INTELLECTUELE EIGENDOM EN AUTEURSRECHT
1. ARTISTIEKE EN LINEAIRE EIGENDOM
De rechten op creatieve werken van auteurs, kunstenaars, en performers
Ze beschermen de maker tegen ongeoorloofd gebruik van hun werk
1.1 AUTEURSRECHT
Auteursrecht is een exclusief recht dat automatisch toekomt aan de maker van een origineel en
creatief werk
Dit recht beschermt de maker en stelt hem of haar in staat te bepalen hoe, waar en door wie het
werk wordt gebruikt
Auteursrecht ontstaat automatisch zodra een werk is gemaakt, zonder dat registratie nodig is
Voorwaarden:
• Bewijzen dat je de maker bent
• Moet nieuw zijn
• Moet concreet uitgewerkt zijn
• Beperkt in tijd en ruimte (70 jaar na overlijden!)
Inbreuk:
• Geen toestemming gevraagd
• Doorgegaan als eigen merk
• Plagiaat gepleegd
Gebruiksrecht: recht dat wordt verleend aan een ander bv een klant, een bedrijf of een organisatie
om een werk te gebruiken onder specifieke voorwaarden, het auteursrecht blijft bij de
oorspronkelijke maker
bv lettertypes, fotografie, illustraties, animaties, software, templates, …
Auteursrecht Gebruiksrecht
Blijft bij de maker Wordt verleend aan een
Eigendom
(of overgedragen partij) gebruiker
Exclusieve rechten op kopiëren, Beperkt gebruik binnen
Wat omvat het?
verspreiden en aanpassen afgesproken voorwaarden
Tot 70 jaar na het overlijden
Duur Afhankelijk van afspraken
van de maker
Alleen met toestemming Meestal niet toegestaan,
Aanpassing werk
van de maker tenzij afgesproken
43
,1.2 PORTRETRECHT
Portretrecht: het recht van een persoon om te bepalen of en hoe hun afbeelding openbaar mag
worden gemaakt bv een foto, schilderij of video waarin zij herkenbaar zijn
Voor commercieel gebruik moet het model een contract ondertekenen waarin hij/zij
toestemming geeft voor het gebruik van de foto
Toestemming nodig?
• JA
- persoon is herkenbaar
• NEE
- beeld is vaag genoeg
- publieke figuren in nieuwswaardige context
- satire en parodie vallen onder de vrijheid van meningsuiting
Tips:
• Vraag altijd een schriftelijke toestemming bij commercieel gebruik
• Let op bij sociale media en influencer marketing
• Voor foto’s van minderjarigen is toestemming nodig van de ouders
• Gebruik van portretvrijgave contract wanneer je toestemming wil
• Portretrecht staat boven auteursrecht
• Manipuleren van een portret (ook met AI) heeft toestemming nodig
2. INDUSTRIËLE EIGENDOM
Exclusieve rechten om een product, proces of ontwerp te exploiteren.
