REUMATOÏDE ARTRITIS (RA)
Kliniek Diagnose Behandeling
ARTICULAIRE MANIFESTATIES Belang hechten aan: PRINCIPE
Patroon: - Polyarticulair patroon = Hit early, hit hard and treat-to-target
= symmetrische polyartritis van de kleine en middelgrote gewrichten - Aantasting kleine gewrichten ➔ Early = Liefst binnen 3m
➔ Zelden/nooit DIP !! - Serologie ➔ Hard = DMARDs + glucocorticoiden
- Systemische inflammatie ➔ Target = ziekteremissie → via DAS28 – CRP
Gewrichtszwelling = polyarticulair (>5gewr) - Chronisch verlopend proces opvolgen
(zz mono of oligo)
Klinisch: KLINISCHE GEGEVENS THERAPEUTISCHE BENADERING
Actieve Dolor, tumor, calor, rubor, functio laesa Mogelijke test: Squeeze test Fase 1 = diagnose (GEEN glucocorticoiden)
artritis !! enkel diagnose RA stellen als er actieve artritis is !! Fase 2 = gerichte anti-reuma therapie
Deformaties MCP → (sub)luxatie, ulnaire deviatie, flexiedeform. - 1e lijn: MTX + foliumzuur
PIP → Z deformatie, boutonnière, Swanneckdeformatie LABORATORIUMONDERZOEK - In combinatie met anti-infl
Voorvoet → klauwtenen, hamertenen Complet Leucocytose, trombocytose, (NSAIDs, glucocorticoiden)
Achter/middenvoet → subtalair, midtarsaal, talo- normochromen en normocytaire
naviculair (minder: tibiotalair) anemie Intolerantie MTX : andere csDMARD
Infl Gestegen CRP
Wervelzuil = zz maar potentieel levensbedreigend !! parameters Gestegen sedimentatiesnelheid Glucocorticoïden = overbruggingstherapie !
Ijzer Gestegen ferritine
Tenosynovitis Typisch: extensor carpi ulnaris Laag serum ijzer MD AANPAK: BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Andere mogelijkheden: Serologie !! RF, anti-CCP - Educatie
- MCP → trigger finger (stenoserend) - Coaching
- Carpaltunnelsyndroom BEELDVORMING - Psychologische ondersteuning
- Thv tibialis posterior – pees Rx = gouden standaard
- Flexoren - Initieel soms niets te zien
- Gevorderd stadium: erosies,
gewrichtsspleetvernauwing
EXTRA-ARTICULAIRE MANIFESTATIES
Systemische auto-immune aandoening → andere betrokken organen: Echografie → subklinische synovitis detecteren
Weke delen Reumatoïde noduli subcutaan
Pulmonaal ILL, bronchiëctasie, pulm noduli, pleuritis Nucleaire magnetische resonantie (NMR)
Vasculair Vasculitis kleine BV (cutaan, nagelrand) - Subklinische synovitis
Cardiaal Pericarditis - Botoedeem
Oculair Scleritis, episcleritis (nog niet routinematig geïntroduceerd)
neurologisch Mononeuritis multiplex, carpaletunnel,
asept.pachymeningitis
Sec Sjögren syndroom Orale en oculaire droogte (sicca)
, SPONDYLOARTRITIS (SpA)
Algemeen Kliniek Diagnose Behandeling
SUBTYPES ARTICULAIRE MANIFESTATIES Obv klinisch beeld ! AXIALE SPA
Axiale SpA (radiografisch/niet) Inflammatoire rugpijn Zekerheid vergroten : Farmacologisch
Prototype = ankyloserende spondylitis (AS) - inflammatoir pijnpatroon - Labo - 1e lijn: NSAIDs
Infl rugpijn + andere manifestaties (Enthesitis, - Vaak voor de leeftijd van 40j - Beeldvorming - 2e lijn: DMARDs
acute ant uveitis, IBD) - Verspringende bilpijnen (igv sacroiliitis) (TNF-inh, IL-17 inh, JAK inh)
KLINISCH ONDERZOEK
Psoriasisartritis (PsA) Ankylose Perifere gewrichten Niet-farmacologisch
Meestal eerst huidletsels, dan artritis - Verlies lumbale lordose -> thoracale Enthesen Bewegen + pt educatie
Zowel perifeer als axiale skelet -> fenotypes: hyperkyfose (bamboo spine) Huid
- Oligo-artritis (asymm, grote gewr) Spinale metingen:
- Symm polyartritis -> DIPs kan wel! Fracturen - Thoraxexpansie PERIFERE SPA
- Axiaal - Spinale osteoporose -> risico fracturen - Schober-index Farmacologisch
- Artritis mutilans -> vnl vingers - Lateroflexie - 1e lijn; NSAIDs
