Samenvatting Pathologie en comorbiditeit | Deel 5 Psychiatrie | Hogeschool Gent | 2025/26

OLOD Pathologie en comorbiditeit – psychiatrie

DEEL 5 – PSYCHIATRIE
INLEIDING TOT DE PSYCHIATRIE
LEERDOELEN
 In eigen woorden te term “psychiatrie” omschrijven
 Twee verschillende classificatiesystemen van
psychiatrische aandoeningen opsommen
 Verschillende meningen rond het gebruik van de DSM
kaderen
 De prevalentie van psychiatrische aandoeningen in
Vlaanderen schetsen
 Het verschil tussen een symptoom en een syndroom
beschrijven

INTRODUCTIE
 Terugbetalingen bij ziekte (foto) = wat is een ziekte en
wat niet?
 Abnormaal psychologisch lijden:
 Dagelijks functioneren gaat blokkeren
 Bv. slaaponderbrekingen, niet meer kunnen eten,
niet meer kunnen studeren, niet uit bed geraken, …

 In de psychiatrie wordt deze vraag vaak gesteld want:
 Zo goed als alle symptomen van psychiatrische
aandoeningen zijn subjectief
 In de psychiatrie is het vaak onmogelijk om een
kwantitatief waardeoordeel te geven over een
bepaald symptoom
 Bv. hypertensie = bloeddruk meten (meettoestel)
 Bv. psychiatrie = meettoestel nodig

WAT IS PSYCHIATRIE?

DEFINITIE “PSYCHIATRIE”

 Geneeskundig specialisme dat zich bezighoudt met langdurige, blijvende en/of ernstige
psychische klachten en stoornissen en de diagnostiek, preventie en behandeling hiervan
en met de integratie van biologische, sociale en emotionele problemen. (Pinkhof Geneeskundig
woordenboek)

ONDERDELEN VAN DE PSYCHIATRIE
 Psychopathologie
 Anamnese en onderzoek = patiënten bevragen
 Diagnose en classificatie
 Gevolgen en behandeling




1
Ella Van Reusel – PBA-LA MT1

, OLOD Pathologie en comorbiditeit – psychiatrie



FEITEN EN CIJFERS
 Waar of niet waar?
 Het aantal mensen dat ooit te maken krijgt met een psychische stoornis (abnormaal
psychisch lijden), is klein.
 Niet waar
 Eén op vier mensen in België (ouder dan 15 jaar) krijgt vroeg of laat af te rekenen met min of
meer ernstige psychische problemen. Die gaan soms vanzelf weer over maar ze kunnen ook
heel lang aanslepen. Over de periode van een jaar kampen ongeveer 700.000 mensen met
een psychisch probleem. Dat komt bijna overeen met de totale bevolking van de twee grootste Vlaamse steden,
Antwerpen en Gent, samen.
 Vrouwen zijn vatbaarder voor psychische stoornissen dan mannen.
 Psychische klachten komen even vaak voor bij mannen als bij vrouwen, maar ze nemen een
andere vorm aan.
 Mannen gaan minder praten over hun symptomen
 Vrouwen hebben bijna twee keer zoveel last van depressie en angst als mannen.
 Mannen hebben veel vaker last van psychische stoornissen die te maken hebben met
alcoholgebruik.

 Er is geen verband tussen
mensen die een hoger
beroep hebben dan andere
mensen

 Er is wel een verband
tussen mensen die hulp
zoeken en degene die geen
hulp zoeken en hun socio-
economische status




DEFINIËREN VAN AFWIJKEND GEDRAG
 Wat is normaal? Wat is afwijkend gedrag?
 Poetin vind homofilie afwijkend gedrag
 Aan psychiatrisch stoornissen zit een waarde oordeel
 Poetin zou homofilie als psychiatrische ziekte beschouwen omdat hij het afwijkend gedrag
vindt

 Er zijn dus veel culturele en plaatsgebonden verschillen tussen wat afwijkend gedrag is en
wat niet

 Er is geen duidelijke lijn te trekken tussen wat als normaal en wat als niet normaal wordt
beschouwd. Dit is ook afhankelijk van de tijdsgeest. Sommige zaken werden vroeger als een ziekte
beschouwd en nu niet meer. Homoseksualiteit is daar een voorbeeld van. Andere zaken worden nu
als een ziekte beschouwd en vroeger niet. Een druk kind was vroeger gewoon een druk kind,
vandaag krijgt dat kind vaak de diagnose ADHD opgeplakt. Vroeger vond men het normaal dat je
een aantal jaren rouwde om je overleden partner, vandaag verwacht men dat je er na enkele
maanden al overheen bent.

