Recht en onderneming
Deel I Inleiding
Hoofdstuk 1: Wat is recht?
1. Definitie van het recht
Alles wordt beheerst door recht. Het is een confrontatie.
“recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in
beginsel opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig
afdwingbaar gesteld”
Recht bestaat uit 3 componenten: ordening van de samenleving, afdwingbaar
gesteld, het recht evolueert; een rechtsregel moet dus kunnen wijzigen/worden
afgeschaft (vb. abortus)
Regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld noemen we
rechtsregels, kunnen worden afgedwongen “met de sterke arm” d.w.z. met
behulp van politionele macht
2 soorten recht
1. Objectief recht = geheel van rechtsregels zoals ze bestaan
2. Subjectief recht = rechten die persoon ontleent van het objectief recht
‘concretisering eof individualisering van het objectief recht’
De omzetting naar de praktijk geschiedt via het procedurerecht
Een persoon = rechtssubject
Indeling van het recht
- Nationaal recht
- Internationaal recht
Verschil tussen beide is de bron waar de rechtsregels vandaan komen
1
,Hoofdstuk 2: indeling van het nationaal recht
Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
- Privaatrecht betreft relaties tussen burgers onderling (vb.
huurovereenkomst)
- Publiekrecht betreft de relaties tussen de burger en de overheid of
tussen overheden onderling (vb. fiscaal recht)
1. het Privaatrecht
Burgerlijk recht: geheel rechtsregels v toepassing op burger (familie en
gezien, erfrecht, huwelijkscontracten, aansprakelijkheid)
Burgerlijk wetboek (BW)(+ afzonderlijke wetten): dateert uit periode
Napoleon, was moeilijk te begrijpen dus stapsgewijs wordt het nieuwe
Burgerlijk Wetboek inhoudelijk opgevuld
door minister van justitie; Koen Geens
BW is verdeeld in boeken ( nu: tot boek 6 geactualiseerd)
Ondernemingsrecht
Ondernemingen hebben behoefte aan soepeler recht
Rechtsbron: wetboek van economisch recht (WER) dat bestaat uit
verschillende boeken (vb. boek XX ‘boek 20’) + afzonderlijke wetten
Boek uit WER is het WVV = wetboek van vennootschappen en
verenigingen
Privaatrechtelijk procesrecht (= gerechtelijk recht)
Men moet het recht ook kunnen effectueren;
Het Gerechtelijk Wetboek (+ afzonderlijke wetten): regelt de inrichting
en de bevoegdheid van de privaatrechtelijke rechtscolleges (gerechtelijke
structuur, wie moet naar waar?, welke rechter is waarvoor bevoegd?) en
het verloop van de procedures
2. Publiek recht
Dat regelt relaties tussen burgers en de overheid maar ook tussen overheden
onderling
1) Grondwettelijk recht
Regelt meest fundamentele inrichting van de staat , de basisstructuren van de
machtsuitoefening en de scheiding der machten: Wie maakt wetten? Wie is het
staatshoofd en wat zijn wiens bevoegdheden? Wie wordt belast met rechtspraak?
Grondwet ( + afzonderlijke wetten) maakt grondwettelijk recht uit
Staatsstructuur ligt vast in grondwet
België is een federale staat
Fundamentele beginselen zoals de scheiding der machten
(wetgevende (=parlement), uitvoerende ( regering), rechterlijke
( rechtbanken en hoven)
Deze machten functioneren los van elkaar en mogen niet tegen elkaar
zeggen hoe ze iets moeten doen, belangrijk omdat als deze machten in 1
hand vallen = dictatuur
2
, Fundamentele rechten vb. vrijheid van meningsuiting
2) Bestuursrecht = geheel van regels voor de uitvoerende macht
Regelt inrichting en de werking van de uitvoerende macht; het statuut van
ambtenaren, werking van ministeries, gemeenten en provincies, de
onteigening, …
3) Fiscaal recht
Regelt de staatsinkomsten: inkomstenbelasting, btw,…
4) Strafrecht
= geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en
veiligheid worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en straffen.
