MOREEL SCEPTICISME
Basisovertuiging: er is iets grondig mis met onze gedeelde opvattingen over moraal. Ethiek is
problematisch. Morele concepten missen een rationeel fundament. Rationeel en praktisch doen we het
beter zonder moraal.
1 SCEPTICISME
Je moet niet sceptisch tegenover alle posities staan, scepticisme kan globaal zijn maar ook heel lokaal op
iets specifiek. Schuldsceptici hoeven niet noodzakelijk plichtsceptici te zijn bijvoorbeeld. Scepticisme is
een graduele filosofische positie.
1.1 PYRRHONISTISCH SCEPTICISME
Griekse filossoof Pyrrho van Elis
- Filosofische problemen zijn niet oplosbaar. Er is geen definitief antwoord op een filosofisch
probleem
o Het is daarom beter om je standpunt omtrent bepaalde problemen uit te stellen in
afwachting van een definitief antwoord (epochè). Het is verstandig geen kleur uit te
brengen, want argumenten voor of tegen een bepaald filosofisch probleem zijn even sterk.
Niemand heeft gelijk en streven naar waarheid is zinloos.
o Houd jezelf niet bezig met onopgeloste problemen en doe iets meer zinnig dan filosofie
- Verschil met moreel scepticisme:
o Gedeelde opvattingen zijn bijzonder belangrijk voor zekerheid.
- Dit is een totaal scepticisme
o Morele sceptici zijn sceptisch ten opzichte van moraal, maar pyrrhonistisch scepticisme
is op alle domeinen even sceptisch zonder een specifieke focus op moraliteit
1.2 MOREEL SCEPTICISME
- Populariteit midden 20ste eeuw
- Klassieke sceptici twijfelen aan gedeelde opvattingen, maar morele sceptici stellen ze eerder in
twijfel
- Morele filosofen kiezen wel partij in een filosofisch probleem: goede argumenten kunnen aantonen
dat er problemen zijn met de gedeelde opvattingen over moraliteit
o Gedeelde opvattingen zijn problematisch
- Morele sceptici zetten gedeelde opvattingen in vraag, en als het kan, nemen er afstand van
- Een lokaal scepticisme
o Focus op moraliteit, het is dus een lokaal scepticisme
1.3 GELIJKENISSEN
- Bewust van conflict tussen filosofie en onze gedeelde opvattingen
o Er is een spanning tussen hetgeen wat geloofd wordt en filosofische argumentaties
- Bewust dat filosofische argumenten nooit definitief zijn
o Filosofische argumenten zijn geen wetenschap en nooit definitief
2 FILOSOFISCHE SITUERING VAN MORAAL SCEPTICISME
1
, Gedeelde overtuiging van moraal scepticisten: moraal past niet in een zuiver materiële werkelijkheid en
moraal vraagt een vorm van controle die filosofisch niet aangeboden kan worden. Onze werkelijkheid heeft
niet de basisstructuur die nodig is voor moraal. Moraal is niet te verenigen met de natuurwetenschappelijke
basisinzichten, het botst met een wetenschappelijk mens- en wereldbeeld.
Moraal is een veeleisende controlevorm volgens het (moraal) scepticisme. Langs de ene kant is er een
dreiging van de 3 doctrines. Langs de andere kant speelt de rol van pech en geluk in ons leven ook als
bedreiging voor de controlevorm.
Ze hebben het over de volgende basisinzichten/doctrines, deze hebben al een oudere oorsprong en waren
bij antieke filosofen ook al bekend
2.1 FYSICALISME OF NATURALISME
- Alles heeft een fysische aard, materiële oorsprong, een stoffelijkheid. Alles wat bestaat kan je
terugbrengen op materiële, fysische elementen en volledig beschrijven aan de hand van
wetmatigheden, processen… uit de natuurwetenschappen.
o Alle kennis uit andere wetenschappen (bv. psychologie) valt te reduceren tot de
natuurwetenschappelijke kennis
o Natuurwetenschappen geeft een volledige kennis van de werkelijkheid
Gebouwd op 2 onderliggende principes
- Causale geslotenheid: alles wat bestaat is met elkaar verbonden door fysische gebeurtenissen.
