SAMENVATTING GEBOUWUITRUSTING:
Deel 1: inleiding
2 onderdelen:
HVACS = Heating Ventilation Airconditioning Sanitair (Ventilatie, Verwarming, Koeling en Sanitair)
PLEC= Power Lighting Electrical Communication (Elektriciteit, Verlichting, Data, Liften en Brandveiligheid)
Deel 2: Ventilatie
1. Inleiding en normen
Waarom ventileren :
• Om zuurstof aan te voeren : meten van het CO2-niveau
• Om vervuilende stoffen/polluenten af te voeren = HYGIËNISCHE VENTILATIE
• Warmte afvoeren : meten van de temperatuur
• Om geuren af te voeren
• Om vochtigheid af te voeren : meten van de RV %, risico’s op schimmels
De ideale comfort condities/ behoeften gemiddelde persoon:
• Temperatuur: 18-22°C
• Luchtsnelheid 0,13-0,22 m/s
• Vochtigheid 35-65% RV
• Geluid 30-70 dB/A
• Luchtkwaliteit: 350-1200 ppm C02
• Licht 100-3000 lux
• Luchtdruk 890-1030 hPa
Comfort vergelijking van Fanger
Index die voorspelt hoe warm/koud mensen het hebben in een gebouw
Predicted Mean Vote (PMV-index) → gemiddelde waardering →
Predicted Percentage Dissatifies (PPD-Index) → percentage ontevreden waarnemer
ARAB: codex welzijn ivm binnenluchtkwalitiet in werklokalen = voor werknemers → enkel in kantoren of werkplekken!
CO2 concentratie lagen dan 900 ppm OF minimaal ventilatiedebiet van 40m3/h/persoon
Cat I: uitstekend
Cat II: beter Deze waarden zijn voor ruimtes waar verblijf > 30 min is, anders gelden de minimale eisen
Cat III: Goed
,2. Ventilatiesystemen
2.1 Principe van ventilatiesystemen
In- en exfiltratie door de gebouwschil → belang van luchtdichte schil = ONGECONTROLEERDE VENTILATIE
Goede luchtdichtheid heeft grote invloed op werking ventilatiesysteem
• Zorgt voor luchtdrukverschillen
• Zorgt voor hoger energieverbruik omwille van infiltrerende koude lucht
De 4 basissystemen:
• A: Nat. Invoer – Nat. Afvoer
• B: Mech. Invoer – Nat. Afvoer
• C: Nat. Invoer – Mech. Afvoer
• D: Mech. Invoer – Mech. Afvoer (een systeem D dat werkt aan 40% is nogsteeds beter dan A en C)
‘BALANS-VENTILATIE’ : luchtdebiet PULSIE = luchtdebiet Extractie
PC = drukvoorwaarde (Pa) → speling op de debieten van de buitenlucht en afvoerlucht, tussen de -5Pa en +10Pa
• Het ontwerpdeboet van een ruimte moet zowel bij de afvoer als de toevoer gerealiseerd kunnen worden
• De som vd ontwerpdebieten naar andere ruimten kan niet groter zijn dan het eigen debiet van die ruimte.
Varianten:
Overdruk → pulsie >extractie en geen infiltratie ( warmteverlies en winst daalt) → operatiekamer
Onderdruk → extractie > pulsie en aanvoer via doorvoeropeningen → toilet, berging, kitchenette (≠ keuken)
Keukens hebben een afzonderlijk ventilatiesysteem, conform HACCP
2.2 principe van intensieve (nacht)ventilatie
Passieve koeling dmv intensieve ventilatie om koellast te elimineren of reduceren kan natuurlijk, mechanisch of
hybride zijn. Bv. Kruisventilatie of schouweffect.
