OG 1 Europese integratie 19 september 2025
OG 1: Europa: Wat, Waar en Wie?
Integratie theorieën (week 3)– altijd onderwerp van op het examen waarom is x
gebeurt, hoe is x gebeurt en welke integratietheorie past daarbij?
Beleidsdomeinen: we hebben een interne markt, hebben een gemeenschappelijke munt
en nog wat andere beleidsdomeinen.
Intern: welke lidstaten spelen wel of niet mee, …
Externe: vb. de val van de Berlijnse muur, …
Crisis: eurozone crisis, brexit, …
TIP: maak een schema met alle informatie in over de teksten die relevant is en vul deze
schema zelf nog aan.
Taak voor volgend week: de leerdoelen uit de tekst halen + concepten en theorieën uit
de teksten halen.
Taak 1. Europa: Waar, Wat, en Wie?
Concepten
- Europa
- Europeanisme
- Euroscheptisime
- Imagined Community: de europeanen voelen zich verbonden met elkaar maar
kennen elkaar niet allemaal.
- Othering: iemand uitsluiten op basis van een verschil, dit kan positief (je sluit uit
maar je beschermd wel de groep) of negatief (uitsluiten is niet goed) zijn.
- Lieu de Memoire
Identiteit (‘wie ben jij’ is meer dan gewoon je naam): cultuur, normen en waarden,
officiële identiteit, naam, mensen rondom u, afkomst, levensomstandigheden, …
- Identiteit geeft normen en waarden aan, ons hele leven wordt bepaald door jou
identiteit.
Gemeenschappelijke normen: vrede, religie, …
We hebben geen verenigde staten van Europa aangezien we nog zeer verschillend zijn
over onze normen en waarden.
1
,OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Waar ligt Europa?
Het is niet duidelijk waar Europa begint en eindigt. Europa wordt gezien als een continent
maar dat is eigenlijk niet conform de definitie aangezien een continent volgens de
definitie een geografisch ononderbroken stuk land is dat bijna volledig omsingelt is door
water. Gelet op de definitie zou Europa dus een deel zijn van het continent Azië.
Wanneer we de grenzen bekijken zien we dat Noordelijke-, zuidelijke- en westelijke grens
duidelijk aan te duiden zijn door de Middellandse Zee, de Noordelijke ijszee en de
Atlantische Oceaan. Wat de Oostelijke grens betreft is het echter complexer om deze
grens vast te stellen. Dat wordt meestal gedefinieerd als lopend langs het Oeralgebergte,
over de Kaspische Zee, langs de zuidelijke rand van de Kaukasus, over de Zwarte Zee en
door de Bosporus. Anderzijds kan de grens ook getrokken worden langs de grenzen van
Turkije, Kaukasus en Rusland.
Conclusie: Hoewel Noordelijke-, zuidelijke- en westelijke grens duidelijk zijn heeft Europa
aan haar Oostelijk front geen vaste natuurlijke grens; het is deels een keuze en een
constructie.
Wat is Europa?
De ‘geboorte’ van Europa, wordt vaak gedateerd in de vroege middeleeuwen (500-1500),
waar men de noodzaak begon in te zien van een gemeenschappelijke beschaving [p. 25]
Europa is een regio/continent waarin veel diversiteit is. Iedere Europese Staat stelt een
eigen, verscheiden persoonlijkheid te hebben voortvloeiend uit een combinatie van
geschiedenis, cultuur, normen en waarden. [p. 36]
2
,OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Wie zijn de Europeanen?
Om te achterhalen wie de Europeanen zijn moeten we kijken naar vier verschillende
aspecten:
- het geografische aspect;
- het politieke aspect;
- het economische aspect; en/of
- het sociaal aspect.
Op geografisch vlak kan men stellen dat eenieder die binnen de Europese grenzen
woont een Europeaan is.
Op politiek vlak leven de Europeanen vaak met twee kernideeën: het kosmopolitisme (=
“we zijn allemaal wereldburgers”) en het multiculturalisme (= “in één samenleving leven
verschillende culturen naast elkaar”).
Op economisch vlak zijn de meeste Europeanen voorstander van de vrije markt maar
hechten veel waarde aan de herverdeling van welvaart en kansen, en aan de
verantwoordelijkheid van de overheid om een gelijk speelveld te waarborgen.
Op sociaal vlak is er misschien nog geen duidelijke, afzonderlijke Europese samenleving,
en heeft de regionale integratie de barrières van taalverschillen nog niet kunnen
overwinnen. Toch zijn er veel tendensen die wijzen op aanzienlijke overeenstemming
onder Europeanen over uiteenlopende kwesties. Zo erkennen zij doorgaans dat de
overheid een rol speelt bij het nemen van morele beslissingen of het bepalen van sociale
keuzes van individuen.