Afgedwongen door overheid, de maatschappij ( openbaar ministerie)
dagvaard diegene die wordt aangeklaagd
Strafwetboek (SW) hier staan de sancties die gevolg zijn van daden over
dingen die de maatschappij niet aanvaard denk aan drugshandel, slagen
en verwonding
5) Strafprocesrecht
Het stelt de dader tegenover de gemeenschap, vertegenwoordigd door het
Openbaar Ministerie
Hoelang mag persoon worden aangehouden? Wanneer heeft iemand rech3t op
advocaat?
Regels staan in het Wetboek van strafvordering
Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
In privaat recht regels uit :
Regels van het burgerlijk recht slecht aanvullend recht (suppletief recht) , wat
betekent dat de burgers zelf van deze regels mogen afwijken en andere regels
bepalen (contractuele vrijheid vb bij huwelijksvermogensstelsel)
aanvullend recht = suppletief recht
In privaat recht ook regels uit dwingend recht of openbare orde
- Wanneer regels van dwingend recht zijn, kan men er niet van afwijken.
Als er afwijkingen mogelijk zijn, worden deze strikt geïnterpreteerd
- Van regels van openbare orde kan niet afgeweken worden. Vb. vele
regels van het strafrecht, faillissement
Het publiekrecht omvat traditioneel veel meer regels van openbare orde dan het
privaatrecht. De overheid oefent immers gezegd uit dat niet op contractuele
basis berust
- Dwingend recht: stelt belangen vrij van particulieren
- Openbare orde: bescherming openbaar belang/ algemeen belang
2. Relativiteit
Onderscheid tussen publiek- en privaatrecht is echter relatief
1. Het ondernemingsrecht opgesplitst in:
3
, - Economisch recht (publiek r ), hoe op de markt gedragen? ( wordt
gekenmerkt door hoge mate van overheidsoptreden vb. prijscontrole,
mededingingsrecht, veiligheidsnormen, enz.) in die zin behoort
economisch recht eerder tot het publiek recht
- Ondernemingsrecht in de enge zin vh woord ( privaat)
2. Sociaal recht valt moeilijk te plaatsen in het schema
Bestaat uit 3 delen:
- Individueel arbeidsrecht: relatie werkgever/werknemer (indeling bij
privaatrecht zou kunnen)
- Collectief arbeidsrecht: relaties tussen organisaties/ akkoorden,
collectief arbeidsrecht kan moeilijk als zuiver privaatrechtelijk worden
beschouwd. (kan moeilijk als zuiver privaatrechtelijk beschouwd
worden)
- Socialezekerheidsrecht(/publiek recht): relatie verzekerden en de
instellingen van de sociale zekerheid. In Be is sociale zekerheid een
herverdelingssysteem (rijke betalen meer waar armen profijt van
hebben)
3. Overlapping in concrete praktische problemen
1. Overlapping in concrete praktische zaken
praktijk laat zich moeilijk indelen
In de praktijk kan men moeilijk de problemen die zich voordoen in stukjes
knippen. (Vb. de werking van een familievennootschap, dit raakt meerdere
aspecten: vennootschapsrecht, fiscaal recht, erfrecht, zakenrecht,
verbintenissen , sociaal recht)
2. Het Europeesrecht maakt vaak het onderscheid niet
Het Europees recht relativeert het onderscheid, in alle lidstaten lopen de
rechtstakken vaak niet gelijk, weinig belang hechten aan formele indeling
en focus op reële situatie
4. Privaatrechtelijke technieken
Overheid heeft er vaak belang bij om de werking van de vrije markt zo weinig
mogelijk te verstoren. Daarom maakt ze gebruik van privaatrechtelijke
technieken.
Houding overheid; overheid doet vaak beroep op privaatrechtelijke
technieken, sluit zoals andere particulieren contracten af
Vb. niet alleen onteigenen, maar ook onderhands kopen van particulieren
Vb. geen overheidsonderneming oprichten, maar aandelen nemen in grote
private ondernemingen
4
Deel I Inleiding
Hoofdstuk 1: Wat is recht?