Componenten:
• Luchtstroom geleiding : ramen, deuren, lamellen en roosters
• Luchtstroom versnelling : schouwen, atria, windtorens, ventilatoren
• Thermische massa : zware materialen om warmte en koude op te slaan
• Passieve en natuurlijke koeling : grote volumes, debieten, convectieve & evaporatieve koeling
• Regeling en automatisatie : sensoren, automatische regeling
Ontwerpregels
• Architecturale elementen om warmtewinsten te beperken : Zonwering, luifels, schouwen, lamellenwanden,…
• Belang van thermische massa
• Hoge debieten, volumes: 3-10 vol/h
• Grootte van de roosters / lamellen…: Oppervlakte rooster = 1-3% van de vloeroppervlakte
2.3 Ventilatietoestellen voor systeem C
Natuurlijke toevoer en Mechanische afvoer
Nadeel: • in de winter directe koude buitenlucht
• eventueel akoestische lekken
• veel warmteverlies
• Vraaggestuurd ventilatiesysteem C+ ➔ Natuurlijke toevoer via RTO (regelabre Toevoeropeningen) en
doorstroomopeningen
➔ Mechanische afvoer in vochtige ruimtes
,Waarom ?
• Verse lucht dan pas wanneer nodig
• Beperking koude luchtaanvoer (en dus energieverlies)
Hoe ?
• Sensoren : CO2 of vocht
• Geplaatst in kanaal of in de ruimte
• Verbeterde systemen met vraagsturing vanuit leefruimte en kamers
Waarden voor EPB : Reductiefactor f
Toevoer via raamroosters
o Positie
• Op raamprofiel
• Op glas
• In spleet van houtprofiel
o Horizontaal of verticaal
o Zelfregelend
o Akoestisch
Toevoer via muurroosters
o Standaard (voor EPB moet het geheel van bi en bu rooster gekeurd zijn)
o Met zelfregelende klep (om debieten te regelen)
2.4 Systeem D: ventilatietoestellen en luchtgroep
2.4.1 Warmterecuperatie
Rendement warmtewisselaar
= hvh warmte dat gerecupereerd w uit extractiestroom en
overgegeven w aan pulsie lucht
Standaard 75-85%
Soorten warmtewisselaars:
• Kruisstroom (η= 50 - 70%) : temp (eventueel vocht tot 50%)
• Tegenstroom (η= 80 - 95%) : temp (eventueel vocht tot 50%)
• Warmtewiel (η= 70 - 80%) temp en vocht
2.4.2 Energie-efficiëntie
Verbruik van ventilatoren
Type ventilatoren: wisselstroomventilatoren en gelijkstroomventilatoren (50% zuiniger en stiller)
Verbruik: Zuinigste : ComfoAir Q450 : electroefficiëntie : 0,21 Wh/m³
Voor passiefhuis te beperken tot 0,45 Wh/m³
, 2.4.3 Filters
Fijnfilter op pulsielucht - Groffilter op extractielucht
Kwaliteit en luchtdichtheid van de filter is belangrijker dan de klasse!
2.4.4 Akoestiek
• Belang van goede geluidisolatie van de luchtgroep zelf
• Zet het toestel op trillingsdempers
• Afstraling naar omgeving en naar vloer/plafond
6. Bepalen luchtgroep
• Per richting minstens een ventilator, beschermd door een filter (groffilter + fijnfilter)
• Debiet +20% (ifv elektriciteitsverbruik)
• Te plaatsen op akoestische trillingsdempers
• Steeds uitgerust met een warmterecuperatietoestel (Warmtewiel, Kruisstroomwisselaar)
• Eventueel koelbatterij (regime 7-12°C) → opletten voor condens!