Perifere artritis en tenovaginitis - Tragus-to-wall-afstand = TTW - 2e lijn: csDMARDs
Reactieve artritis Perifere Typisch asymm, oligo-articulair, - Cervicale rotatie - 3e lijn: biologische DMARDs
= aseptische artritis → 1-4w na infectie artritis thv grote gewrichten van OL - Intermalleolaire afstand = IMD
(urogenitaal, GI, pulmonaal) (andere patronen ook mogelijk) SPECIFIEK VOOR SUBTYPE
➔ BASMI10 score PsA → beh Artritis + psoriasis
S/ asymm oligo-artritis van de grote gewrichten Tenovaginitis Vaak thv OL (vaak bij PsA) ➔ Patrick test
- Kan ook sacroiliitis geven ➔ FABER test Reactieve artritis
- Extra-art symptomen mogelijk Dactylitis = sausage digit artritis + oorzakelijke kiem aanpakken
(oculair, mucocutaan, uretritis) vooral bij PsA en reactieve artritis LABORATORIUMONDERZOEK
Aspecifiek artritis bij IBD → als actieve IBD
Artritis bij inflammatoir darmlijden enthesitis = infl enthesis - Complet: idem RA - Niet alle TNF-inh mogen
asymm oligo-artritis van grote gew van OL frequentste klacht = hielpijn - Infl parameters: idem RA - GEEN IL-17 inh
Ook mogelijk: !! CAVE onderscheid met tendinitis, hielspoor !! - WEL IL12/23-inh
- Inflammatoire rugpijn HLA-B27 → enkel bepalen in specifieke
- Sacroiliitis EXTRA-ARTICULAIRE MANIFESTATIES omstandigheden (want ook in gezonde popu)
Uveitis
Meestal eerst darmklachten, dan artritis - Acute anterior uveitis (iritis) BEELDVORMING
- Acute posterior uveitis (zz) Conventionele Rx
Juveniele SpA (8 – 12j) Thv sacrum Sacroiliitis
Oligo-artritis van knie, enkel en/of middenvoet GI → inflammatoire darmletsels = frequ
Frequent bij kind: dactylitis, systemisch Thv Shiny corners, squaring,
Enthesitis in vroeg ziektestadium Dermatologisch wervelzuil syndesmofyten, bamboo spine,
- Psoriasis enthesofyt, erosies + ankylose
Ongediff SpA - Hydradenitis suppurativa (acne inversa)
NMR
PATHOGENESE: Zz: - Actieve sacroiliitis
Genenetische factoren → oa. HLA-B27 Cardiaal (hartblok, AI) - Enthesitis
Omgeving → microbioom, inflammatie, bot Pulmonaal (restrictief longlijden, fibrose)
Renaal (IgA-nefropathie, amyloïdose) GEEN botscintigrafie aangeraden
CT : enkel bij inschatting structurele schade
Kliniek Diagnose Behandeling
ARTICULAIRE MANIFESTATIES Belang hechten aan: PRINCIPE
Patroon: - Polyarticulair patroon = Hit early, hit hard and treat-to-target
= symmetrische polyartritis van de kleine en middelgrote gewrichten - Aantasting kleine gewrichten ➔ Early = Liefst binnen 3m
➔ Zelden/nooit DIP !! - Serologie ➔ Hard = DMARDs + glucocorticoiden
- Systemische inflammatie ➔ Target = ziekteremissie → via DAS28 – CRP
Gewrichtszwelling = polyarticulair (>5gewr) - Chronisch verlopend proces opvolgen
(zz mono of oligo)
Klinisch: KLINISCHE GEGEVENS THERAPEUTISCHE BENADERING
Actieve Dolor, tumor, calor, rubor, functio laesa Mogelijke test: Squeeze test Fase 1 = diagnose (GEEN glucocorticoiden)
artritis !! enkel diagnose RA stellen als er actieve artritis is !! Fase 2 = gerichte anti-reuma therapie
Deformaties MCP → (sub)luxatie, ulnaire deviatie, flexiedeform. - 1e lijn: MTX + foliumzuur
PIP → Z deformatie, boutonnière, Swanneckdeformatie LABORATORIUMONDERZOEK - In combinatie met anti-infl
Voorvoet → klauwtenen, hamertenen Complet Leucocytose, trombocytose, (NSAIDs, glucocorticoiden)
Achter/middenvoet → subtalair, midtarsaal, talo- normochromen en normocytaire
naviculair (minder: tibiotalair) anemie Intolerantie MTX : andere csDMARD
Infl Gestegen CRP
Wervelzuil = zz maar potentieel levensbedreigend !! parameters Gestegen sedimentatiesnelheid Glucocorticoïden = overbruggingstherapie !