1. Definitie van het recht
Alles wordt beheerst door recht. Het is een confrontatie.
“recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in
beginsel opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig
afdwingbaar gesteld”
Recht bestaat uit 3 componenten: ordening van de samenleving, afdwingbaar
gesteld, het recht evolueert; een rechtsregel moet dus kunnen wijzigen/worden
afgeschaft (vb. abortus)
Regels die afdwingbaar zijn met maatschappelijk geweld noemen we
rechtsregels, kunnen worden afgedwongen “met de sterke arm” d.w.z. met
behulp van politionele macht
2 soorten recht
1. Objectief recht = geheel van rechtsregels zoals ze bestaan
2. Subjectief recht = rechten die persoon ontleent van het objectief recht
‘concretisering eof individualisering van het objectief recht’
De omzetting naar de praktijk geschiedt via het procedurerecht
Een persoon = rechtssubject
Indeling van het recht
- Nationaal recht
- Internationaal recht
Verschil tussen beide is de bron waar de rechtsregels vandaan komen
1
,Hoofdstuk 2: indeling van het nationaal recht
Het onderscheid privaat-publiek recht
1. Belang van het onderscheid
- Privaatrecht betreft relaties tussen burgers onderling (vb.
huurovereenkomst)
- Publiekrecht betreft de relaties tussen de burger en de overheid of
tussen overheden onderling (vb. fiscaal recht)
1. het Privaatrecht
Burgerlijk recht: geheel rechtsregels v toepassing op burger (familie en
gezien, erfrecht, huwelijkscontracten, aansprakelijkheid)
Burgerlijk wetboek (BW)(+ afzonderlijke wetten): dateert uit periode
Napoleon, was moeilijk te begrijpen dus stapsgewijs wordt het nieuwe
Burgerlijk Wetboek inhoudelijk opgevuld
door minister van justitie; Koen Geens
BW is verdeeld in boeken ( nu: tot boek 6 geactualiseerd)
Ondernemingsrecht
Ondernemingen hebben behoefte aan soepeler recht
Rechtsbron: wetboek van economisch recht (WER) dat bestaat uit
verschillende boeken (vb. boek XX ‘boek 20’) + afzonderlijke wetten
Boek uit WER is het WVV = wetboek van vennootschappen en
verenigingen
Privaatrechtelijk procesrecht (= gerechtelijk recht)
Men moet het recht ook kunnen effectueren;
Het Gerechtelijk Wetboek (+ afzonderlijke wetten): regelt de inrichting
en de bevoegdheid van de privaatrechtelijke rechtscolleges (gerechtelijke
structuur, wie moet naar waar?, welke rechter is waarvoor bevoegd?) en
het verloop van de procedures
2. Publiek recht
Dat regelt relaties tussen burgers en de overheid maar ook tussen overheden
onderling
1) Grondwettelijk recht
Regelt meest fundamentele inrichting van de staat , de basisstructuren van de
machtsuitoefening en de scheiding der machten: Wie maakt wetten? Wie is het
staatshoofd en wat zijn wiens bevoegdheden? Wie wordt belast met rechtspraak?
Grondwet ( + afzonderlijke wetten) maakt grondwettelijk recht uit
Staatsstructuur ligt vast in grondwet
België is een federale staat
Fundamentele beginselen zoals de scheiding der machten
(wetgevende (=parlement), uitvoerende ( regering), rechterlijke
( rechtbanken en hoven)
Deze machten functioneren los van elkaar en mogen niet tegen elkaar
zeggen hoe ze iets moeten doen, belangrijk omdat als deze machten in 1
hand vallen = dictatuur
2
, Fundamentele rechten vb. vrijheid van meningsuiting
2) Bestuursrecht = geheel van regels voor de uitvoerende macht
Regelt inrichting en de werking van de uitvoerende macht; het statuut van
ambtenaren, werking van ministeries, gemeenten en provincies, de
onteigening, …
3) Fiscaal recht
Regelt de staatsinkomsten: inkomstenbelasting, btw,…
4) Strafrecht
= geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en
veiligheid worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en straffen.
