Parasitaire ziekten en zoönosen
Hoofdstuk 1: Rund
1.1 Maagdarmprotozoa
Achtergrondinformatie
• opfok
o kalf blijft een paar uur bij moeder
o 4-8 weken in aparte huisvesting
o groepshuisvesting
▪ w telkens opgeschoven per leeftijd
o 14-16 maanden vr eerste keer op de weide
▪ zijn dan eigenlijk al volle vaarzen
▪ (in België)
• weideparasieten kunnen niet voorkomen op stal!
• kalverdiarree
o <1m.
▪ Cryptosporidium parvum
o >1m.
▪ Giardia
▪ Eimeria spp.
1.1.1 Cryptosporidium parvum
Algemeen
• het zijn geen echte coccidia
o van belang vr de behandeling
• oöcysten zijn auto-infectieus
• intracellulair mr extra-cytoplasmatisch
• species: vnl. C. parvum
o meest pathogene
o bij jonge kalveren
o zoönose
Epidemiologie
• fecale-orale transmissie
o sterke indicatie nr preventie en controle
o contaminatie met mest is DE infectiebron
• PP: 2-5 dagen
• uitgescheiden oöcysten
o onmiddellijk infectieus
o zeer resistent in de omgeving
o miljoenen in een gram mest
o niet veel oöcysten nodig vr een infectie
1
, • waar komt de besmetting vandaan?
o initieel
▪ v/d moeder
▪ moederdier kan in lage aantallen oöcysten uitscheiden
o later
▪ kalf-kalf transmissie
o besmetting andere kalven indien
▪ slechte hygiëne
▪ hokken dicht bij elkaar
▪ …
→ individuele huisvesting betekent niet dat er geen transmissie kan zijn
• Cryptosporidium zit overal!
o op een besmet bedrijf zal ieder kalf wel op een moment besmet w
o als de infectiedruk laag blijft is er geen probleem
▪ induceert wat immuniteit
• grafiek
o piek uitscheiding bij kalveren
o oudere kalveren scheiden nog wel uit mr veel minder
Pathogenese
• bij infectie
o opname oöcysten met sporozoïeten
o vrijstelling virulentiefactoren
▪ vasthechting aan microvilli mogelijk maken
▪ gastheercel w gedwongen soort omhulsel te vormen rond de parasiet
o netto-effect
▪ beschadiging microvilli
▪ beschadiging tight junctions
• verhoogde permeabiliteit
• leidt tot verlies van eiwitten
▪ afsterven epitheelcellen
▪ verstoorde vertering
• interferentie met enzymen
▪ ontstekingsreactie
2
, • symptomen
o 3-15 dagen na infectie
o diarree
▪ 60% van neonatale diarree w veroorzaakt door Cryptosporidium
▪ correlatie met infectiedruk
▪ bleek
• lichtgroen, lichtgeel, beige
▪ waterig
o dehydratatie
▪ gevolg v/d diarree
o groeiverlies
▪ het kan maanden duren vooraleer kalf hersteld is
o mortaliteit is beperkt
▪ bij co-infecties wel hoger
• ziekte afhankelijk van
o leeftijd
▪ 1-2 weken meest gevoelig
o infectiedruk
▪ belang van hygiëne
o immuunstatus
▪ belang van colostrum
o menginfecties
Diagnose
• Cryptosporidium is een dure behandeling dus je wilt zeker een bevestiging
• aantonen van oöcysten
o uitstrijkje
▪ mest met kleurstof
o voordelen
▪ eenvoudig
▪ betrouwbaar
▪ goedkoop
• aantonen van antigenen
o ELISA
▪ meest gebruikt
▪ commerciële ELISA beschikbaar
• test ook rotovirus, coronavirus …
▪ meer informatie over eventuele menginfecties
o immunofluorescentie
o dip-stick
→ alle 3 betrouwbaar
• aantonen van DNA
o PCR
o niet relevant
o niet makkelijk te gebruiken op faeces
o meer gebruikt vr genotypering
3
, Behandeling
• bedrijfsprobleem → aanpak op bedrijfsniveau
• welke dieren?
o zieke kalveren
▪ afzonderen
▪ behandelen
o in-contact kalveren
▪ behandelen
o alle nieuwgeboren kalveren vanaf dan
▪ behandelen
▪ komen in dezelfde infectiedruk terecht
o omgeving behandelen
▪ belang van stalhygiëne!
• producten
o halofuginone lactaat
▪ veel randvoorwaarden vr product goed te gebruiken
▪ oraal
• meerdere dagen achter elkaar
• best niet op lege maag
▪ ZO SNEL MOGELIJK behandelen
• zieke en in-contact kalveren
▪ gaat infectie niet eradiceren
• piek uitscheiding verminderen
o omgevingsdruk verminderen
• piek uitscheiding verlaten
o belang bij in-contact kalveren en nieuwgeboren kalven
o kalveren tijd geven om immuniteit op te bouwen
▪ best niet vr heel verzwakte dieren
• product heeft een zekere toxiciteit
▪ vnl. preventief gebruikt
o paromomycine
▪ oraal
• meerdere dagen
▪ antibioticum
• enkel gebruiken na bevestigd geval van Cryoptosporidiose
• enkel vr de zieke dieren
▪ gelijkaardig effect als halofuginone
4
Hoofdstuk 1: Rund
1.1 Maagdarmprotozoa
Achtergrondinformatie
• opfok
o kalf blijft een paar uur bij moeder
o 4-8 weken in aparte huisvesting
o groepshuisvesting
▪ w telkens opgeschoven per leeftijd
o 14-16 maanden vr eerste keer op de weide
▪ zijn dan eigenlijk al volle vaarzen
▪ (in België)
• weideparasieten kunnen niet voorkomen op stal!
