Drempels, rechtshulp en
alternatieven
1.Toegang tot recht
= toegang tot informatie over rechten en plichten, gerechtelijke
procedures, …
- Feitelijke ongelijkheid in toegang tot het recht
o Sommigen hebben een meer bevoorrechte toegang dan
anderen, ten gevolge van:
Opleiding
Beroep (door je beroep ga je meer kennis hebben over
wat je bepaalde plichten en rechten zijn)
(Juridisch) netwerk
Financiële middelen
Ervaring in materie
…
- Rechtshulp: toegangspoort tot het recht
o Sociale rechtshulp
o Juridische eerstelijnsbijstand (Commissies voor Juridische
Bijstand)
3.2.1. Sociale rechtshulp
- Rechtshulp door sociaal werkers
- Juridische ondersteuning en cliënten begeleiden in juridische
vraagstukken
- Omvat o.a.
o Rechtshulpvraag detecteren
o Regelgeving vertalen en verduidelijken
o Adviseren
o Doorverwijzen
o Bemiddelen
- Generalistische en specialistische (rechts)hulpverlener
3.2.2. Juridische eerstelijnsbijstand
- Juridische bijstand door advocaten in OCMW, justitiehuizen,
rechtbanken, …
1
, o Organisatie door Commissies voor Juridische
Eerstelijnsbijstand
o Opdracht: grondrecht op juridische bijstand gestalte geven
(art. 23, 2° Gw.)
- Toegankelijk voor iedereen en gratis (cf. eerste lijn)
- Decreet 26 april 2019 houdende de justitiehuizen en de juridische
eerstelijnsbijstand:
o Het geven van praktische inlichtingen;
o Het verstrekken van juridische informatie;
o Het geven van een eerste juridisch advies;
o Doorverwijzing naar een gespecialiseerde instantie of
organisatie.
- Wat behoort niet tot eerstelijnsadvies?
o Zaak onderzoeken en behandelen, opstellen van brieven,
advies geven in ingewikkelde zaak, …
o = juridische tweedelijnsbijstand (zie later)
2. Toegang tot justitie
= toegang tot gerechtelijke procedures/instanties en effectieve
rechtsbescherming
- Feitelijke ongelijkheid in toegang tot justitie
o Sommigen hebben een meer bevoorrechte toegang dan
andere
Opleiding, beroep, ervaring, financiële middelen, …
o Kostenposten die gerechtelijke procedure met zich
meebrengen
o Gevolg: kan leiden tot ongelijke machtsverhouding tussen
processpartijen
o Daarom…
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter:
objectieve toepassing van het recht
Mogelijkheden om kosten van gerechtelijke procedure te
drukken
3.3.1 kosten van een gerechtelijke procedure
- Gerechtelijke procedure is niet goedkoop
- Kostprijs afhankelijk van verschillende factoren
- 3 basisregels:
o Iedereen betaalt zijn eigen advocaat
2
alternatieven
1.Toegang tot recht
= toegang tot informatie over rechten en plichten, gerechtelijke
procedures, …
- Feitelijke ongelijkheid in toegang tot het recht
o Sommigen hebben een meer bevoorrechte toegang dan
anderen, ten gevolge van:
Opleiding
Beroep (door je beroep ga je meer kennis hebben over
wat je bepaalde plichten en rechten zijn)
(Juridisch) netwerk
Financiële middelen
Ervaring in materie
…
- Rechtshulp: toegangspoort tot het recht
o Sociale rechtshulp
o Juridische eerstelijnsbijstand (Commissies voor Juridische
Bijstand)
3.2.1. Sociale rechtshulp
- Rechtshulp door sociaal werkers
- Juridische ondersteuning en cliënten begeleiden in juridische
vraagstukken
- Omvat o.a.
o Rechtshulpvraag detecteren
o Regelgeving vertalen en verduidelijken
o Adviseren
o Doorverwijzen
o Bemiddelen
- Generalistische en specialistische (rechts)hulpverlener
3.2.2. Juridische eerstelijnsbijstand
- Juridische bijstand door advocaten in OCMW, justitiehuizen,
rechtbanken, …
1
, o Organisatie door Commissies voor Juridische
Eerstelijnsbijstand
o Opdracht: grondrecht op juridische bijstand gestalte geven
(art. 23, 2° Gw.)
- Toegankelijk voor iedereen en gratis (cf. eerste lijn)
- Decreet 26 april 2019 houdende de justitiehuizen en de juridische
eerstelijnsbijstand:
o Het geven van praktische inlichtingen;
o Het verstrekken van juridische informatie;
o Het geven van een eerste juridisch advies;
o Doorverwijzing naar een gespecialiseerde instantie of
organisatie.
- Wat behoort niet tot eerstelijnsadvies?
o Zaak onderzoeken en behandelen, opstellen van brieven,
advies geven in ingewikkelde zaak, …
o = juridische tweedelijnsbijstand (zie later)
2. Toegang tot justitie
= toegang tot gerechtelijke procedures/instanties en effectieve
rechtsbescherming
- Feitelijke ongelijkheid in toegang tot justitie
o Sommigen hebben een meer bevoorrechte toegang dan
andere
Opleiding, beroep, ervaring, financiële middelen, …
o Kostenposten die gerechtelijke procedure met zich
meebrengen
o Gevolg: kan leiden tot ongelijke machtsverhouding tussen
processpartijen
o Daarom…
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter:
objectieve toepassing van het recht
Mogelijkheden om kosten van gerechtelijke procedure te
drukken
3.3.1 kosten van een gerechtelijke procedure
- Gerechtelijke procedure is niet goedkoop
- Kostprijs afhankelijk van verschillende factoren
- 3 basisregels:
o Iedereen betaalt zijn eigen advocaat
2