Alles wat bestaat is gemaakt van fysische basisstof. De werkelijkheid is niet dualistisch (stoffelijk
en geestelijk), maar monistisch (stoffelijk)
- Superveniëntie: gebonden aan emergentie
o Je kan wel eigenschappen hebben op een hoger niveau die je niet zal terugvinden op een
lager niveau (emergentie). Het geheel heeft eigenschappen die de delen niet hebben.
▪ ‘Het geheel is meer dan de som der delen’
▪ Bv. een mens is intelligent -> je kan moeilijk zeggen dat ze een intelligente
hersencel hebben -> hersencellen zijn noodzakelijk om intelligent te zijn, maar
intelligentie kan men niet toekennen op het domein van hersencellen
• Intelligentie is dus een macro-eigenschap
▪ Emergentie: eigenschappen op een hoger niveau die je niet terugvindt op een
lager niveau
• Er is een limiet aan de emergentie. Een fysicialist gelooft enkel in
superveniënte emergentie: je kan enkel wijzigingen hebben op macro-
niveau als er ook wijzigingen zijn op micro-niveau. Als je iets in
intelligentie ziet veranderen, dan moet dit gepaard gaan met allerlei
wijzigingen op lager niveau
o Bv. de pixels zelf zijn niet Obama, alleen het grote beeld heeft wel
het kenmerk dat het lijkt op Obama.
▪ Beeld - Obama (macro-eigenschap)
▪ Pixels – kleur (micro-eigenschap)
▪ Superveniëntie: met deze pixels kan je maar 1 persoon
maken als je ze in dezelfde configuratie zet (op dezelfde
plaats met dezelfde kleur). Als je opeens Trump zou zien
(macro) dan zouden er ook wijzigingen moeten zijn in de
pixels (micro)
2
Basisovertuiging: er is iets grondig mis met onze gedeelde opvattingen over moraal. Ethiek is
problematisch. Morele concepten missen een rationeel fundament. Rationeel en praktisch doen we het
beter zonder moraal.
1 SCEPTICISME
Je moet niet sceptisch tegenover alle posities staan, scepticisme kan globaal zijn maar ook heel lokaal op
iets specifiek. Schuldsceptici hoeven niet noodzakelijk plichtsceptici te zijn bijvoorbeeld. Scepticisme is
een graduele filosofische positie.
1.1 PYRRHONISTISCH SCEPTICISME
Griekse filossoof Pyrrho van Elis
- Filosofische problemen zijn niet oplosbaar. Er is geen definitief antwoord op een filosofisch
probleem
o Het is daarom beter om je standpunt omtrent bepaalde problemen uit te stellen in
afwachting van een definitief antwoord (epochè). Het is verstandig geen kleur uit te
brengen, want argumenten voor of tegen een bepaald filosofisch probleem zijn even sterk.
Niemand heeft gelijk en streven naar waarheid is zinloos.
o Houd jezelf niet bezig met onopgeloste problemen en doe iets meer zinnig dan filosofie
- Verschil met moreel scepticisme:
o Gedeelde opvattingen zijn bijzonder belangrijk voor zekerheid.
