College 3 politiek voor economen
Vandaag: Staat en democratie.
De staat is allereerst een belangrijke eenheid voor politieke organisaties in
de hele wereld. Onder een staat verstaan we een vastgelegd grondgebied,
het heeft een permanente bevolking en het is soeverein; zowel intern
(overheid heeft een geweldsmonopolie) als extern (het kan met andere
staten relaties aangaan en de staat wordt ook zo erkent door andere
staten)
Vaak wordt de mythe van Westfalen gezien als het begin van het concept
van moderne statelijke soevereiniteit en staten dus binnen hun grenzen
onafhankelijk zijn en andere staten niet bemoeien met binnenlandse
aangelegenheden. Maar in de realiteit is dit wat te makkelijk en ging dit
proces veel meer geleidelijk dan bij een vredesakkoord.
Er heeft ooit centralisatie van gebieden plaatsgevonden omdat er regels
en belastingen bijvoorbeeld kwam voor grotere gebieden door geopolitieke
nood(oorlogsfinanciering) en economische nood (globalisering en
industriële revolutie). Deze vorm van staten werden geëxporteerd door de
staten in de vorm van kolonies.
Tegenwoordig bepalen staten via de VN of ze een andere staat erkennen.
Zo zijn er staten die erkent zijn en dus externe soevereiniteit hebben maar
interne niet door gebrek aan een overheid met monopolie op geweld.
Soms geldt ook het omgekeerde: een gebied met een monopolie op
geweld maar niet erkent als staat en dus geen externe soevereiniteit. Zo
spelen bij het erkennen van staten ook politieke belangen (denk aan
Israël/Palestina).
Zo werd in 1916 het Ottomaanse rijk opgedeeld in allerlei gebieden en gaf
de Britse overheid de joodse gemeenschap steun voor de stichting van
een thuis voor het Joods volk in Palestina. Dit zorgt voor veel spanningen
en uiteindelijk in 1947 komt er een 2-staten oplossing die Israël aanvaardt
maar Palestijnen niet. Er volgen veel oorlogen en migratie, met vergelding
na vergelding van beiden kanten. Inmiddels is er een erkenningsgolf van
Palestina door de wereld aan het gaan maar VN en EU hebben het land
nog niet officieel erkend.
Democratie:
Demos + kratein: het volk heerst. Kwam als eerste vandaan bij Aristoteles.
Directe democratie is moeilijker te bereiken op grote schaal. Toch gebeurt
het wel via burgerraden in Zwitserland of via referenda. Vaak fungeert het
als correcties op de representatieve democratie.
Vandaag: Staat en democratie.
De staat is allereerst een belangrijke eenheid voor politieke organisaties in
de hele wereld. Onder een staat verstaan we een vastgelegd grondgebied,
het heeft een permanente bevolking en het is soeverein; zowel intern
(overheid heeft een geweldsmonopolie) als extern (het kan met andere
staten relaties aangaan en de staat wordt ook zo erkent door andere
staten)
Vaak wordt de mythe van Westfalen gezien als het begin van het concept
van moderne statelijke soevereiniteit en staten dus binnen hun grenzen
onafhankelijk zijn en andere staten niet bemoeien met binnenlandse
aangelegenheden. Maar in de realiteit is dit wat te makkelijk en ging dit
proces veel meer geleidelijk dan bij een vredesakkoord.
Er heeft ooit centralisatie van gebieden plaatsgevonden omdat er regels
en belastingen bijvoorbeeld kwam voor grotere gebieden door geopolitieke
nood(oorlogsfinanciering) en economische nood (globalisering en
industriële revolutie). Deze vorm van staten werden geëxporteerd door de
staten in de vorm van kolonies.
Tegenwoordig bepalen staten via de VN of ze een andere staat erkennen.
Zo zijn er staten die erkent zijn en dus externe soevereiniteit hebben maar
interne niet door gebrek aan een overheid met monopolie op geweld.
Soms geldt ook het omgekeerde: een gebied met een monopolie op
geweld maar niet erkent als staat en dus geen externe soevereiniteit. Zo
spelen bij het erkennen van staten ook politieke belangen (denk aan
Israël/Palestina).
Zo werd in 1916 het Ottomaanse rijk opgedeeld in allerlei gebieden en gaf
de Britse overheid de joodse gemeenschap steun voor de stichting van
een thuis voor het Joods volk in Palestina. Dit zorgt voor veel spanningen
en uiteindelijk in 1947 komt er een 2-staten oplossing die Israël aanvaardt
maar Palestijnen niet. Er volgen veel oorlogen en migratie, met vergelding
na vergelding van beiden kanten. Inmiddels is er een erkenningsgolf van
Palestina door de wereld aan het gaan maar VN en EU hebben het land
nog niet officieel erkend.
Democratie:
Demos + kratein: het volk heerst. Kwam als eerste vandaan bij Aristoteles.
Directe democratie is moeilijker te bereiken op grote schaal. Toch gebeurt
het wel via burgerraden in Zwitserland of via referenda. Vaak fungeert het
als correcties op de representatieve democratie.
