op te sporen.
Belang voor de patiënt
1) Diagnostiek: detecteren van ziekten
2) Monitoring: opvolgen van therapie en ziekteproces
3) Preventie: screening van risico’s en vermijden van ziekte
4) Screening: bewaken van de volksgezondheid (overheid)
Rol van de MLT’ers
Bloed- en urinemateriaal verwerken, apparatuur bedienen, kwaliteitscontroles uitvoeren
en resultaten interpreteren samen met de klinisch bioloog!
o 70% van de medische beslissingen zijn gebaseerd op het resultaat van
laboratoriumtesten
Automatisering
o Het gebruikmaken van technologie, robotica en software om laboratoriumtaken
automatisch uit te voeren. Met doel om de efficiëntie, nauwkeurigheid en snelheid
te verhogen, terwijl menselijke fouten en repetitief werk worden verminderd.
Voordelen Uitdagingen & beperkingen
Hogere precisie en reproduceerbaarheid Hoge initiële kostprijs
Vermindering van menselijke fouten Complex onderhoud en software-
updates
Hogere en snellere doorvoer van monsters Training van personeel nodig
Betere traceerbaarheid en datamanagement Mogelijke technische storingen
Vermindering van blootstelling aan Niet alle tests zijn even goed
gevaarlijke stoffen automatiseerbaar
1
, Total lab automation: van aparte toestellen naar een verbinding tussen de machines,
d.m.v. een band. analytische automatisering (analyse van bloed, plasma en urine), pre-
analytische automatisering (sample handling: barcode scanning, centrifugatie en
aliquoting), post-analytische automatisering (resultaatverwerking, LIMS-integratie en
kwaliteitscontrole), transport & gekoelde opslag.
Total testing process (TTP)
Pre-analytische fase: alles Analytische fase: de Post-analytische fase:
voor de eigenlijke analyse eigenlijke analyse van het alles na de analyse
monster
Aanvraag arts Staal meten met Technische en medische
Monsterafname biochemische analyses, validatie van resultaten
Identificatie en labeling immunoassays, Rapportering aan artsen
Transport & opslag fotometrie,... of LIMS-systeem
Voorbehandeling Quality control Interpretatie & follow-up
Kallibratie toestel
Quality control
Hoogste percentage aan fouten gebeurt tijdens de
pre-analytische fase (2/3de) aangezien deze fase
de meeste menselijke handelingen bevat:
verkeerd kruisje op blad, foute patiënt als naam,
tube niet gelabeld, rode tube in plaats van blauw
etc.
De post-analytische fase is afhankelijk van labo tot
labo, het kan fout gaan doordat bv de resultaten
niet bij de arts geraken, foute interpretatie etc.
Pre-analytische fase
o De fase vanaf het moment dat een staal wordt aangevraagd tot aan het moment
dat het staal klaar is voor analyse.
Aanvraag labotesten: papier of digitaal, patiëntengegevens en
testen aangevraagd
Voordelen digitaal
o Correcte en actuele patiëntengegevens: barcode naam
patiënt, geboortedatum, contactgegevens en unieke pt-
ID
o Geen problemen met leesbaarheid
Aspecten die een rol spelen:
1) Biologische variabiliteit + controleerbare/niet-controleerbare factoren
2) Staalname
3) Staaltransport
4) Staalbewaring
5) Staalinterferenties
Biologische variabiliteit + controleerbare/niet-controleerbare factoren
2
