Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
OG 1
De bevelstheorie van Austin is een bevel van een soeverein ten aanzien van zijn
onderdanen dat algemeen betrekking heeft op een handeling (de handeling moet
herhaalbaar zijn, reproduceerbaar zijn in de tijd) en een sanctie bevat voor zij die het
niet gehoorzamen.
- Iemand NU naar buiten sturen is geen bevel aangezien het een handeling is die
niet herhaaldelijk plaatsvindt.
- Iemand die elke week aanwezig moet zijn wordt bevolen dit te doen, dit aangezien
het herhaaldelijk is, ook al is het slechts aan één persoon gericht.
Praktijkvoorbeelden uit de wet dat volgens Austin geen positief recht is:
- De sociale norm / gewoonte regel dat je op het openbaar vervoer je plaats afstaat
aan ouderen.
- De gewoonte regel dat je in een winkel niet voorkruipt, rekening houdt met
anderen.
- Een gentlemensagreement (dat niet contractueel is vastgelegd en een puur
morele afspraak is) waar beide partijen zich aan willen houden.
- Spelregels (voetbalregels, schaakregels, …)
- Morele regels (!) (deze zijn een sterk discussiepunt in de filosofie)
,Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Stelling 1. Het recht is dat wat de soeverein beveelt.
Casus: De belastinginner als roofovervaller, oftewel de staat als roversbende
Opdracht: Lees onderstaande tekstfragmenten van twee 20e eeuwse
rechtsfilosofen – Hart en Kelsen – en één 5e eeuwse filosoof en theoloog
Augustinus, en beargumenteer of de bevelstheorie van Austin door deze drie
(rechts)filosofen wordt bevestigd of ter discussie wordt gesteld en leg uit hoe.
Gebruik hierbij ook de argumenten genoemd in hoofdstuk I van Recht als
raadsel.
Neem een standpunt in ten aanzien van stelling 1.
Hart, ‘Positivism and the Separation of Law and Morals’, Harvard Law Review, vol. 71 no.
4, 1958:
“What is a command? It is simply an expression by one person of the desire that another
person should do or abstain from some action, accompanied by a threat of punishment
which is likely to follow disobedience. Commands are laws if two conditions are satisfied:
first, they must be general; second, they must be commanded by what (as […] Austin
claimed) exists in every political society whatever its constitutional form, namely, a person
or a group of persons who are in receipt of habitual obedience from most of the society but
pay no such obedience to others. These persons are its sovereign.
Thus law is the command of the uncommanded commanders of society – the creation of the
legally untrammelled will of the sovereign who is by definition outside the law. It is easy to
see that this account of a legal system is threadbare. One can also see why it might seem
that its inadequacy is due to the omission of some essential connection with morality.
The situation which the simple trilogy of command, sanction, and sovereign avails to
describe, if you take these notions at all precisely, is like that of a gunman saying to his
victim, ‘Give me your money or your life’. The only difference is that in the case of a legal
system the gunman says it to a large number of people who are accustomed to the racket
and habitually surrender to it. Law surely is not the gunman situation writ large, and legal
order is surely not to be thus simply identified with compulsion.”
"Wat is een bevel? Het is eenvoudigweg de uitdrukking van de wens van de ene persoon dat een andere persoon een
bepaalde handeling verricht of nalaat, vergezeld van de dreiging van een straf die waarschijnlijk zal volgen bij
ongehoorzaamheid. Bevelen zijn wetten als aan twee voorwaarden is voldaan: ten eerste moeten ze algemeen zijn;
ten tweede moeten ze worden uitgevaardigd door wat (zoals […] Austin beweerde) in elke politieke samenleving
bestaat, ongeacht de constitutionele vorm, namelijk een persoon of een groep personen die gewoonlijk
gehoorzaamheid ontvangt van het merendeel van de samenleving, maar zelf geen gehoorzaamheid verschuldigd is
aan anderen. Deze personen vormen de soeverein.
Zo is de wet het bevel van de onbevoegde bevelhebbers van de samenleving – de creatie van de juridisch
onbelemmerde wil van de soeverein, die per definitie buiten de wet staat. Het is eenvoudig in te zien dat deze
beschrijving van een rechtssysteem gebrekkig is. Men kan ook begrijpen waarom het lijkt alsof deze tekortkoming
voortkomt uit het ontbreken van een essentiële verbinding met moraliteit.
