Samenvatting Statistiek Openboek Examen | Datavoorbereiding, beschrijvende en multivariate statistiek | VIVES | 2026/2027

TOEGEPASTE STATISTIEK – OPENBOEK EXAMEN
Inhoud
DEEL 1 – DATAVOORBEREIDING...................................................................2
3.1 Respondenten filteren......................................................................4
3.2 Groepen vergelijken via split file......................................................5
3.3 Leeftijd berekenen...........................................................................6
3.4 Klassen maken.................................................................................7
3.5 Item hercoderen..............................................................................9
3.6 Samengestelde schaal maken (meetniveau = altijd scale)...........10
3.7 Samengestelde variabele maken...................................................14
3.8 Nieuwe variabele aanmaken (compute variable)..........................14
3.9 Variabelen standaardiseren (Z-scores)..........................................15
DEEL 2 – BESCHRIJVENDE STATISTIEK (UNIVARIATE STATISTIEK)...............17
2.1 Frequentietabel..............................................................................17
2.2 Centrum, spreiding en vorm (Best allemaal opvragen en dan
relevante bespreken)...........................................................................21
2.3 Vorm van de verdeling...................................................................22
2.4 Betrouwbaarheidsinterval (95%-BI)...............................................23
2.5 Grafische voorstellingen................................................................24
DEEL 3 – INFERENTIËLE STATISTIEK IN 6 STAPPEN.....................................27
STAP 1 — LEES DE ONDERZOEKSVRAAG................................................27
STAP 2 — ZOEK DE JUISTE VARIABELEN..................................................27
STAP 3 – KIES DE JUISTE TOETS..............................................................28
STAP 4 – CONTROLEER DE VOORWAARDEN (ASSUMPTIES)....................29
STAP 5 – VOER DE ANALYSE UIT..............................................................29
STAP 6 – INTERPRETEER DE OUTPUT......................................................29
DEEL 4 – TOETSFICHES..............................................................................30
KRUISTABELLEN: CHI-KWADRAATTOETS..................................................30
PARTITIONEREN VAN KRUISTABELLEN.....................................................35
FISHER EXACT TOETS..............................................................................39
ONAFHANKELIJKE T-TOETS......................................................................41
MANN-WHITNEY U-TOETS........................................................................46


1

, F-TOETS ALS BASIS VOOR VARIANTIEANALYSES......................................50
ONE-WAY INDEPENDENT ANOVA.............................................................51
KRUSKAL-WALLIS TOETS.........................................................................56
CORRELATIE: LINEAIR VERBAND TUSSEN TWEE VARIABELEN.................60
PEARSON CORRELATIETOETS..................................................................63
SPEARMAN CORRELATIETOETS...............................................................67
ENKELVOUDIGE LINEAIRE REGRESSIE.....................................................69
HOE ONTLEED IK EEN EXAMENVRAAG?

Niet beginnen met zoeken naar sleutelwoorden. Doe altijd deze check:

CHECK 1 — Moet ik mijn data EERST aanpassen?

Nog vóór ik een analyse kies:

 Gevraagde variabele bestaat niet rechtstreeks → Compute

o bv. alleen geboortejaar gegeven, maar leeftijd nodig → leeftijd
berekenen

 Gevraagd om groepen/klassen/categorieën te maken → Recode

o bv. leeftijd → 0–––+

 Items lopen niet allemaal in dezelfde richting → omgekeerd item
Recode

 Meerdere items moeten samen één score vormen → eerst
betrouwbaarheid → daarna samengestelde variabele

 Vraag gaat alleen over bepaalde respondenten → Select Cases

 Resultaten moeten apart per groep → Split File




DEEL 1 – DATAVOORBEREIDING
Voor je begint: controleer je data

1. Controleer de variabelen

SPSS: Variable View

✔ Kloppen de variabelenamen?
✔ Staat het juiste meetniveau ingesteld?

 Nominaal

 Ordinaal

2

,  Scale



2. Controleer de waarden

SPSS: Analyze → Descriptive Statistics → Frequencies

Controleer:

 Zijn er onmogelijke waarden? (bv. leeftijd = 250)

 Zijn alle categorieën juist? (bv. geslacht = 1 en 2, niet 3)

 Zijn er missende waarden (Missing)?

 Ga naar Variable View. Klik in de kolom Missing van de
variabele.

Controleer eerst welke missing codes in de value labels
voorkomen.

Stel de missing values in:

Discrete missing values als het om enkele codes gaat (bv. 999 of
777, 888, 999).

Range (bv. 666–999) alleen als alle waarden in dat bereik missing
values zijn.

Klik OK.



3. Controleer schaalvariabelen

SPSS: Analyze → Descriptive Statistics → Descriptives

Bekijk:

 Minimum

 Maximum

 Gemiddelde

➡️
Zo zie je snel of er vreemde waarden in de dataset zitten.



4. Controleer uitschieters (indien nodig)

SPSS: Graphs → Legacy Dialogs → Boxplot

Bekijk of er extreme uitschieters zijn.


3

, 3.1 Respondenten filteren
Wanneer?

Bijvoorbeeld:

 alleen vrouwen

 alleen personen met een relatie

 alleen studenten



💻 SPSS

Data

↓

Select Cases

↓

If condition is satisfied

↓

If...



Voorbeeld

Relatie = 1

↓

Continue

↓

OK



✅ Controle

Ga naar Data View.

Uitgesloten respondenten zijn doorgestreept.



⚠️
Na de analyse


4