Samenvatting Semantiek en Pragmatiek

D3 Zinnen in context
H8



Waar komt de naam Shantalle vandaan?  voorbeeld van taalhandeling

John Austin “How to do things with words”

=> handeling => taal


 locutie = het spreken
o vorm
 utterance act
 spraakklanken / lettertekens
 hoe spreek je?
o betekenis
 propositional act
 referentiële achtergrond
 waarover spreek je?
 illocutie = tijdens het spreken
o conventionele waarde van zin in communicatieve interactie
o wat heb je gedaan door te spreken?
o actie
 perlocutie
o perlocutief doel
= doel spreker met taalhandeling
o perlocutionair effect
= effect taalhandeling
o wat zijn de gevolgen van je spreken?
o reactie

VOORWAARDEN VOOR SUCCESVOL TAALGEBRUIK = FELICITY CONDITIONS

,bv. A belooft aan B om X te doen

 propositionele inhoudsregels
o regels die betrekking hebben op inhoud vd taalhandeling
o X is toekomstige handeling van A
 voorbereidende regels
o regels die situationele en contextuele omstandigheden vermelden
o A moet weten dat B liever heeft dat hij X wel doet dan niet
o A moet in staat zijn X te doen
 oprechtheidsregels
o regels die psychologische ingesteldheid vd spreker aangeven
o A moet de oprechte intentie hebben om X te doen
o A moet zich door zijn belofte verplicht voelen om X te doen



bv. A verontschuldigt zich bij B over een misverstand X

 is gebeurt in het verleden




KLASSEN VAN TAALHANDELINGEN
gericht op verdere actie op zichzelf effectief

, sprekergericht COMMISSIVES EXPRESSIVES
 engageren spreker tov toehoorder mbt  drukken psychologische toestand spreker uit
latere
handelingswijze zich verontschuldigen, bedanken

beloven, dreigen, aanbieden
hoordergericht DIRECTIVES DECLARATIONS
 proberen toehoorder tot zekere (INSTITUTIONELE TAALHANDELING)
handelswijze te  creëren via coneventionele middelen
brengen toestand
waarin hoorder direct betrokken is
bevelen, vragen, verzoeken, ?
 veronderstellen maatschappelijke institutie

 spreker vervult specifieke positie in institutie
vervullen
voor geslaagde TH

dopen, ontslaan, oorlog verklaren
referentgericht REPRESENTATIVES (ASSERTIVES)
 leggen spreker vast tav waarheid van een
uitspraak

bevestigen, meedelen, concluderen

taalhandeling als deel van groter institutioneel/ritueel gebeuren  andere rituele handelingen

magisch karakter van taal  iets komt tot stand in werkelijkheid door te zeggen dat het bestaat

geen oprechtheidsregel  psychologische houding van spreker doet niet terzake

-> spreker treedt alleen op als officiële vertegenwoordiger van institutie



INDIRECTE TAALHANDELINGEN

,  CONVENTIONELE indirecte TH (= als we iets horen, weten we meteen wat er bedoeld wordt)
o uit zinsinhoud kan je afleiden welke indirecte handeling wordt gesteld
o TH indirect realiseren
 1 vd felicity conditions uitleggen
o DIRECTIVES
 Kun je me het zout doorgeven?  letterlijk: ben jij hiertoe in staat? eigenlijk: geef me het
zout
 Wil je me het zout doorgeven?  letterlijk: ben je hiertoe bereid? eigenlijk: geef
me het zout
 Ik zou graag hebben dat je me met rust laat.  letterlijk = eigenlijke MAAR… vriendelijker
o EXPRESSIVES (= spijt uitdrukken)
 Het spijt me dat ik dat gezegd heb.  verwijst naar oprechte spijt -> nog steeds best sterk
 Dat ongeluk was mijn schuld.  ‘de schuld wegnemen’
 Wat ik gezegd heb wwas onbeleefd.  je beseft dt je fout bent
 NIET-CONVENTIONELE indirecte taalhandeling
o context is nog belangrijker
o uit zinsinhoud alleen kan je NIET afleiden welke indirecte handeling
o opluchting / verzoek
o Het is hier fris.  context nodig
o U gaat morgen naar Polen.  wat gaat die daar doen? positief of negatief? -> context nodig