bv uitvindingen, commerciële merken en ontwerpen die gericht zijn op industrie, handel en technologie
2.1 OCTROOIRECHT
Octrooirecht: het recht dat uitvinders beschermt door hen een tijdelijk monopolie te geven op
hun uitvinding, dit betekent dat niemand anders zonder toestemming de uitvinding mag
namaken, verkopen of gebruiken (patent: idem octrooirecht)
bv nieuwe druktechniek, beeldcompressie-techniek, camera-drone-technologie
Voorwaarden:
• Geldt meestal maximum 20 jaar, daarna mag iedereen de uitvinding vrij gebruiken
• Je moet je uitvinding nieuw, inventief en industrieel toepasbaar maken om een
octrooi te krijgen
• Het aanvragen van een octrooi kost geld en is een formeel proces
• Registreren bij een octrooibureau
44
, 2.2 MERKENRECHT
Merkenrecht: beschermt de naam, logo of een ander herkenningsteken van een bedrijf, product
of dienst, het zorgt ervoor dat niemand anders zomaar jouw merknaam of logo mag gebruiken
Afgeleiden:
• Woordmerken: bv Lego, Bic, Kodak
• Beeldmerken: bv Apple-logo, Nike-logo
• Kleurmerken: bv Stad Gent blauw
• Vormmerken: bv Coca-Cola-fles
• Geluiden: bv “I’m Lovin’ It” jingle
Kenmerken:
• Een merkregistratie is 10 jaar geldig, maar kan steeds verlengd worden
• Zolang je je merk actief gebruikt en verlengt, kun je het oneindig beschermen
(in tegenstelling tot een octrooi dat max 20 jaar geldig is)
• Registreren bij een merkenbureau
2.3 MODELRECHT
Modelrecht: beschermt het uiterlijk van een product, dit geldt voor industrieel ontworpen
producten, zoals meubels, mode, verpakkingen en gadgets
Wat kan je hieronder beschermen:
• Mode & accessoires bv unieke handtassen, schoenen, …
• Meubels& interieur bv lamp, stoel, …
• Elektronica& gadgets bv de unieke vorm ervan
• Verpakkingen bv Toblerone
• Voertuigen bv Vespa-scooter
Voorwaarden:
• Nieuw: het ontwerp mag nog niet openbaar zijn gemaakt
• Eigen karakter: het moet er uniek uitzien
• Registreerbaar: bij merken- en modellenbureau
• Bescherming: maximaal 25 jaar, maar je moet elke 5 jaar verlengen
• Registratie bij een modellenbureau
Tips:
• Gebruik origineel webdesign of werk met rechtvrije templates
• Zorg ervoor dat legale afbeeldingen code en lettertypen
• Gebruik niet zomaar muziek van het internet
• Schrijf je eigen content en copywriting, wees voorzichtig met citaten of citeer correct
met bronvermelding
• Controleer of embedded content bv video’s, tweets, kaarten, … onder de juiste licentie valt
• Bescherm je eigen werk, gebruik tools voor controle van de rechten
45
1. ARTISTIEKE EN LINEAIRE EIGENDOM
De rechten op creatieve werken van auteurs, kunstenaars, en performers
Ze beschermen de maker tegen ongeoorloofd gebruik van hun werk
1.1 AUTEURSRECHT
Auteursrecht is een exclusief recht dat automatisch toekomt aan de maker van een origineel en
creatief werk
Dit recht beschermt de maker en stelt hem of haar in staat te bepalen hoe, waar en door wie het
werk wordt gebruikt
Auteursrecht ontstaat automatisch zodra een werk is gemaakt, zonder dat registratie nodig is
Voorwaarden:
• Bewijzen dat je de maker bent
• Moet nieuw zijn
• Moet concreet uitgewerkt zijn
• Beperkt in tijd en ruimte (70 jaar na overlijden!)
Inbreuk:
• Geen toestemming gevraagd
• Doorgegaan als eigen merk
• Plagiaat gepleegd
Gebruiksrecht: recht dat wordt verleend aan een ander bv een klant, een bedrijf of een organisatie
om een werk te gebruiken onder specifieke voorwaarden, het auteursrecht blijft bij de
oorspronkelijke maker
bv lettertypes, fotografie, illustraties, animaties, software, templates, …
Auteursrecht Gebruiksrecht
Blijft bij de maker Wordt verleend aan een
Eigendom
(of overgedragen partij) gebruiker
Exclusieve rechten op kopiëren, Beperkt gebruik binnen
Wat omvat het?
verspreiden en aanpassen afgesproken voorwaarden
Tot 70 jaar na het overlijden
Duur Afhankelijk van afspraken
van de maker
Alleen met toestemming Meestal niet toegestaan,
Aanpassing werk
van de maker tenzij afgesproken
43
,1.2 PORTRETRECHT
Portretrecht: het recht van een persoon om te bepalen of en hoe hun afbeelding openbaar mag
worden gemaakt bv een foto, schilderij of video waarin zij herkenbaar zijn
Voor commercieel gebruik moet het model een contract ondertekenen waarin hij/zij
toestemming geeft voor het gebruik van de foto
Toestemming nodig?