Ijzer Gestegen ferritine
Tenosynovitis Typisch: extensor carpi ulnaris Laag serum ijzer MD AANPAK: BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL
Andere mogelijkheden: Serologie !! RF, anti-CCP - Educatie
- MCP → trigger finger (stenoserend) - Coaching
- Carpaltunnelsyndroom BEELDVORMING - Psychologische ondersteuning
- Thv tibialis posterior – pees Rx = gouden standaard
- Flexoren - Initieel soms niets te zien
- Gevorderd stadium: erosies,
gewrichtsspleetvernauwing
EXTRA-ARTICULAIRE MANIFESTATIES
Systemische auto-immune aandoening → andere betrokken organen: Echografie → subklinische synovitis detecteren
Weke delen Reumatoïde noduli subcutaan
Pulmonaal ILL, bronchiëctasie, pulm noduli, pleuritis Nucleaire magnetische resonantie (NMR)
Vasculair Vasculitis kleine BV (cutaan, nagelrand) - Subklinische synovitis
Cardiaal Pericarditis - Botoedeem
Oculair Scleritis, episcleritis (nog niet routinematig geïntroduceerd)
neurologisch Mononeuritis multiplex, carpaletunnel,
asept.pachymeningitis
Sec Sjögren syndroom Orale en oculaire droogte (sicca)
, SPONDYLOARTRITIS (SpA)
Algemeen Kliniek Diagnose Behandeling
SUBTYPES ARTICULAIRE MANIFESTATIES Obv klinisch beeld ! AXIALE SPA
Axiale SpA (radiografisch/niet) Inflammatoire rugpijn Zekerheid vergroten : Farmacologisch
Prototype = ankyloserende spondylitis (AS) - inflammatoir pijnpatroon - Labo - 1e lijn: NSAIDs
Infl rugpijn + andere manifestaties (Enthesitis, - Vaak voor de leeftijd van 40j - Beeldvorming - 2e lijn: DMARDs
acute ant uveitis, IBD) - Verspringende bilpijnen (igv sacroiliitis) (TNF-inh, IL-17 inh, JAK inh)
KLINISCH ONDERZOEK
Psoriasisartritis (PsA) Ankylose Perifere gewrichten Niet-farmacologisch
Meestal eerst huidletsels, dan artritis - Verlies lumbale lordose -> thoracale Enthesen Bewegen + pt educatie
Zowel perifeer als axiale skelet -> fenotypes: hyperkyfose (bamboo spine) Huid
- Oligo-artritis (asymm, grote gewr) Spinale metingen:
- Symm polyartritis -> DIPs kan wel! Fracturen - Thoraxexpansie PERIFERE SPA
- Axiaal - Spinale osteoporose -> risico fracturen - Schober-index Farmacologisch
- Artritis mutilans -> vnl vingers - Lateroflexie - 1e lijn; NSAIDs
Perifere artritis en tenovaginitis - Tragus-to-wall-afstand = TTW - 2e lijn: csDMARDs
Reactieve artritis Perifere Typisch asymm, oligo-articulair, - Cervicale rotatie - 3e lijn: biologische DMARDs
= aseptische artritis → 1-4w na infectie artritis thv grote gewrichten van OL - Intermalleolaire afstand = IMD
(urogenitaal, GI, pulmonaal) (andere patronen ook mogelijk) SPECIFIEK VOOR SUBTYPE
➔ BASMI10 score PsA → beh Artritis + psoriasis
S/ asymm oligo-artritis van de grote gewrichten Tenovaginitis Vaak thv OL (vaak bij PsA) ➔ Patrick test
- Kan ook sacroiliitis geven ➔ FABER test Reactieve artritis
- Extra-art symptomen mogelijk Dactylitis = sausage digit artritis + oorzakelijke kiem aanpakken
(oculair, mucocutaan, uretritis) vooral bij PsA en reactieve artritis LABORATORIUMONDERZOEK
Aspecifiek artritis bij IBD → als actieve IBD
Artritis bij inflammatoir darmlijden enthesitis = infl enthesis - Complet: idem RA - Niet alle TNF-inh mogen
asymm oligo-artritis van grote gew van OL frequentste klacht = hielpijn - Infl parameters: idem RA - GEEN IL-17 inh
Ook mogelijk: !! CAVE onderscheid met tendinitis, hielspoor !! - WEL IL12/23-inh
- Inflammatoire rugpijn HLA-B27 → enkel bepalen in specifieke
- Sacroiliitis EXTRA-ARTICULAIRE MANIFESTATIES omstandigheden (want ook in gezonde popu)
Uveitis
Meestal eerst darmklachten, dan artritis - Acute anterior uveitis (iritis) BEELDVORMING
- Acute posterior uveitis (zz) Conventionele Rx
Juveniele SpA (8 – 12j) Thv sacrum Sacroiliitis
Oligo-artritis van knie, enkel en/of middenvoet GI → inflammatoire darmletsels = frequ
Frequent bij kind: dactylitis, systemisch Thv Shiny corners, squaring,
Enthesitis in vroeg ziektestadium Dermatologisch wervelzuil syndesmofyten, bamboo spine,
- Psoriasis enthesofyt, erosies + ankylose
Ongediff SpA - Hydradenitis suppurativa (acne inversa)
NMR
PATHOGENESE: Zz: - Actieve sacroiliitis
Genenetische factoren → oa. HLA-B27 Cardiaal (hartblok, AI) - Enthesitis
Omgeving → microbioom, inflammatie, bot Pulmonaal (restrictief longlijden, fibrose)
Renaal (IgA-nefropathie, amyloïdose) GEEN botscintigrafie aangeraden
CT : enkel bij inschatting structurele schade
