Gastro-intestinaal stelsel; maag & darmen
Anatomie
Het maag-darmstelsel is een ongeveer 10 meter lange buis die loopt van de mond tot aan
de anus. De belangrijkste organen zijn de maag, de dunne darm en de dikke darm.
Tijdens de vertering wordt voedsel afgebroken en worden voedingsstoffen opgenomen.
Hierbij spelen ook speeksel, pancreassappen en gal een belangrijke rol, omdat deze
stoffen helpen bij de vertering van voedsel.
Spijsvertering
Het biologische proces waarin je lichaam eten en drinken afbreekt tot kleinere
voedingsstoffen die je cellen kunnen opnemen voor energie en bouwstoffen.
Mond
Voedsel komt via de mond in het lichaam en komt zo in
contact met speeksel. Speeksel bevat speeksel-
amymase dat zorgt voor de afbraak van lange keten
koolhydraten.
Maag
Wanneer voedsel in de maag terechtkomt, rekt de maagwand uit. Dit stimuleert de G-
cellen in het maagslijmvlies om het hormoon gastrine vrij te geven.
o Gastrine zorgt ervoor dat de maag krachtiger samentrekt en het voedsel beter
mengt.
o Daarnaast stimuleert het de productie van maagzuur (HCl),
waarvan ongeveer 2 liter per dag wordt aangemaakt. Door de
zeer lage pH van ongeveer 1 kan het maagzuur bacteriën doden
en eiwitten afbreken.
o Ten slotte bevordert gastrine de afgifte van pepsinogeen, een
inactief enzym dat door het maagzuur wordt omgezet in pepsine.
Pepsine start de vertering
van eiwitten in de maag.
Dunne darm
In de dunne darm wordt de vertering van voedingsstoffen
verder afgewerkt met behulp van gal, pancreassappen en
darmsappen.De lever produceert dagelijks ongeveer 650 mL
gal, dat via de galblaas in de dunne darm terechtkomt. Gal
bevat onder andere galzuren, cholesterol en bilirubine. De
1
, galzuren emulgeren vetten, waardoor ze in kleine druppeltjes worden verdeeld en
gemakkelijker verteerd kunnen worden.
De alvleesklier geeft pancreassappen af die bicarbonaat (HCO₃⁻) bevatten. Hierdoor stijgt
de pH van de zure voedselbrij uit de maag tot ongeveer 6 à 8, wat een optimale
omgeving creëert voor de verteringsenzymen. Deze enzymen zijn:
o Amylase, dat zetmeel afbreekt tot maltose.
o Trypsine en chymotrypsine, die polypeptiden verder afbreken.
o Lipase, dat triglyceriden afbreekt tot vetzuren en monoglyceriden.
De darmklieren produceren bijkomende enzymen zoals maltase, sacharase, peptidasen
en nucleasen, die de vertering verder voltooien.
Bij de vetvertering breekt pancreaslipase triglyceriden af tot vetzuren en monoglyceriden.
Deze verbinden zich met galzure zouten tot micellen, die door de darmwand kunnen
worden opgenomen. Vervolgens komen de vetzuren en monoglyceriden vrij en worden ze
door de darmcellen opgenomen.
Dikke darm
De dikke darm speelt een belangrijke rol bij het vormen van de
ontlasting. Hier wordt water uit de voedselresten terug opgenomen in
het lichaam en worden elektrolyten, zoals natrium en kalium,
gereguleerd. Door deze opname wordt de darminhoud steeds vaster,
waardoor uiteindelijk ontlasting (faeces) ontstaat die via het lichaam
kan worden uitgescheiden.
Malabsorptie
Malabsorptiesyndroom = tekort aan lichaamsbouwstoffen door een probleem met
vertering of opname van voedingsstoffen in de dunne darm.
Verschillende uitingsvormen:
o Anemie (tekort aan ijzer, vit B12 of foliumzuur)
o Osteoporose (tekort aan Ca of vit D)
o Bloedingsneigingen (tekort aan vit K)
o Gewichtsverlies (verminderde vetopname)
o Oedeem door hypoalbuminemie (tekort aan EW en AZ)
Oorzaken:
o Coeliakie (gluten-intolerantie)
o Ziekte van Crohn
o Colitis ulcerosa (CU)
Coeliakie (gluten-intolerantie)
Gluten-intolerantie, het is een overgevoeligheid aan gluten (eiwit in granen) bv.
tarwe, rogge, spelt,... het is een auto-immuunziekte!
Bij coeliakie veroorzaakt gliadine, een bestanddeel van
gluten, een abnormale immuunreactie. Het enzym tissue-
transglutaminase (tTG) verandert gliadine, waarna het
immuunsysteem antilichamen vormt tegen zowel gliadine als
2
Anatomie
Het maag-darmstelsel is een ongeveer 10 meter lange buis die loopt van de mond tot aan
de anus. De belangrijkste organen zijn de maag, de dunne darm en de dikke darm.