Afgedwongen door overheid, de maatschappij ( openbaar ministerie)
dagvaard diegene die wordt aangeklaagd
Strafwetboek (SW) hier staan de sancties die gevolg zijn van daden over
dingen die de maatschappij niet aanvaard denk aan drugshandel, slagen
en verwonding
5) Strafprocesrecht
Het stelt de dader tegenover de gemeenschap, vertegenwoordigd door het
Openbaar Ministerie
Hoelang mag persoon worden aangehouden? Wanneer heeft iemand rech3t op
advocaat?
Regels staan in het Wetboek van strafvordering
Het onderscheid + relativering
1. Relevantie van het onderscheid
In privaat recht regels uit :
Regels van het burgerlijk recht slecht aanvullend recht (suppletief recht) , wat
betekent dat de burgers zelf van deze regels mogen afwijken en andere regels
bepalen (contractuele vrijheid vb bij huwelijksvermogensstelsel)
aanvullend recht = suppletief recht
In privaat recht ook regels uit dwingend recht of openbare orde
- Wanneer regels van dwingend recht zijn, kan men er niet van afwijken.
Als er afwijkingen mogelijk zijn, worden deze strikt geïnterpreteerd
- Van regels van openbare orde kan niet afgeweken worden. Vb. vele
regels van het strafrecht, faillissement
Het publiekrecht omvat traditioneel veel meer regels van openbare orde dan het
privaatrecht. De overheid oefent immers gezegd uit dat niet op contractuele
basis berust
- Dwingend recht: stelt belangen vrij van particulieren
- Openbare orde: bescherming openbaar belang/ algemeen belang
2. Relativiteit
Onderscheid tussen publiek- en privaatrecht is echter relatief
1. Het ondernemingsrecht opgesplitst in:
3
, - Economisch recht (publiek r ), hoe op de markt gedragen? ( wordt
gekenmerkt door hoge mate van overheidsoptreden vb. prijscontrole,
mededingingsrecht, veiligheidsnormen, enz.) in die zin behoort
economisch recht eerder tot het publiek recht
- Ondernemingsrecht in de enge zin vh woord ( privaat)
2. Sociaal recht valt moeilijk te plaatsen in het schema
Bestaat uit 3 delen:
- Individueel arbeidsrecht: relatie werkgever/werknemer (indeling bij
privaatrecht zou kunnen)
- Collectief arbeidsrecht: relaties tussen organisaties/ akkoorden,
collectief arbeidsrecht kan moeilijk als zuiver privaatrechtelijk worden
beschouwd. (kan moeilijk als zuiver privaatrechtelijk beschouwd
worden)
- Socialezekerheidsrecht(/publiek recht): relatie verzekerden en de
instellingen van de sociale zekerheid. In Be is sociale zekerheid een
herverdelingssysteem (rijke betalen meer waar armen profijt van
hebben)
3. Overlapping in concrete praktische problemen
1. Overlapping in concrete praktische zaken
praktijk laat zich moeilijk indelen
In de praktijk kan men moeilijk de problemen die zich voordoen in stukjes
knippen. (Vb. de werking van een familievennootschap, dit raakt meerdere
aspecten: vennootschapsrecht, fiscaal recht, erfrecht, zakenrecht,
verbintenissen , sociaal recht)
2. Het Europeesrecht maakt vaak het onderscheid niet
Het Europees recht relativeert het onderscheid, in alle lidstaten lopen de
rechtstakken vaak niet gelijk, weinig belang hechten aan formele indeling
en focus op reële situatie
4. Privaatrechtelijke technieken
Overheid heeft er vaak belang bij om de werking van de vrije markt zo weinig
mogelijk te verstoren. Daarom maakt ze gebruik van privaatrechtelijke
technieken.
Houding overheid; overheid doet vaak beroep op privaatrechtelijke
technieken, sluit zoals andere particulieren contracten af
Vb. niet alleen onteigenen, maar ook onderhands kopen van particulieren
Vb. geen overheidsonderneming oprichten, maar aandelen nemen in grote
private ondernemingen
4