• kalverdiarree
o <1m.
▪ Cryptosporidium parvum
o >1m.
▪ Giardia
▪ Eimeria spp.
1.1.1 Cryptosporidium parvum
Algemeen
• het zijn geen echte coccidia
o van belang vr de behandeling
• oöcysten zijn auto-infectieus
• intracellulair mr extra-cytoplasmatisch
• species: vnl. C. parvum
o meest pathogene
o bij jonge kalveren
o zoönose
Epidemiologie
• fecale-orale transmissie
o sterke indicatie nr preventie en controle
o contaminatie met mest is DE infectiebron
• PP: 2-5 dagen
• uitgescheiden oöcysten
o onmiddellijk infectieus
o zeer resistent in de omgeving
o miljoenen in een gram mest
o niet veel oöcysten nodig vr een infectie
1
, • waar komt de besmetting vandaan?
o initieel
▪ v/d moeder
▪ moederdier kan in lage aantallen oöcysten uitscheiden
o later
▪ kalf-kalf transmissie
o besmetting andere kalven indien
▪ slechte hygiëne
▪ hokken dicht bij elkaar
▪ …
→ individuele huisvesting betekent niet dat er geen transmissie kan zijn
• Cryptosporidium zit overal!
o op een besmet bedrijf zal ieder kalf wel op een moment besmet w
o als de infectiedruk laag blijft is er geen probleem
▪ induceert wat immuniteit
• grafiek
o piek uitscheiding bij kalveren
o oudere kalveren scheiden nog wel uit mr veel minder
Pathogenese
• bij infectie
o opname oöcysten met sporozoïeten
o vrijstelling virulentiefactoren
▪ vasthechting aan microvilli mogelijk maken
▪ gastheercel w gedwongen soort omhulsel te vormen rond de parasiet
o netto-effect
▪ beschadiging microvilli
▪ beschadiging tight junctions
• verhoogde permeabiliteit
• leidt tot verlies van eiwitten
▪ afsterven epitheelcellen
▪ verstoorde vertering
• interferentie met enzymen
▪ ontstekingsreactie
2
, • symptomen
o 3-15 dagen na infectie
o diarree
▪ 60% van neonatale diarree w veroorzaakt door Cryptosporidium
▪ correlatie met infectiedruk
▪ bleek
• lichtgroen, lichtgeel, beige
▪ waterig
o dehydratatie
▪ gevolg v/d diarree
o groeiverlies
▪ het kan maanden duren vooraleer kalf hersteld is
o mortaliteit is beperkt
▪ bij co-infecties wel hoger
• ziekte afhankelijk van
o leeftijd
▪ 1-2 weken meest gevoelig
o infectiedruk
▪ belang van hygiëne
o immuunstatus
▪ belang van colostrum
o menginfecties
Diagnose
• Cryptosporidium is een dure behandeling dus je wilt zeker een bevestiging
• aantonen van oöcysten
o uitstrijkje
▪ mest met kleurstof
o voordelen
▪ eenvoudig
▪ betrouwbaar
▪ goedkoop
• aantonen van antigenen
o ELISA
▪ meest gebruikt
▪ commerciële ELISA beschikbaar
• test ook rotovirus, coronavirus …
▪ meer informatie over eventuele menginfecties
o immunofluorescentie
o dip-stick
→ alle 3 betrouwbaar
• aantonen van DNA
o PCR
o niet relevant
o niet makkelijk te gebruiken op faeces
o meer gebruikt vr genotypering
3
, Behandeling
• bedrijfsprobleem → aanpak op bedrijfsniveau
• welke dieren?
o zieke kalveren
▪ afzonderen
▪ behandelen
o in-contact kalveren
▪ behandelen
o alle nieuwgeboren kalveren vanaf dan
▪ behandelen
▪ komen in dezelfde infectiedruk terecht
o omgeving behandelen
▪ belang van stalhygiëne!
• producten
o halofuginone lactaat
▪ veel randvoorwaarden vr product goed te gebruiken
▪ oraal
• meerdere dagen achter elkaar
• best niet op lege maag
▪ ZO SNEL MOGELIJK behandelen
• zieke en in-contact kalveren
▪ gaat infectie niet eradiceren
• piek uitscheiding verminderen
o omgevingsdruk verminderen
• piek uitscheiding verlaten
o belang bij in-contact kalveren en nieuwgeboren kalven
o kalveren tijd geven om immuniteit op te bouwen
▪ best niet vr heel verzwakte dieren
• product heeft een zekere toxiciteit
▪ vnl. preventief gebruikt
o paromomycine
▪ oraal
• meerdere dagen
▪ antibioticum
• enkel gebruiken na bevestigd geval van Cryoptosporidiose
• enkel vr de zieke dieren
▪ gelijkaardig effect als halofuginone
4
