FAMILIAAL VERMOGENSRECHT
Definitie: regelt de vermogensrechtelijke aspecten van het familie- en gezinsrecht
Recht na hervorming
Situering
... in het Belgische privaatrecht
... in het licht van de internationalisering/ harmonisering van het Europees en/of
internationaal privaatrecht
KLASSIEKE TRIPARTITE
§ Familiaal vermogensrecht en het Belgische privaatrecht
§ Aanknoping met het familierecht
§ Wie behoort tot de ‘familie’? stel wetgever beslist sleutelen
een begrip familie: dat bv huwelijk en wettelijke smw zelfde
zouden zijn dat heeft gevolgen voor familiaal vermogensrecht
§ Hoe ontstaat de ‘familie’?
§ Aanknoping met het vermogensrecht
§ Privaatautonomie: wilsautonomie basis van vermogensrecht:
in essentie doet u in private vlak wat u wenst: ook
uitgangspunt in familiaal vermogensrecht
§ Grenzen aan de privaatautonomie: vb afspraken maken bij
huwelijk of regeling nalatenschap
§ Belgische familiaal vermogensrecht in het licht van de
harmonisering en uniformisering in het Europees/internationaal
privaatrecht: moeilijk want sterk gelinked aan cultuur land: vaak
wel tussen landen bijeen veel tendensen
§ Familiaal vermogensrecht: grotendeels nationaal recht
§ Klassiek: grote verscheidenheid door de onlosmakelijk (geachte)
band met de cultuur
§ Gevolgen
§ Relatievermogensrecht
§ Erfrecht
§ Giften
,Familiaal vermogensrecht = moeilijkheid: 3 onderdelen interageren met
elkaar
§ Relatievermogensrecht
§ Erfrecht
§ Giften (in het bijzonder schenkingen en testamenten)
1.RELATIEVERMOGENSRECHT (HUWELIJKSVERMOGENSRECHT CQ
SAMENWONINGSVERMOGENSRECHT)
§ Wat?: geheel van rechtsregels dat,
§ tijdens de relatie (huwelijk cq samenwoning)
§ bij de ontbinding ervan, de vermogensrechtelijke
verhoudingen regelt van de partners (echtgenoten cq
samenwoners), zowel ten opzichte van elkaar als tegenover
derden
§ Belangrijke hervorming bij Wet Huwelijksvermogensrecht 22
juli 2018 en bij Wet 19 januari 2022
§ Huwelijksvermogensrecht: primair stelsel (art. 212-224 OBW
– hierna ook BW), secundair stelsel (Boek 2 titel 3 BW – vanaf
1 juli 2022)
§ Samenwoningsvermogensrecht (art. 1475-1479 OBW)
§ Hervorming familierecht laat nogsteeds op zich wachten:
grote onenigheid over welke richting huwelijk en
samenwoningsrecht moet uitgaan: nogsteeds oud BW: niet
aangepast
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk? – HVR
§ “Niet enkel loonkloof, maar ook onze wetgeving houdt
verschil in vermogen tussen man en vrouw in stand”
=Vrouwen en mannen hebben nog altijd niet even veel
vermogen. Dat komt niet alleen door de loonkloof, maar ook
door ons familiaal vermogensrecht. Als een wettelijk
samenwonend koppel uit elkaar gaat, dan wordt vooral de
economisch zwakkere partner daar de dupe van. Vaak is dat
een vrouw. Hetzelfde geldt voor getrouwde koppels met
scheiding van goederen. Dat blijkt uit een studie die
staatssecretaris voor Gelijke Kansen Marie-Colline Leroy
(Ecolo) voorstelt.
Bron: VRT nws - Niet enkel loonkloof, maar ook onze
wetgeving houdt verschil in vermogen tussen man en
vrouw in stand | VRT NWS: nieuws
§ De helft is letterlijk de helft (Vrt nws, 1 april 2013)
2
, Na 18 jaar huwelijk had dit Cambodjaanse koppel het wel
gehad met elkaar. Ze beslisten om de helft van hun
goederen eerlijk te verdelen en dat werd door de
echtgenoot wel erg letterlijk genomen. Hij zaagde gewoon
de helft van hun huis af en stockeerde het materiaal bij
zijn ouders. De echtgenote besliste om in de andere helft,
samen met de kinderen, te blijven wonen.