Kun je spreken van een gedeelde Europese identiteit? Er blijven teveel
onoverkomelijke hindernissen in de weg zitten om van een echte gedeelde Europese
identiteit te spreken. Europa kent meerdere religies, het Oosten van Europa denkt politiek
en economisch nog steeds anders dan het Westen, de taalbarrières blijven ondanks de
opmars van het Engels nog steeds een hinderpaal. Er zal een vorm van Europese
identiteit zijn, maar om dit echt zo te benoemen komt het nog te kort. Men voelt zich nog
steeds in de eerste plaats Duitser, Frans, Belg, Italiaan en pas op de 2de plaats mogelijks
Europeaan.
Wat verstaan we onder Europeanisme? De term wordt voornamelijk in 2
betekenissen gebruikt: (1) steunen van het proces van Europese integratie | (2)
aanduiden van de collectieve waarden en principes die worden geassocieerd met Europa
en Europeanen
Kunnen we van een imagined community [= een groep mensen die een
gemeenschappelijke identiteit deelt, maar elkaar niet allemaal persoonlijk kent
of ooit zal ontmoeten] spreken?
We kunnen binnen Europa inderdaad spreken van een imagined community.
Europa is een gemeenschap die grotendeels berust op gemeenschappelijke aspecten
(vlag, paspoort, eurobiljetten, …), historische momenten (gedeelde geschiedenis,
democratie, …) en mobiliteit tussen de landen onderling (erasmusprogramma,
schengenzone, vrij verkeer van personen, …). Aangezien Europa van dergelijke immense
omvang is, is het ook logisch dat men elkaar nooit allemaal zal kunnen ontmoeten,
hoewel ze op veel vlakken toch met elkaar verbonden zullen zijn.
Anderzijds is dit toch een zeer discutabel topic aangezien de nationale identiteit blijft
domineren, de talen blijven verschillen en er sprake blijft van een politieke verdeeldheid.
3
, OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Taak 2. Boekrecensie: De Evolutie van de EU
Leerdoel: de geschiedenis, het gaat over de evolutie van Europa en de EU.
Concepten:
- Project Europa – Winston Chruchill zag de Verenigde Staten van Europa
- Eurosclerorisch (niet echt belangrijk maar wel een voorbeeld van een concept)
- Wat niet?
o De grondwet van Europa want hebben ze proberen uit te voeren
o Het Europees leger want hebben ze proberen uit te voeren
Het naoorlogse Europa
De Europese Unie is geboren uit de ruïnes van de tweede wereldoorlog. De oorlog en haar
gevolgen zorgden bijna voor een fataal einde van de Europese wereldwijde invloed.
Bij de heropbouw van Europa na de tweede wereldoorlog werd het al snel duidelijk dat er
voor de heropbouw een grote financiële steun nodig was. De VS beschouwden de
vooruitgang van Europa als essentieel voor hun eigen economische en
veiligheidsbelangen en deden een grote investering in de vorm van het Europese
Herstelprogramma, beter bekend als het Marshallplan.
- Het Marshallplan bood niet alleen economische steun (12.5 miljard euro aan
steun) maar moedigde ook de Europese overheden aan om samen te werken en te
lijken op de economische en politieke werking van de VS en West-Europa, waarbij
ook de handel in het westen geliberaliseerd werd.
In 1949 werd de NAVO opgericht, waarbij de VS ermee instemden hun West-Europese
bondgenoten te helpen bij het ‘herstellen en handhaven van de veiligheid van het Noord-
Atlantisch gebied’. De NAVO-leden kwamen overeen dat een aanval op één van hen als
een aanval op allen zou worden beschouwd, al beloofde elk land enkel te reageren met
‘die acties die het zelf noodzakelijk acht’.
De West-Europeanen sloegen nu door met een voorstel in 1950 voor de oprichting van
een Europese Defensiegemeenschap en een daaraan gekoppelde Europese
Politieke Gemeenschap. Het plan kreeg echter niet de steun van Groot-Brittannië en
Frankrijk, waarbij Frankrijk later het EDC-verdrag wegstemde.
Enkele dagen na de toelating van West-Duitsland tot de NAVO in mei 1955, richtte het
Sovjetblok het Warschaupact op.
Vandaag de dag: heeft onze economie gemaakt zoals hij vandaag de dag is en voorziet
onze veiligheid via de NAVO.
Toevoegingen:
Oorzaak van de oorlogen was het nationalisme, dit wou men dus niet meer.