• Eventueel verwarmingsbatterij (regime 45-35°C)
• Eventueel bevochtiging
• Afsluitkleppen ( = registerkleppen)
• Eventueel mengsectie om een gedeelte lucht terug te laten circuleren (bij koeling / verwarming)
Onderdelen luchtgroep:
Kijk dia 78 → belangrijk om verschillende luchtstromen en onderdelen te kunnen ve technische fiche
Regeling:
• Geen debietregeling dus steeds op volle kracht = hoog energieverbruik + overventilatie
• Manuele regeling met standen
• Kloksturing
• Vraaggestuurde ventilatie
• Opgelet met dampkappen en open haarden, brengt debiet in onbalans
Systeem C
• Luchtdichtheid > belangrijk, want door
mech. afzuiging ontstaat onderdruk > alle
lucht door roosters + spleten
• Aanbeveling n50 < 1
Systeem D
• Luchtdichtheid minder belangrijk, er is balans in
het gebouw, dus minder onder- / overdruk op het
gebouw
• Aanbeveling n50 < 2
Deel 1: inleiding
2 onderdelen:
HVACS = Heating Ventilation Airconditioning Sanitair (Ventilatie, Verwarming, Koeling en Sanitair)
PLEC= Power Lighting Electrical Communication (Elektriciteit, Verlichting, Data, Liften en Brandveiligheid)
Deel 2: Ventilatie
1. Inleiding en normen
Waarom ventileren :
• Om zuurstof aan te voeren : meten van het CO2-niveau
• Om vervuilende stoffen/polluenten af te voeren = HYGIËNISCHE VENTILATIE
• Warmte afvoeren : meten van de temperatuur
• Om geuren af te voeren
• Om vochtigheid af te voeren : meten van de RV %, risico’s op schimmels
De ideale comfort condities/ behoeften gemiddelde persoon:
• Temperatuur: 18-22°C
• Luchtsnelheid 0,13-0,22 m/s
• Vochtigheid 35-65% RV
• Geluid 30-70 dB/A
• Luchtkwaliteit: 350-1200 ppm C02
• Licht 100-3000 lux
• Luchtdruk 890-1030 hPa
Comfort vergelijking van Fanger
Index die voorspelt hoe warm/koud mensen het hebben in een gebouw
Predicted Mean Vote (PMV-index) → gemiddelde waardering →
Predicted Percentage Dissatifies (PPD-Index) → percentage ontevreden waarnemer
ARAB: codex welzijn ivm binnenluchtkwalitiet in werklokalen = voor werknemers → enkel in kantoren of werkplekken!
CO2 concentratie lagen dan 900 ppm OF minimaal ventilatiedebiet van 40m3/h/persoon
Cat I: uitstekend
Cat II: beter Deze waarden zijn voor ruimtes waar verblijf > 30 min is, anders gelden de minimale eisen
Cat III: Goed
,2. Ventilatiesystemen
2.1 Principe van ventilatiesystemen
In- en exfiltratie door de gebouwschil → belang van luchtdichte schil = ONGECONTROLEERDE VENTILATIE
Goede luchtdichtheid heeft grote invloed op werking ventilatiesysteem
• Zorgt voor luchtdrukverschillen
• Zorgt voor hoger energieverbruik omwille van infiltrerende koude lucht
De 4 basissystemen:
• A: Nat. Invoer – Nat. Afvoer
• B: Mech. Invoer – Nat. Afvoer
• C: Nat. Invoer – Mech. Afvoer
• D: Mech. Invoer – Mech. Afvoer (een systeem D dat werkt aan 40% is nogsteeds beter dan A en C)
‘BALANS-VENTILATIE’ : luchtdebiet PULSIE = luchtdebiet Extractie
PC = drukvoorwaarde (Pa) → speling op de debieten van de buitenlucht en afvoerlucht, tussen de -5Pa en +10Pa
• Het ontwerpdeboet van een ruimte moet zowel bij de afvoer als de toevoer gerealiseerd kunnen worden
• De som vd ontwerpdebieten naar andere ruimten kan niet groter zijn dan het eigen debiet van die ruimte.
Varianten:
Overdruk → pulsie >extractie en geen infiltratie ( warmteverlies en winst daalt) → operatiekamer
Onderdruk → extractie > pulsie en aanvoer via doorvoeropeningen → toilet, berging, kitchenette (≠ keuken)
Keukens hebben een afzonderlijk ventilatiesysteem, conform HACCP
2.2 principe van intensieve (nacht)ventilatie
Passieve koeling dmv intensieve ventilatie om koellast te elimineren of reduceren kan natuurlijk, mechanisch of
hybride zijn. Bv. Kruisventilatie of schouweffect.
