VOEDINGSLEER
H1: ALGEMENE BEGRIPPEN
voedingsstoffen – biobeschikbaarheid – voedingsbehoefte en evenwichtige voeding –voedingstoestand
Voedingsleer = de studie van voeding in relatie tot het brede begrip van gezondheid
- De voedingsleer omvat zowel de kennis van de voedingswaarde (het gehalte aan nuttige
voedingsstoffen) van verschillende soorten voedingsmiddelen, als de kennis van de
menselijke stofwisseling, na voedselinname, op het niveau van de weefsels
(fysiologisch), de cellen (biologisch) en de biomoleculen en mineralen (biochemisch).
Belangrijke historische gebeurtenissen in
de moderne voedingswetenschap, met
implicaties voor de huidige wetenschap
en het beleid
Factoren die de voeding & gezondheid beïnvloeden
- Levensstijl
- Voedingspatroon en -gedrag
- Voedingsmiddelen
- Voedingsstoffel
,Iedereen leest & schrijft
- In ‘dieet’ boekjes
- Dagbladen
- …
➔ Er wordt veel geschreven over ‘diëten’ en gezonde voeding
Terminologie
- Voedsel
- Voeding
- Gezondheid
- Optimaal ≠ ideaal
1) Essentiële voedingstoffen
➢ Noodzakelijk voor:
• Groei
• Onderhoud
• Herstel v/h lichaam
➢ Indeling nutriënten
2) Non-nutriënten
➢ chemische stoffen ⊄“klassieke” nutriënten – geen gekend nadelig effect –
bioactieve voedingscomponenten met gunstig effect (bv. polyfenolen)
3) Xenobiotica en toxines i.f.v. voedselveiligheid
➢ intentioneel (additieven) – niet intentioneel – natuurlijke toxines (solanine,
mycotoxines) Onvermijdelijk (pesticidenresidu)
Vermijdbaar (kwik, dioxine)
,Voedingswaarde van voedingsmiddelen
- Indeling op basis van hoeveelheid voedingstoffen
- Perfecte voedingsmiddel bestaat niet
- “belangrijke bron van …”
~ gehalte aan voedingsstoffen
~ gebruikshoeveelheid
- Voedingswaarde <-> nutriëntdensiteit (veel micronutriënten, weinig energie)
- “gezond/ongezond” => “noodzakelijk/niet noodzakelijk”
➢ Evenwichtige voeding overstijgt het productniveau tot niveaus maaltijd en
eetpatroon
Biobeschikbaarheid
- Inname ⟷ opname
- Dekking van de behoefte is afhankelijk van:
➢ inname via de mond, maar ook van
➢ biologische beschikbaarheid in de darm!
- Deel van de totale hoeveelheid in %, aanwezig in een voedingsmiddel, maaltijd, of
dagvoeding dat ...
➢ (daadwerkelijk) gebruikt wordt voor de metabole functies
➢ niet in het toilet belandt
, - Vaak is biobeschikbaarheid laag!
➢ Fe (<1-30%), Zn (<15-50%), Ca (25-35%)
- Biobeschikbaarheid wordt door veel factoren beïnvloed!
➢ Biobeschikbaarheid calcium: invloedstoffen uit de voeding
- Take home messages!
➢ De waarden op de verpakking zijn de beste benadering
➢ Niet de volledige hoeveelheid die op de verpakking of in een
voedingsmiddelentabel staat kan effectief door het lichaam gebruikt worden
➢ Reductionistische ➙Holistische benadering - focus op nutriënten
➙ focus op voedingsmiddelen en levensstijl
Voedingsbehoefte
- Optimale inname van voedingstoffen wordt langs twee zijden begrensd
- Homeostase in de bestaande marge op vlak van innamedosis en (gezondheids-) respons
H1: ALGEMENE BEGRIPPEN
voedingsstoffen – biobeschikbaarheid – voedingsbehoefte en evenwichtige voeding –voedingstoestand
Voedingsleer = de studie van voeding in relatie tot het brede begrip van gezondheid
- De voedingsleer omvat zowel de kennis van de voedingswaarde (het gehalte aan nuttige
voedingsstoffen) van verschillende soorten voedingsmiddelen, als de kennis van de
menselijke stofwisseling, na voedselinname, op het niveau van de weefsels
(fysiologisch), de cellen (biologisch) en de biomoleculen en mineralen (biochemisch).
Belangrijke historische gebeurtenissen in
de moderne voedingswetenschap, met
implicaties voor de huidige wetenschap
en het beleid
Factoren die de voeding & gezondheid beïnvloeden
- Levensstijl
- Voedingspatroon en -gedrag
- Voedingsmiddelen
- Voedingsstoffel
,Iedereen leest & schrijft
- In ‘dieet’ boekjes
- Dagbladen
- …
➔ Er wordt veel geschreven over ‘diëten’ en gezonde voeding
Terminologie
- Voedsel
- Voeding
- Gezondheid
- Optimaal ≠ ideaal
1) Essentiële voedingstoffen
➢ Noodzakelijk voor:
• Groei
• Onderhoud
• Herstel v/h lichaam
➢ Indeling nutriënten
2) Non-nutriënten
➢ chemische stoffen ⊄“klassieke” nutriënten – geen gekend nadelig effect –
bioactieve voedingscomponenten met gunstig effect (bv. polyfenolen)
3) Xenobiotica en toxines i.f.v. voedselveiligheid
➢ intentioneel (additieven) – niet intentioneel – natuurlijke toxines (solanine,
mycotoxines) Onvermijdelijk (pesticidenresidu)
Vermijdbaar (kwik, dioxine)
,Voedingswaarde van voedingsmiddelen
- Indeling op basis van hoeveelheid voedingstoffen
- Perfecte voedingsmiddel bestaat niet
- “belangrijke bron van …”
~ gehalte aan voedingsstoffen
~ gebruikshoeveelheid
- Voedingswaarde <-> nutriëntdensiteit (veel micronutriënten, weinig energie)
- “gezond/ongezond” => “noodzakelijk/niet noodzakelijk”
➢ Evenwichtige voeding overstijgt het productniveau tot niveaus maaltijd en
eetpatroon
Biobeschikbaarheid
- Inname ⟷ opname
- Dekking van de behoefte is afhankelijk van:
➢ inname via de mond, maar ook van
➢ biologische beschikbaarheid in de darm!
- Deel van de totale hoeveelheid in %, aanwezig in een voedingsmiddel, maaltijd, of
dagvoeding dat ...
➢ (daadwerkelijk) gebruikt wordt voor de metabole functies
➢ niet in het toilet belandt
, - Vaak is biobeschikbaarheid laag!
➢ Fe (<1-30%), Zn (<15-50%), Ca (25-35%)
- Biobeschikbaarheid wordt door veel factoren beïnvloed!
➢ Biobeschikbaarheid calcium: invloedstoffen uit de voeding
- Take home messages!
➢ De waarden op de verpakking zijn de beste benadering
➢ Niet de volledige hoeveelheid die op de verpakking of in een
voedingsmiddelentabel staat kan effectief door het lichaam gebruikt worden
➢ Reductionistische ➙Holistische benadering - focus op nutriënten
➙ focus op voedingsmiddelen en levensstijl
Voedingsbehoefte
- Optimale inname van voedingstoffen wordt langs twee zijden begrensd
- Homeostase in de bestaande marge op vlak van innamedosis en (gezondheids-) respons