4
OG 1: Europa: Wat, Waar en Wie?
Integratie theorieën (week 3)– altijd onderwerp van op het examen waarom is x
gebeurt, hoe is x gebeurt en welke integratietheorie past daarbij?
Beleidsdomeinen: we hebben een interne markt, hebben een gemeenschappelijke munt
en nog wat andere beleidsdomeinen.
Intern: welke lidstaten spelen wel of niet mee, …
Externe: vb. de val van de Berlijnse muur, …
Crisis: eurozone crisis, brexit, …
TIP: maak een schema met alle informatie in over de teksten die relevant is en vul deze
schema zelf nog aan.
Taak voor volgend week: de leerdoelen uit de tekst halen + concepten en theorieën uit
de teksten halen.
Taak 1. Europa: Waar, Wat, en Wie?
Concepten
- Europa
- Europeanisme
- Euroscheptisime
- Imagined Community: de europeanen voelen zich verbonden met elkaar maar
kennen elkaar niet allemaal.
- Othering: iemand uitsluiten op basis van een verschil, dit kan positief (je sluit uit
maar je beschermd wel de groep) of negatief (uitsluiten is niet goed) zijn.
- Lieu de Memoire
Identiteit (‘wie ben jij’ is meer dan gewoon je naam): cultuur, normen en waarden,
officiële identiteit, naam, mensen rondom u, afkomst, levensomstandigheden, …
- Identiteit geeft normen en waarden aan, ons hele leven wordt bepaald door jou
identiteit.
Gemeenschappelijke normen: vrede, religie, …
We hebben geen verenigde staten van Europa aangezien we nog zeer verschillend zijn
over onze normen en waarden.
1
,OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Waar ligt Europa?
Het is niet duidelijk waar Europa begint en eindigt. Europa wordt gezien als een continent
maar dat is eigenlijk niet conform de definitie aangezien een continent volgens de
definitie een geografisch ononderbroken stuk land is dat bijna volledig omsingelt is door
water. Gelet op de definitie zou Europa dus een deel zijn van het continent Azië.
Wanneer we de grenzen bekijken zien we dat Noordelijke-, zuidelijke- en westelijke grens
duidelijk aan te duiden zijn door de Middellandse Zee, de Noordelijke ijszee en de
Atlantische Oceaan. Wat de Oostelijke grens betreft is het echter complexer om deze
grens vast te stellen. Dat wordt meestal gedefinieerd als lopend langs het Oeralgebergte,
over de Kaspische Zee, langs de zuidelijke rand van de Kaukasus, over de Zwarte Zee en
door de Bosporus. Anderzijds kan de grens ook getrokken worden langs de grenzen van
Turkije, Kaukasus en Rusland.
Conclusie: Hoewel Noordelijke-, zuidelijke- en westelijke grens duidelijk zijn heeft Europa
aan haar Oostelijk front geen vaste natuurlijke grens; het is deels een keuze en een
constructie.
Wat is Europa?
De ‘geboorte’ van Europa, wordt vaak gedateerd in de vroege middeleeuwen (500-1500),
waar men de noodzaak begon in te zien van een gemeenschappelijke beschaving [p. 25]
Europa is een regio/continent waarin veel diversiteit is. Iedere Europese Staat stelt een
eigen, verscheiden persoonlijkheid te hebben voortvloeiend uit een combinatie van
geschiedenis, cultuur, normen en waarden. [p. 36]
2
,OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Wie zijn de Europeanen?
Om te achterhalen wie de Europeanen zijn moeten we kijken naar vier verschillende
aspecten:
- het geografische aspect;
- het politieke aspect;
- het economische aspect; en/of
- het sociaal aspect.
Op geografisch vlak kan men stellen dat eenieder die binnen de Europese grenzen
woont een Europeaan is.
Op politiek vlak leven de Europeanen vaak met twee kernideeën: het kosmopolitisme (=
“we zijn allemaal wereldburgers”) en het multiculturalisme (= “in één samenleving leven
verschillende culturen naast elkaar”).
Op economisch vlak zijn de meeste Europeanen voorstander van de vrije markt maar
hechten veel waarde aan de herverdeling van welvaart en kansen, en aan de
verantwoordelijkheid van de overheid om een gelijk speelveld te waarborgen.
Op sociaal vlak is er misschien nog geen duidelijke, afzonderlijke Europese samenleving,
en heeft de regionale integratie de barrières van taalverschillen nog niet kunnen
overwinnen. Toch zijn er veel tendensen die wijzen op aanzienlijke overeenstemming
onder Europeanen over uiteenlopende kwesties. Zo erkennen zij doorgaans dat de
overheid een rol speelt bij het nemen van morele beslissingen of het bepalen van sociale
keuzes van individuen.