De situatie die de eenvoudige trilogie van bevel, sanctie en soeverein beschrijft – als men deze begrippen nauwkeurig
bekijkt – is vergelijkbaar met die van een gewapende overvaller die tegen zijn slachtoffer zegt: ‘Geef me je geld of je
leven.’ Het enige verschil is dat in het geval van een rechtssysteem de overvaller dit tegen een groot aantal mensen
zegt, die gewend zijn aan de situatie en er gewoonlijk aan toegeven. Wetgeving is zeker niet simpelweg de situatie
van de gewapende overvaller op grote schaal, en de rechtsorde kan niet simpelweg worden gelijkgesteld aan dwang."
Volgens Hart is een beval de eenvoudige uitdrukking van de wens van de ene persoon dat
een andere persoon een bepaalde handeling verrichting of nalaat en dat deze laatste bij
ongehoorzaamheid een straf (sanctie) zal krijgen voor de ongehoorzaamheid. Hart
oordeelt daarenboven dat een bevel wordt aanzien als een wet indien (i) ze algemeen zijn
en (ii) ze uitgevaardigd worden door een soeverein.
Hoewel het idee van Hart in het eerste opzicht gelijkend is aan dat van Austin kan er een
groot discussiepunt worden waargenomen wat betreft de gehoorzaamheidsreden. Hart is
van mening dat de onderdanen deze wet niet gehoorzamen uit angst voor de straf maar
eerder door het morele aspect met het idee dat wetten dienen te worden nageleefd. (dit
is een natuurrechtelijk standpunt)
Hart was het ook niet eens met de plaats van soeverein aangezien deze zelf ook de
regels dient te volgen.
,Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Hart verwijs daarenboven naar een roofsituatie waarbij hij zich de vraag stelt of dit
kwantitatief hetzelfde is aangezien de achterliggende principes van de overheid en de
rovers gelijkaardig is. Hart is dan ook van mening dat de moraliteit ook moet worden
bekeken en het recht dus niet gereduceerd kan worden tot fysieke dwang, mensen
hebben meer redenen om regels te volgen dan louter de fysieke dwang. Zo was er bij roof
sprake van fysieke dwang maar dit is niet perse de reden bij het betalen van belastingen,
hier kunnen ook andere redenen plaatsvinden.
Hart stelt de bevelstheorie van Austin dus ter discussie. Hij toont aan dat recht niet simpelweg een reeks
bevelen met sancties is, maar een complex systeem van regels waarin machtverlenende normen, gewoonte
en legitimiteit een grote rol spelen. Het recht kan niet worden gereduceerd tot de bevelen van een soeverein,
omdat dat geen recht doet aan de werking van een moderne rechtsstaat.
, Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Kelsen, Pure Theory of Law, 1960, 2nd ed., ch. 1, par. 4 (vertaling Max Knight, 1967):
“The command of a gangster to turn over to him a certain amount of money has the same
subjective meaning as the command of an income-tax official, namely that the individual at
whom the command is directed ought to pay something. But only the command of the
official, not that of the gangster, has the meaning of a valid norm, binding upon the
addressed individual. Only the one order, not the other, is a norm-positing act, because the
official’s act is authorized by a tax law, whereas the gangster’s act is not based on such an
authorizing norm. The legislative act, which subjectively has the meaning of ought, also has
the objective meaning – that is, the meaning of a valid norm – because the constitution has
conferred this objective meaning upon the legislative act. The act whose meaning is the
constitution has not only the subjective but also the objective meaning of ‘ought’, that is to
say, the character of a binding norm, if – in case it is the historically first constitution – we
presuppose in our juristic thinking that we ought to behave as the constitution prescribes.”
"Het bevel van een gangster om een bepaald geldbedrag aan hem af te staan, heeft dezelfde subjectieve betekenis
als het bevel van een belastingambtenaar, namelijk dat het individu tot wie het bevel gericht is, iets zou moeten
betalen. Maar alleen het bevel van de ambtenaar, niet dat van de gangster, heeft de betekenis van een geldige norm
die bindend is voor de aangesproken persoon. Slechts de ene opdracht, en niet de andere, is een normstellende
handeling, omdat de handeling van de ambtenaar wordt gerechtvaardigd door een belastingwet, terwijl de handeling
van de gangster niet is gebaseerd op een dergelijke autoriserende norm.