• JA
- persoon is herkenbaar
• NEE
- beeld is vaag genoeg
- publieke figuren in nieuwswaardige context
- satire en parodie vallen onder de vrijheid van meningsuiting
Tips:
• Vraag altijd een schriftelijke toestemming bij commercieel gebruik
• Let op bij sociale media en influencer marketing
• Voor foto’s van minderjarigen is toestemming nodig van de ouders
• Gebruik van portretvrijgave contract wanneer je toestemming wil
• Portretrecht staat boven auteursrecht
• Manipuleren van een portret (ook met AI) heeft toestemming nodig
2. INDUSTRIËLE EIGENDOM
Exclusieve rechten om een product, proces of ontwerp te exploiteren.
bv uitvindingen, commerciële merken en ontwerpen die gericht zijn op industrie, handel en technologie
2.1 OCTROOIRECHT
Octrooirecht: het recht dat uitvinders beschermt door hen een tijdelijk monopolie te geven op
hun uitvinding, dit betekent dat niemand anders zonder toestemming de uitvinding mag
namaken, verkopen of gebruiken (patent: idem octrooirecht)
bv nieuwe druktechniek, beeldcompressie-techniek, camera-drone-technologie
Voorwaarden:
• Geldt meestal maximum 20 jaar, daarna mag iedereen de uitvinding vrij gebruiken
• Je moet je uitvinding nieuw, inventief en industrieel toepasbaar maken om een
octrooi te krijgen
• Het aanvragen van een octrooi kost geld en is een formeel proces
• Registreren bij een octrooibureau
44
, 2.2 MERKENRECHT
Merkenrecht: beschermt de naam, logo of een ander herkenningsteken van een bedrijf, product
of dienst, het zorgt ervoor dat niemand anders zomaar jouw merknaam of logo mag gebruiken
Afgeleiden:
• Woordmerken: bv Lego, Bic, Kodak
• Beeldmerken: bv Apple-logo, Nike-logo
• Kleurmerken: bv Stad Gent blauw
• Vormmerken: bv Coca-Cola-fles
• Geluiden: bv “I’m Lovin’ It” jingle
Kenmerken:
• Een merkregistratie is 10 jaar geldig, maar kan steeds verlengd worden
• Zolang je je merk actief gebruikt en verlengt, kun je het oneindig beschermen
(in tegenstelling tot een octrooi dat max 20 jaar geldig is)
• Registreren bij een merkenbureau
2.3 MODELRECHT
Modelrecht: beschermt het uiterlijk van een product, dit geldt voor industrieel ontworpen
producten, zoals meubels, mode, verpakkingen en gadgets
Wat kan je hieronder beschermen:
• Mode & accessoires bv unieke handtassen, schoenen, …
• Meubels& interieur bv lamp, stoel, …
• Elektronica& gadgets bv de unieke vorm ervan
• Verpakkingen bv Toblerone
• Voertuigen bv Vespa-scooter
Voorwaarden:
• Nieuw: het ontwerp mag nog niet openbaar zijn gemaakt
• Eigen karakter: het moet er uniek uitzien
• Registreerbaar: bij merken- en modellenbureau
• Bescherming: maximaal 25 jaar, maar je moet elke 5 jaar verlengen
• Registratie bij een modellenbureau
Tips:
• Gebruik origineel webdesign of werk met rechtvrije templates
• Zorg ervoor dat legale afbeeldingen code en lettertypen
• Gebruik niet zomaar muziek van het internet
• Schrijf je eigen content en copywriting, wees voorzichtig met citaten of citeer correct
met bronvermelding
• Controleer of embedded content bv video’s, tweets, kaarten, … onder de juiste licentie valt
• Bescherm je eigen werk, gebruik tools voor controle van de rechten
45