Kun je spreken van een gedeelde Europese identiteit? Er blijven teveel
onoverkomelijke hindernissen in de weg zitten om van een echte gedeelde Europese
identiteit te spreken. Europa kent meerdere religies, het Oosten van Europa denkt politiek
en economisch nog steeds anders dan het Westen, de taalbarrières blijven ondanks de
opmars van het Engels nog steeds een hinderpaal. Er zal een vorm van Europese
identiteit zijn, maar om dit echt zo te benoemen komt het nog te kort. Men voelt zich nog
steeds in de eerste plaats Duitser, Frans, Belg, Italiaan en pas op de 2de plaats mogelijks
Europeaan.
Wat verstaan we onder Europeanisme? De term wordt voornamelijk in 2
betekenissen gebruikt: (1) steunen van het proces van Europese integratie | (2)
aanduiden van de collectieve waarden en principes die worden geassocieerd met Europa
en Europeanen
Kunnen we van een imagined community [= een groep mensen die een
gemeenschappelijke identiteit deelt, maar elkaar niet allemaal persoonlijk kent
of ooit zal ontmoeten] spreken?
We kunnen binnen Europa inderdaad spreken van een imagined community.
Europa is een gemeenschap die grotendeels berust op gemeenschappelijke aspecten
(vlag, paspoort, eurobiljetten, …), historische momenten (gedeelde geschiedenis,
democratie, …) en mobiliteit tussen de landen onderling (erasmusprogramma,
schengenzone, vrij verkeer van personen, …). Aangezien Europa van dergelijke immense
omvang is, is het ook logisch dat men elkaar nooit allemaal zal kunnen ontmoeten,
hoewel ze op veel vlakken toch met elkaar verbonden zullen zijn.
Anderzijds is dit toch een zeer discutabel topic aangezien de nationale identiteit blijft
domineren, de talen blijven verschillen en er sprake blijft van een politieke verdeeldheid.
3
, OG 1 Europese integratie 19 september 2025
Taak 2. Boekrecensie: De Evolutie van de EU
Leerdoel: de geschiedenis, het gaat over de evolutie van Europa en de EU.
Concepten:
- Project Europa – Winston Chruchill zag de Verenigde Staten van Europa
- Eurosclerorisch (niet echt belangrijk maar wel een voorbeeld van een concept)
- Wat niet?
o De grondwet van Europa want hebben ze proberen uit te voeren
o Het Europees leger want hebben ze proberen uit te voeren
Het naoorlogse Europa
De Europese Unie is geboren uit de ruïnes van de tweede wereldoorlog. De oorlog en haar
gevolgen zorgden bijna voor een fataal einde van de Europese wereldwijde invloed.
Bij de heropbouw van Europa na de tweede wereldoorlog werd het al snel duidelijk dat er
voor de heropbouw een grote financiële steun nodig was. De VS beschouwden de
vooruitgang van Europa als essentieel voor hun eigen economische en
veiligheidsbelangen en deden een grote investering in de vorm van het Europese
Herstelprogramma, beter bekend als het Marshallplan.
- Het Marshallplan bood niet alleen economische steun (12.5 miljard euro aan
steun) maar moedigde ook de Europese overheden aan om samen te werken en te
lijken op de economische en politieke werking van de VS en West-Europa, waarbij
ook de handel in het westen geliberaliseerd werd.
In 1949 werd de NAVO opgericht, waarbij de VS ermee instemden hun West-Europese
bondgenoten te helpen bij het ‘herstellen en handhaven van de veiligheid van het Noord-
Atlantisch gebied’. De NAVO-leden kwamen overeen dat een aanval op één van hen als
een aanval op allen zou worden beschouwd, al beloofde elk land enkel te reageren met
‘die acties die het zelf noodzakelijk acht’.
De West-Europeanen sloegen nu door met een voorstel in 1950 voor de oprichting van
een Europese Defensiegemeenschap en een daaraan gekoppelde Europese
Politieke Gemeenschap. Het plan kreeg echter niet de steun van Groot-Brittannië en
Frankrijk, waarbij Frankrijk later het EDC-verdrag wegstemde.
Enkele dagen na de toelating van West-Duitsland tot de NAVO in mei 1955, richtte het
Sovjetblok het Warschaupact op.
Vandaag de dag: heeft onze economie gemaakt zoals hij vandaag de dag is en voorziet
onze veiligheid via de NAVO.
Toevoegingen:
Oorzaak van de oorlogen was het nationalisme, dit wou men dus niet meer.
4
