Samenvatting Sub- en Infertiliteit | Vroedkunde | Arteveldehogeschool | 2026/27

HOOFDSTUK: (SUB) & -
INFERTILITEIT
H1: MEDISCHE ASPECTEN

BASISBEGRIPPEN VAN DE MENSELIJKE VOORTPLANTING

1. HORMONEN EN VOORTPLANTING

 3 niveaus
 Gonaden:
- eiserstokken en testikels
- produceren progesteron, testosteron en
oestrogeen
 Hypofyse: regelt werking van alle andere klieren
- LH en FSH voor gonaden
 Hypothalamus
- Neuro-endocriene cellen produceren releasing
factors: GnRH  gaat hypofyse gaan stimuleren
 Feedback

 Definitie menstruatie
- Dissociatie van postovulatoir endometrium
- Baarmoederslijmvlies die afbreekt, door niet bevruchte eicel
- Eicel gaat groeien  baarmoederslijmvlies ook groeien, om
eventuele bevruchte eicel te kunnen opvangen
- Stel eicel is bevrucht, geel lichaampje, progesteron produceren 
baarmoederslijmvlies in stand houden
 Definitie cyclus
- Van 1ste dag van menses tot eerste dag van de volgende menses
 Folliculaire fase – luteale fase (ovarium)
 Proliferatieve – secretoire fase (endometrium)

2. HORMONALE REGULATOREN

GNRH

 Eiwithormoon met 10 aminozuren
 Korte halfwaardetijd, snel uit lichaam verdwijnt
 Pulsatiele secretie, in golfjes
 Man om 2 uur
 Vrouw wisselt volgens ogenblik cyclus

AMH

 Anti Mulaire hormone
 Productie door
- Sertolicellen testis en granulosacellen ovarium
- Regressie gangen van Müller bij mannelijke foetus
- Bij vrouw rol in follikelgroei
- Indicatie over reserve aan follikels


1

,GONADOTROFINEN

 FSH
- Halfwaardetijd 240 minuten
- Groei rijpe follikel
- Stimulatie aromataseactiviteit: zet androgenen om in oestrogenen
- Inductie LH-receptoren
= ultieme teken folliculaire maturatie
- Niet kunnen bepalen in ons bloed & ook niet meer medicamenteus
kunnen toedienen
- Hypofyse blijft FSH produceren, FSH zal eisprong stimuleren
- Nadeel van FSH, korte halfwaardetijd, dus je zal bij patiënten elke
dag moeten toedienen
 LH
- Halfwaardetijd 60 minuten
- Functie wisselt volgens ogenblik cyclus
- Proliferatieve fase: productie androgenen
- Eens LH-receptoren: rol in eicelmaturatie, follikelruptuur en activiteit
corpus luteum
- Oestrogene piek  LH piek (24 tot 36u later  eisprong)

Effect van GnRH op gonadotrope secretie

 GnRH stimuleert loslating en stimulatie LH en FSH
 Oestrogenen bifasisch effect: negatieve en positieve feedback
- Onderdrukken loslating LH en FSH
- Verhogen synthese van LH
- Na enkele dagen verhogen gevoeligheid van gonadotrope cellen
voor GnRH waardoor reserve kan vrijkomen
> LH-piek
 Oestrogene gaat stijgen, dus FSH ook piek signaaltje geven naar
hypofyse  dus hypofyse jij mag stoppen met FSH te produceren
 door het systeem van feedback zorgt ervoor dat mensen ‘meestal’ maar 1
kindje krijgen
 Groepje die zich klaarmaakt (AMH zal groot zijn)  belangrijk voor IVF
(daar wil je graag een grote groep)
 AMH zal klein zijn, groepje niet groot
 Sommige pt vragen dan als je hen gaat stimuleren voor IVF, dus je gaat
meer groepjes klaarmaken, ofdat ze dan sneller in de menopauze gaan
geraken, dat is niet waar  al de andere eicellen gaan toch sws afsterven

3. DE OVARIËLE CYCLUS

FOLLICULOGENESE

 Follikels aangelegd tijdens embryonale
periode = primordiale follikels
 Geboorte : 1 miljoen
 Voortdurende groeifase
 Tot aan puberteit eindigt groei met atresie
 Toename LH en FSH: recrutering follikels
 FSH drempelwaarde: follikelselectie
 Dominantie van één follikel
 Na eisprong, progesteron gaat aanhouden, BMslijmvlies ook houden