Tijdens de vertering wordt voedsel afgebroken en worden voedingsstoffen opgenomen.
Hierbij spelen ook speeksel, pancreassappen en gal een belangrijke rol, omdat deze
stoffen helpen bij de vertering van voedsel.
Spijsvertering
Het biologische proces waarin je lichaam eten en drinken afbreekt tot kleinere
voedingsstoffen die je cellen kunnen opnemen voor energie en bouwstoffen.
Mond
Voedsel komt via de mond in het lichaam en komt zo in
contact met speeksel. Speeksel bevat speeksel-
amymase dat zorgt voor de afbraak van lange keten
koolhydraten.
Maag
Wanneer voedsel in de maag terechtkomt, rekt de maagwand uit. Dit stimuleert de G-
cellen in het maagslijmvlies om het hormoon gastrine vrij te geven.
o Gastrine zorgt ervoor dat de maag krachtiger samentrekt en het voedsel beter
mengt.
o Daarnaast stimuleert het de productie van maagzuur (HCl),
waarvan ongeveer 2 liter per dag wordt aangemaakt. Door de
zeer lage pH van ongeveer 1 kan het maagzuur bacteriën doden
en eiwitten afbreken.
o Ten slotte bevordert gastrine de afgifte van pepsinogeen, een
inactief enzym dat door het maagzuur wordt omgezet in pepsine.
Pepsine start de vertering
van eiwitten in de maag.
Dunne darm
In de dunne darm wordt de vertering van voedingsstoffen
verder afgewerkt met behulp van gal, pancreassappen en
darmsappen.De lever produceert dagelijks ongeveer 650 mL
gal, dat via de galblaas in de dunne darm terechtkomt. Gal
bevat onder andere galzuren, cholesterol en bilirubine. De
1
, galzuren emulgeren vetten, waardoor ze in kleine druppeltjes worden verdeeld en
gemakkelijker verteerd kunnen worden.
De alvleesklier geeft pancreassappen af die bicarbonaat (HCO₃⁻) bevatten. Hierdoor stijgt
de pH van de zure voedselbrij uit de maag tot ongeveer 6 à 8, wat een optimale
omgeving creëert voor de verteringsenzymen. Deze enzymen zijn:
o Amylase, dat zetmeel afbreekt tot maltose.
o Trypsine en chymotrypsine, die polypeptiden verder afbreken.
o Lipase, dat triglyceriden afbreekt tot vetzuren en monoglyceriden.
De darmklieren produceren bijkomende enzymen zoals maltase, sacharase, peptidasen
en nucleasen, die de vertering verder voltooien.
Bij de vetvertering breekt pancreaslipase triglyceriden af tot vetzuren en monoglyceriden.
Deze verbinden zich met galzure zouten tot micellen, die door de darmwand kunnen
worden opgenomen. Vervolgens komen de vetzuren en monoglyceriden vrij en worden ze
door de darmcellen opgenomen.
Dikke darm
De dikke darm speelt een belangrijke rol bij het vormen van de
ontlasting. Hier wordt water uit de voedselresten terug opgenomen in
het lichaam en worden elektrolyten, zoals natrium en kalium,
gereguleerd. Door deze opname wordt de darminhoud steeds vaster,
waardoor uiteindelijk ontlasting (faeces) ontstaat die via het lichaam
kan worden uitgescheiden.
Malabsorptie
Malabsorptiesyndroom = tekort aan lichaamsbouwstoffen door een probleem met
vertering of opname van voedingsstoffen in de dunne darm.
Verschillende uitingsvormen:
o Anemie (tekort aan ijzer, vit B12 of foliumzuur)
o Osteoporose (tekort aan Ca of vit D)
o Bloedingsneigingen (tekort aan vit K)
o Gewichtsverlies (verminderde vetopname)
o Oedeem door hypoalbuminemie (tekort aan EW en AZ)
Oorzaken:
o Coeliakie (gluten-intolerantie)
o Ziekte van Crohn
o Colitis ulcerosa (CU)
Coeliakie (gluten-intolerantie)
Gluten-intolerantie, het is een overgevoeligheid aan gluten (eiwit in granen) bv.
tarwe, rogge, spelt,... het is een auto-immuunziekte!
Bij coeliakie veroorzaakt gliadine, een bestanddeel van
gluten, een abnormale immuunreactie. Het enzym tissue-
transglutaminase (tTG) verandert gliadine, waarna het
immuunsysteem antilichamen vormt tegen zowel gliadine als
2