2.ERFRECHT
§ Wat?: geheel van rechtsregels dat de overgang regelt van het vermogen
van een persoon bij diens overlijden naar een (of meer) andere levende
perso(o)n(en): vanaf overlijden valt vermogen zonder titularis en moet
verdeeld worden over andere personen
§ Regelt wie zelf heft in eigen hand mag nemen etc: bepaalde personen kan
je niet buiten spel zetten: regels die erfrecht bespreekt
§ Belangrijke hervorming bij Wet van 31 juli 2017 (en gedeeltelijke
reparatie in 2018!) en bij Wet van 19 januari 2022
• Boek 4 BW (vanaf 1 juli 2022)
• (Enkele bijzondere wetten, zoals Verzekeringswet)
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk – erfrecht
• Schoonzoon probeert erfenis te kapen door vals testament
te maken
• (Leuven Actueel, 25 januari 2025)
• Een familieconflict over een erfenis in Aarschot heeft geleid
tot een rechtszaak, waarbij schoonzoon G.L. wordt
beschuldigd van het vervalsen van het testament van zijn
schoonmoeder.
• De familie kwam in twee kampen te staan na het overlijden van de
vader eind 2017, zo meldt HNB. Omdat hij geen testament had
opgesteld, ontstond discussie over de verdeling van zijn
nalatenschap. De situatie escaleerde vier maanden later, toen
schoonzoon G.L. bij de notaris een testament presenteerde. Dit
document zou de verdeling van de erfenis regelen, maar leidde
meteen tot argwaan bij de zoon.
• De spanningen binnen de familie namen verder toe na het
overlijden van de moeder, enkele maanden later. Opnieuw
presenteerde G.L. een testament, ditmaal van zijn schoonmoeder.
Dit document bevatte volgens de zoon en zijn vrouw verregaande
voordelen voor G.L. en zijn echtgenote. “Mijn cliënten herkenden
het handschrift niet en twijfelden meteen aan de echtheid van het
testament”, verklaarde hun advocaat tijdens de rechtszaak. De
zoon schakelde daarop een schriftdeskundige in om het handschrift
van beide testamenten te analyseren. De deskundige vond een
3
, match tussen het handschrift van de vader en diens testament,
maar het testament van de moeder bleek volgens hem niet door
haar geschreven. Daarentegen kwam het handschrift overeen met
dat van G.L. “Het was een bevestiging van wat mijn cliënten al lang
vermoedden: het testament is vervalst”, aldus de advocaat van de
zoon. “Dit getuigt van verregaand bedrog en manipulatie, en wij
eisen dat G.L. hiervoor verantwoordelijk wordt gesteld.”
• Het Openbaar Ministerie concludeerde eveneens dat er sprake was
van valsheid in geschrifte, maar vorderde enkel een opschorting
van de straf. De advocaat van G.L. ging daartegenin en pleitte voor
vrijspraak. Volgens hem was het schriftonderzoek niet volgens de
correcte procedures uitgevoerd en is er onvoldoende bewijs om te
spreken van een vervalsing. Het vonnis wordt verwacht op 21
februari.
3.GIFTEN
§ schenkingen, testamenten, bijzondere soorten giften): alle kosteloze
beschikkingen
§ Wat? Een gift is een rechtshandeling onder kosteloze titel waarbij een
persoon aan een andere persoon geheel om niet een vermogens-
bestanddeel verschaft.
§ Instrumenten:
• Algemeen: Boek 4 titel 2 BW.
• Bijzondere soorten giften: Boek 4 titel 2 BW.
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk:
• The Guardian verliest rechtszaak over testament van prins
Philip (GvA, 29 juli 2022)
• De Britse krant The guardian heeft de rechtszaak rond het
testament van prins Philip verloren. De Britse krant had een eerder
besluit aangevochten dat bij een hoorzitting over het testament van
de overleden man van koningin Elizabeth geen pers aanwezig
mocht zijn.
• Een rechter had de pers onder meer vanwege de privacy van de
koninklijke familie uitgesloten en oordeelde dat de inhoud van het
testament nog negentig jaar uit de openbaarheid moest
blijven. The guardian vindt dat “onrechtvaardig”. Een geheel
besloten zitting zou volgens de krant indruisen tegen het
rechtssysteem. In Engeland is het de regel dat een testament
openbaar wordt gemaakt wanneer iemand overlijdt. Op die manier
kan gecontroleerd worden of aan de wensen van de overledene
wordt voldaan.