- Dit is een totaal scepticisme
o Morele sceptici zijn sceptisch ten opzichte van moraal, maar pyrrhonistisch scepticisme
is op alle domeinen even sceptisch zonder een specifieke focus op moraliteit
1.2 MOREEL SCEPTICISME
- Populariteit midden 20ste eeuw
- Klassieke sceptici twijfelen aan gedeelde opvattingen, maar morele sceptici stellen ze eerder in
twijfel
- Morele filosofen kiezen wel partij in een filosofisch probleem: goede argumenten kunnen aantonen
dat er problemen zijn met de gedeelde opvattingen over moraliteit
o Gedeelde opvattingen zijn problematisch
- Morele sceptici zetten gedeelde opvattingen in vraag, en als het kan, nemen er afstand van
- Een lokaal scepticisme
o Focus op moraliteit, het is dus een lokaal scepticisme
1.3 GELIJKENISSEN
- Bewust van conflict tussen filosofie en onze gedeelde opvattingen
o Er is een spanning tussen hetgeen wat geloofd wordt en filosofische argumentaties
- Bewust dat filosofische argumenten nooit definitief zijn
o Filosofische argumenten zijn geen wetenschap en nooit definitief
2 FILOSOFISCHE SITUERING VAN MORAAL SCEPTICISME
1
, Gedeelde overtuiging van moraal scepticisten: moraal past niet in een zuiver materiële werkelijkheid en
moraal vraagt een vorm van controle die filosofisch niet aangeboden kan worden. Onze werkelijkheid heeft
niet de basisstructuur die nodig is voor moraal. Moraal is niet te verenigen met de natuurwetenschappelijke
basisinzichten, het botst met een wetenschappelijk mens- en wereldbeeld.
Moraal is een veeleisende controlevorm volgens het (moraal) scepticisme. Langs de ene kant is er een
dreiging van de 3 doctrines. Langs de andere kant speelt de rol van pech en geluk in ons leven ook als
bedreiging voor de controlevorm.
Ze hebben het over de volgende basisinzichten/doctrines, deze hebben al een oudere oorsprong en waren
bij antieke filosofen ook al bekend
2.1 FYSICALISME OF NATURALISME
- Alles heeft een fysische aard, materiële oorsprong, een stoffelijkheid. Alles wat bestaat kan je
terugbrengen op materiële, fysische elementen en volledig beschrijven aan de hand van
wetmatigheden, processen… uit de natuurwetenschappen.
o Alle kennis uit andere wetenschappen (bv. psychologie) valt te reduceren tot de
natuurwetenschappelijke kennis
o Natuurwetenschappen geeft een volledige kennis van de werkelijkheid
Gebouwd op 2 onderliggende principes
- Causale geslotenheid: alles wat bestaat is met elkaar verbonden door fysische gebeurtenissen.
Alles wat bestaat is gemaakt van fysische basisstof. De werkelijkheid is niet dualistisch (stoffelijk
en geestelijk), maar monistisch (stoffelijk)
- Superveniëntie: gebonden aan emergentie
o Je kan wel eigenschappen hebben op een hoger niveau die je niet zal terugvinden op een
lager niveau (emergentie). Het geheel heeft eigenschappen die de delen niet hebben.
▪ ‘Het geheel is meer dan de som der delen’
▪ Bv. een mens is intelligent -> je kan moeilijk zeggen dat ze een intelligente
hersencel hebben -> hersencellen zijn noodzakelijk om intelligent te zijn, maar
intelligentie kan men niet toekennen op het domein van hersencellen
• Intelligentie is dus een macro-eigenschap
▪ Emergentie: eigenschappen op een hoger niveau die je niet terugvindt op een
lager niveau
• Er is een limiet aan de emergentie. Een fysicialist gelooft enkel in
superveniënte emergentie: je kan enkel wijzigingen hebben op macro-
niveau als er ook wijzigingen zijn op micro-niveau. Als je iets in
intelligentie ziet veranderen, dan moet dit gepaard gaan met allerlei
wijzigingen op lager niveau
o Bv. de pixels zelf zijn niet Obama, alleen het grote beeld heeft wel
het kenmerk dat het lijkt op Obama.
▪ Beeld - Obama (macro-eigenschap)
▪ Pixels – kleur (micro-eigenschap)
▪ Superveniëntie: met deze pixels kan je maar 1 persoon
maken als je ze in dezelfde configuratie zet (op dezelfde
plaats met dezelfde kleur). Als je opeens Trump zou zien
(macro) dan zouden er ook wijzigingen moeten zijn in de
pixels (micro)
2