2

,  Oestrogeen stijgt bij eisprong

OVULATIE

 Ovulatiefase start met LH-stijging, LH-piek na 24u en
houdt 48u aan
 Vermindering oestradiol
 Productie progesteron
 Cumulus oöphorus komt vrij
 Opening in follikelwand
 Meiostische deling en uitstoting 1° poolichaampje
 Follikelvocht vloeit gedurende verschillende uren

DE LUTEALE FASE

 Corpus luteum ziet geel
 Opstapeling cholesterol nodig voor progesteroneproductie
 Echo: vocht = zwart, lucht = wit
 Follikels gaan op echo een zwarte bol zijn

4. STEROÏDEN

OESTROGENEN (PG/ML)

 Vrouwelijke hormonen
 Geproduceerd door granulosacellen en in vetweefsel
 Ontwikkeling secundaire geslachtskenmerken
 Ontwikkeling inwendige geslachtsorganen
 Regulatie secretie gonadotropinen
 Cervicale mucusproductie, rond de eisprong, slijm zal ook rekbaarder zijn

ANDROGENEN

 Testosteron, androsteendion, DHEA
 = mannelijk hormoon, maar vrouw produceert dit ook
 Testosteronspiegels bij vrouw 10x lager dan bij man

Bij man:

 Seksuele beharing
 Libido
 Rol in zaadcelproductie
 Testosteron gaan nemen voor sporten=negatieve reactie op zaadcel

PROGESTERON (NG/ML)

 Tussenschakel in synthese androgenen en oestrogenen
 Functie na ovulatie
 Voorbereiding endometrium op innesteling
 Tijdens zwangerschap in stand gehouden door hCG van placenta
 Vanaf 8° week overgenomen door placenta

5. SPERMATOGENESE

Hormonale regulatie van de spermatogenese


3

,  Productie start bij puberteit
 Continu tot oudere leeftijd
 Kiemcellen ondergaan 2 reductiedelingen waaruit 4 spermatozoa ontstaan
 Kiemcellen ondergaan mitoses waardoor reserve bewaard blijft
 Testosteroneproductie door Leydigcellen

Van kiemcel tot ejaculaat

 74 dagen
 Spermatogenese in omgeving van Sertolicellen
 Zaadcel
- Kleine kop gecondenseerd genoom
- Hals met mitochondriën > energie voor staartbewegingen
- Staart

Het ejaculaat

 90% uit secreet zaadblaasjes en prostaat
 2-5 ml
 pH 7,2 tot 7,8
 Vruchtbaarheid van ejaculaat enorme variaties binnen eenzelfde persoon
en tussen personen onderling
 Minimumkenmerken volgens WHO
 Als man vasectomie, gesteriliseerd, wordt zaadleider doorgeknipt, maar
ejaculeert wel nog steeds, sperma bestaat dus uit vocht, secreet, geen
spermacellen

6. BEVRUCHTING EN IMPLANTATIE

OÖGENESE EN SPERMATOGENESE

 Onderscheid tussen mannelijke en vrouwelijke wezens begint bij gameten
 Zaadcellen en eicellen gelijk aandeel in overdracht genetisch materiaal,
uitzondering mitochondriaal DNA van eicel
 Mitochondrieën = energieleveranciers van de eicel
 Genetische eindreslultaat eicellen en zaadcellen zelfde, traject heel
verschillend
 Eicel:
- Meiose begint voor de geboorte,
afgewerkt bij ovulatie
- Eerste poollichaampje bevat helft van
chromosomen
- Tweede poolichaampje: van diploïde
naar haploïde eicel
- Honderdmaal groter dan zaadcellen
- Nemen tijdens rijpingsfase toe in volume
- Stapelen reservestoffen op voor overleving embryo
 Zaadcel:
- 2 meiotische delingen leiden tot 4 haploïde spermatiden
- Tijdens productieproces ontdaan van bijna alle cytoplasma
- Uitzondering centriool
- Kleine mobiele DNA-dragers

 Secundaire oocyt= 1e meiotische deling voltoooid, 1 poolichaampje uit

4