• Hogere rechters hebben vrijdag echter geoordeeld dat de
omstandigheden “uitzonderlijk” zijn en dat testamenten soms niet
openbaar hoeven te worden gemaakt. “Het is waar dat de wet ook
van toepassing is op het koningshuis, maar dat betekent niet dat de
4
Definitie: regelt de vermogensrechtelijke aspecten van het familie- en gezinsrecht
Recht na hervorming
Situering
... in het Belgische privaatrecht
... in het licht van de internationalisering/ harmonisering van het Europees en/of
internationaal privaatrecht
KLASSIEKE TRIPARTITE
§ Familiaal vermogensrecht en het Belgische privaatrecht
§ Aanknoping met het familierecht
§ Wie behoort tot de ‘familie’? stel wetgever beslist sleutelen
een begrip familie: dat bv huwelijk en wettelijke smw zelfde
zouden zijn dat heeft gevolgen voor familiaal vermogensrecht
§ Hoe ontstaat de ‘familie’?
§ Aanknoping met het vermogensrecht
§ Privaatautonomie: wilsautonomie basis van vermogensrecht:
in essentie doet u in private vlak wat u wenst: ook
uitgangspunt in familiaal vermogensrecht
§ Grenzen aan de privaatautonomie: vb afspraken maken bij
huwelijk of regeling nalatenschap
§ Belgische familiaal vermogensrecht in het licht van de
harmonisering en uniformisering in het Europees/internationaal
privaatrecht: moeilijk want sterk gelinked aan cultuur land: vaak
wel tussen landen bijeen veel tendensen
§ Familiaal vermogensrecht: grotendeels nationaal recht
§ Klassiek: grote verscheidenheid door de onlosmakelijk (geachte)
band met de cultuur
§ Gevolgen
§ Relatievermogensrecht
§ Erfrecht
§ Giften
,Familiaal vermogensrecht = moeilijkheid: 3 onderdelen interageren met
elkaar
§ Relatievermogensrecht
§ Erfrecht
§ Giften (in het bijzonder schenkingen en testamenten)
1.RELATIEVERMOGENSRECHT (HUWELIJKSVERMOGENSRECHT CQ
SAMENWONINGSVERMOGENSRECHT)
§ Wat?: geheel van rechtsregels dat,
§ tijdens de relatie (huwelijk cq samenwoning)
§ bij de ontbinding ervan, de vermogensrechtelijke
verhoudingen regelt van de partners (echtgenoten cq
samenwoners), zowel ten opzichte van elkaar als tegenover
derden
§ Belangrijke hervorming bij Wet Huwelijksvermogensrecht 22
juli 2018 en bij Wet 19 januari 2022
§ Huwelijksvermogensrecht: primair stelsel (art. 212-224 OBW
– hierna ook BW), secundair stelsel (Boek 2 titel 3 BW – vanaf
1 juli 2022)
§ Samenwoningsvermogensrecht (art. 1475-1479 OBW)
§ Hervorming familierecht laat nogsteeds op zich wachten:
grote onenigheid over welke richting huwelijk en
samenwoningsrecht moet uitgaan: nogsteeds oud BW: niet
aangepast
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk? – HVR
§ “Niet enkel loonkloof, maar ook onze wetgeving houdt
verschil in vermogen tussen man en vrouw in stand”
=Vrouwen en mannen hebben nog altijd niet even veel
vermogen. Dat komt niet alleen door de loonkloof, maar ook
door ons familiaal vermogensrecht. Als een wettelijk
samenwonend koppel uit elkaar gaat, dan wordt vooral de
economisch zwakkere partner daar de dupe van. Vaak is dat
een vrouw. Hetzelfde geldt voor getrouwde koppels met
scheiding van goederen. Dat blijkt uit een studie die
staatssecretaris voor Gelijke Kansen Marie-Colline Leroy
(Ecolo) voorstelt.
Bron: VRT nws - Niet enkel loonkloof, maar ook onze
wetgeving houdt verschil in vermogen tussen man en
vrouw in stand | VRT NWS: nieuws
§ De helft is letterlijk de helft (Vrt nws, 1 april 2013)
2
, Na 18 jaar huwelijk had dit Cambodjaanse koppel het wel
gehad met elkaar. Ze beslisten om de helft van hun
goederen eerlijk te verdelen en dat werd door de
echtgenoot wel erg letterlijk genomen. Hij zaagde gewoon
de helft van hun huis af en stockeerde het materiaal bij
zijn ouders. De echtgenote besliste om in de andere helft,
samen met de kinderen, te blijven wonen.