Componenten:
• Luchtstroom geleiding : ramen, deuren, lamellen en roosters
• Luchtstroom versnelling : schouwen, atria, windtorens, ventilatoren
• Thermische massa : zware materialen om warmte en koude op te slaan
• Passieve en natuurlijke koeling : grote volumes, debieten, convectieve & evaporatieve koeling
• Regeling en automatisatie : sensoren, automatische regeling
Ontwerpregels
• Architecturale elementen om warmtewinsten te beperken : Zonwering, luifels, schouwen, lamellenwanden,…
• Belang van thermische massa
• Hoge debieten, volumes: 3-10 vol/h
• Grootte van de roosters / lamellen…: Oppervlakte rooster = 1-3% van de vloeroppervlakte
2.3 Ventilatietoestellen voor systeem C
Natuurlijke toevoer en Mechanische afvoer
Nadeel: • in de winter directe koude buitenlucht
• eventueel akoestische lekken
• veel warmteverlies
• Vraaggestuurd ventilatiesysteem C+ ➔ Natuurlijke toevoer via RTO (regelabre Toevoeropeningen) en
doorstroomopeningen
➔ Mechanische afvoer in vochtige ruimtes
,Waarom ?
• Verse lucht dan pas wanneer nodig
• Beperking koude luchtaanvoer (en dus energieverlies)
Hoe ?
• Sensoren : CO2 of vocht
• Geplaatst in kanaal of in de ruimte
• Verbeterde systemen met vraagsturing vanuit leefruimte en kamers
Waarden voor EPB : Reductiefactor f
Toevoer via raamroosters
o Positie
• Op raamprofiel
• Op glas
• In spleet van houtprofiel
o Horizontaal of verticaal
o Zelfregelend
o Akoestisch
Toevoer via muurroosters
o Standaard (voor EPB moet het geheel van bi en bu rooster gekeurd zijn)
o Met zelfregelende klep (om debieten te regelen)
2.4 Systeem D: ventilatietoestellen en luchtgroep
2.4.1 Warmterecuperatie
Rendement warmtewisselaar
= hvh warmte dat gerecupereerd w uit extractiestroom en
overgegeven w aan pulsie lucht
Standaard 75-85%
Soorten warmtewisselaars:
• Kruisstroom (η= 50 - 70%) : temp (eventueel vocht tot 50%)
• Tegenstroom (η= 80 - 95%) : temp (eventueel vocht tot 50%)
• Warmtewiel (η= 70 - 80%) temp en vocht
2.4.2 Energie-efficiëntie
Verbruik van ventilatoren
Type ventilatoren: wisselstroomventilatoren en gelijkstroomventilatoren (50% zuiniger en stiller)
Verbruik: Zuinigste : ComfoAir Q450 : electroefficiëntie : 0,21 Wh/m³
Voor passiefhuis te beperken tot 0,45 Wh/m³
, 2.4.3 Filters
Fijnfilter op pulsielucht - Groffilter op extractielucht
Kwaliteit en luchtdichtheid van de filter is belangrijker dan de klasse!
2.4.4 Akoestiek
• Belang van goede geluidisolatie van de luchtgroep zelf
• Zet het toestel op trillingsdempers
• Afstraling naar omgeving en naar vloer/plafond
6. Bepalen luchtgroep
• Per richting minstens een ventilator, beschermd door een filter (groffilter + fijnfilter)
• Debiet +20% (ifv elektriciteitsverbruik)
• Te plaatsen op akoestische trillingsdempers
• Steeds uitgerust met een warmterecuperatietoestel (Warmtewiel, Kruisstroomwisselaar)
• Eventueel koelbatterij (regime 7-12°C) → opletten voor condens!
• Eventueel verwarmingsbatterij (regime 45-35°C)
• Eventueel bevochtiging
• Afsluitkleppen ( = registerkleppen)
• Eventueel mengsectie om een gedeelte lucht terug te laten circuleren (bij koeling / verwarming)
Onderdelen luchtgroep:
Kijk dia 78 → belangrijk om verschillende luchtstromen en onderdelen te kunnen ve technische fiche
Regeling:
• Geen debietregeling dus steeds op volle kracht = hoog energieverbruik + overventilatie
• Manuele regeling met standen
• Kloksturing
• Vraaggestuurde ventilatie
• Opgelet met dampkappen en open haarden, brengt debiet in onbalans
Systeem C
• Luchtdichtheid > belangrijk, want door
mech. afzuiging ontstaat onderdruk > alle
lucht door roosters + spleten
• Aanbeveling n50 < 1
Systeem D
• Luchtdichtheid minder belangrijk, er is balans in
het gebouw, dus minder onder- / overdruk op het
gebouw
• Aanbeveling n50 < 2