CATEGORIEËN VAN AFWIJKEND GEDRAG:

 CULTUURAFHANKELIJK!
2
Ella Van Reusel – PBA-LA MT1

, OLOD Pathologie en comorbiditeit – psychiatrie
 Uitzonderlijk gedrag = dingen zien die er niet zijn/ horen die er niet zijn/ paniek bij betreden
winkel
 In niet-westerse culturen zijn “hallucinaties” onder bepaalde omstandigheden niet als
afzonderlijk behouwd
 Sociaal afwijkend gedrag: narcisisme, pedofilie, voor andere culturen homofilie
 Foute perceptie van realiteit: psychosen, waanbeelden, dingen horen
 Aanzienlijk emotioneel lijden: anorexia, depressie
 Ongepast of contraproductief gedrag: zelfdestructief, woede-uitbarstingen, alcoholsime,
zelfverminking/ automutilatie
 Gevaarlijk gedrag: pica = glas/ stenen eten

CLASSIFICATIESYSTEMEN
 Classificatie van afwijkend gedrag. 2 systemen worden wereldwijd gebruikt:
 International Classification of Diseases (ICD-11) van de WHO (wereld
gezondheidsorganisatie)
 Alle aandoeningen
 Diagnostic and Statistic Manual of Mental Disorders (DSM-5) van de American Psychiatric
Association (APA)
 Enkel psychiatrische aandoeningen (scoren en bestempelen)

 DSM: Diagnostic and statistical manual: handboek waarin ale ziektebeelden beschreven worden
met de diagnostische criteria
 ICD beschrijft alle ziektes DSM enkel mentale aandoeningen
 ICD werkt volgens 3 assen, DSM volgens 5

KRITIEK OP DE DSM
 “DSM is niet wetenschappelijk”
 “De schrijvers van de DSM hebben banden met de farmaceutische industrie”
 “Er komen steeds meer nieuwe psychiatrische stoornissen”
 “De normaliteit versmalt”
 “DSM werkt hokjesdenken in de hand” => kan ook een rust geven

DEFINITIE VAN EEN PSYCHISCHE STOORNIS (VOLGENS DSM-5)
 Een psychische stoornis is een syndroom, gekenmerkt door klinisch significante symptomen op
het gebied van de cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon, dat een
uiting is van een disfunctie in de psychologische, biologische, of ontwikkelingsprocessen die ten
grondslag liggen aan het psychisch functioneren. Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard
met significante lijdensdruk of beperkingen in het functioneren op sociaal of beroepsmatig gebied
of bij andere belangrijke bezigheden. Een reactie op een veelvoorkomende stressor of een verlies,
bijvoorbeeld het overlijden van een dierbare, die te verwachten valt en cultureel wordt
geaccepteerd, is geen psychische stoornis. Sociaal deviant gedrag (politiek, religieus of seksueel
bijvoorbeeld) en conflicten die zich vooral afspelen tussen een individu en de maatschappij zijn
geen(?) psychische stoornissen tenzij de deviantie of het conflict het gevolg is van het
disfunctioneren van het individu, zoals in het voorgaande wordt beschreven.



OEFENING: VERBETER DE 3 FOUTE WOORDEN IN DEZE DEFINITIE
 Fysisch => psychisch
 Sportief => sociaal
 Cultureel wordt ggeacccepteerd … Een => geen

VAN SYMPTOOM TOT SYNDROOM


3
Ella Van Reusel – PBA-LA MT1