2.ERFRECHT
§ Wat?: geheel van rechtsregels dat de overgang regelt van het vermogen
van een persoon bij diens overlijden naar een (of meer) andere levende
perso(o)n(en): vanaf overlijden valt vermogen zonder titularis en moet
verdeeld worden over andere personen
§ Regelt wie zelf heft in eigen hand mag nemen etc: bepaalde personen kan
je niet buiten spel zetten: regels die erfrecht bespreekt
§ Belangrijke hervorming bij Wet van 31 juli 2017 (en gedeeltelijke
reparatie in 2018!) en bij Wet van 19 januari 2022
• Boek 4 BW (vanaf 1 juli 2022)
• (Enkele bijzondere wetten, zoals Verzekeringswet)
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk – erfrecht
• Schoonzoon probeert erfenis te kapen door vals testament
te maken
• (Leuven Actueel, 25 januari 2025)
• Een familieconflict over een erfenis in Aarschot heeft geleid
tot een rechtszaak, waarbij schoonzoon G.L. wordt
beschuldigd van het vervalsen van het testament van zijn
schoonmoeder.
• De familie kwam in twee kampen te staan na het overlijden van de
vader eind 2017, zo meldt HNB. Omdat hij geen testament had
opgesteld, ontstond discussie over de verdeling van zijn
nalatenschap. De situatie escaleerde vier maanden later, toen
schoonzoon G.L. bij de notaris een testament presenteerde. Dit
document zou de verdeling van de erfenis regelen, maar leidde
meteen tot argwaan bij de zoon.
• De spanningen binnen de familie namen verder toe na het
overlijden van de moeder, enkele maanden later. Opnieuw
presenteerde G.L. een testament, ditmaal van zijn schoonmoeder.
Dit document bevatte volgens de zoon en zijn vrouw verregaande
voordelen voor G.L. en zijn echtgenote. “Mijn cliënten herkenden
het handschrift niet en twijfelden meteen aan de echtheid van het
testament”, verklaarde hun advocaat tijdens de rechtszaak. De
zoon schakelde daarop een schriftdeskundige in om het handschrift
van beide testamenten te analyseren. De deskundige vond een
3
, match tussen het handschrift van de vader en diens testament,
maar het testament van de moeder bleek volgens hem niet door
haar geschreven. Daarentegen kwam het handschrift overeen met
dat van G.L. “Het was een bevestiging van wat mijn cliënten al lang
vermoedden: het testament is vervalst”, aldus de advocaat van de
zoon. “Dit getuigt van verregaand bedrog en manipulatie, en wij
eisen dat G.L. hiervoor verantwoordelijk wordt gesteld.”
• Het Openbaar Ministerie concludeerde eveneens dat er sprake was
van valsheid in geschrifte, maar vorderde enkel een opschorting
van de straf. De advocaat van G.L. ging daartegenin en pleitte voor
vrijspraak. Volgens hem was het schriftonderzoek niet volgens de
correcte procedures uitgevoerd en is er onvoldoende bewijs om te
spreken van een vervalsing. Het vonnis wordt verwacht op 21
februari.
3.GIFTEN
§ schenkingen, testamenten, bijzondere soorten giften): alle kosteloze
beschikkingen
§ Wat? Een gift is een rechtshandeling onder kosteloze titel waarbij een
persoon aan een andere persoon geheel om niet een vermogens-
bestanddeel verschaft.
§ Instrumenten:
• Algemeen: Boek 4 titel 2 BW.
• Bijzondere soorten giften: Boek 4 titel 2 BW.
§ Familiaal vermogensrecht in de praktijk:
• The Guardian verliest rechtszaak over testament van prins
Philip (GvA, 29 juli 2022)
• De Britse krant The guardian heeft de rechtszaak rond het
testament van prins Philip verloren. De Britse krant had een eerder
besluit aangevochten dat bij een hoorzitting over het testament van
de overleden man van koningin Elizabeth geen pers aanwezig
mocht zijn.
• Een rechter had de pers onder meer vanwege de privacy van de
koninklijke familie uitgesloten en oordeelde dat de inhoud van het
testament nog negentig jaar uit de openbaarheid moest
blijven. The guardian vindt dat “onrechtvaardig”. Een geheel
besloten zitting zou volgens de krant indruisen tegen het
rechtssysteem. In Engeland is het de regel dat een testament
openbaar wordt gemaakt wanneer iemand overlijdt. Op die manier
kan gecontroleerd worden of aan de wensen van de overledene
wordt voldaan.
• Hogere rechters hebben vrijdag echter geoordeeld dat de
omstandigheden “uitzonderlijk” zijn en dat testamenten soms niet
openbaar hoeven te worden gemaakt. “Het is waar dat de wet ook
van toepassing is op het koningshuis, maar dat betekent niet dat de
4