De wetgevende handeling, die subjectief de betekenis heeft van ‘moeten’, heeft ook een objectieve betekenis – dat
wil zeggen, de betekenis van een geldige norm – omdat de grondwet deze objectieve betekenis aan de wetgevende
handeling heeft toegekend. De handeling waarvan de betekenis in de grondwet besloten ligt, heeft niet alleen de
subjectieve, maar ook de objectieve betekenis van ‘moeten’, met andere woorden, het karakter van een bindende
norm, mits – in het geval van de historisch eerste grondwet – we in ons juridisch denken aannemen dat we ons
moeten gedragen zoals de grondwet voorschrijft."
Kelsen is van mening dat een bevel moet worden gebaseerd op een hogere norm die het
bestaan van het bevel rechtvaardigt, er is kortom een juridische geldigheid vereist.
- Zowel de gangster als de belastingambtenaar eisen geld van een individu maar
enkel de belastingambtenaar heeft hier juridische geldigheid voor omdat hij zich
kan baseren op een hogere rechtsnorm (de belastingwet).
Daarenboven is ook Kelsen het niet eens met gehoorzaamheidsreden van Austin. Terwijl
Austin de gehoorzaamheid ziet als een gevolg van de schrik voor de straf, is Kelsen van
mening dat deze bevelen worden gehoorzaamd aangezien ze worden erkend en
grondslag vinden in de Grondwet.
Kelsen vergelijkt de handeling van een rover en de belastingambtenaar met elkaar
aangezien beide het bevel uiten om hun het geld te geven. Toch is er volgens Kelsen een
groot verschil aangezien de belastingambtenaar zich baseert op een geldige, hogere,
norm (zijnde de belastingwet die vervolgens ook weer de Grondwet volgt).
- En hoe zit het dan met de Grondwet, waarom kunnen we ons daar op baseren? Dit
heeft te maken met de geldigheid, we nemen aan dat de eerste Grondwet geldig
is (de aannamen is de grondnorm).
Kelsen verwerpt de bevelstheorie van Austin, omdat hij aantoont dat recht niet enkel bestaat uit bevelen
van een soeverein met sancties, maar een hiërarchie van normen is die haar geldigheid ontleent aan een
fundamentele grondnorm. Waar Austin recht beschrijft als een systeem van macht en dwang, ziet Kelsen het als
een autonoom en gestructureerd normatief systeem.
2025
OG 1
De bevelstheorie van Austin is een bevel van een soeverein ten aanzien van zijn
onderdanen dat algemeen betrekking heeft op een handeling (de handeling moet
herhaalbaar zijn, reproduceerbaar zijn in de tijd) en een sanctie bevat voor zij die het
niet gehoorzamen.
- Iemand NU naar buiten sturen is geen bevel aangezien het een handeling is die
niet herhaaldelijk plaatsvindt.
- Iemand die elke week aanwezig moet zijn wordt bevolen dit te doen, dit aangezien
het herhaaldelijk is, ook al is het slechts aan één persoon gericht.
Praktijkvoorbeelden uit de wet dat volgens Austin geen positief recht is:
- De sociale norm / gewoonte regel dat je op het openbaar vervoer je plaats afstaat
aan ouderen.
- De gewoonte regel dat je in een winkel niet voorkruipt, rekening houdt met
anderen.
- Een gentlemensagreement (dat niet contractueel is vastgelegd en een puur
morele afspraak is) waar beide partijen zich aan willen houden.
- Spelregels (voetbalregels, schaakregels, …)
- Morele regels (!) (deze zijn een sterk discussiepunt in de filosofie)
,Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Stelling 1. Het recht is dat wat de soeverein beveelt.
Casus: De belastinginner als roofovervaller, oftewel de staat als roversbende
Opdracht: Lees onderstaande tekstfragmenten van twee 20e eeuwse
rechtsfilosofen – Hart en Kelsen – en één 5e eeuwse filosoof en theoloog
Augustinus, en beargumenteer of de bevelstheorie van Austin door deze drie
(rechts)filosofen wordt bevestigd of ter discussie wordt gesteld en leg uit hoe.
Gebruik hierbij ook de argumenten genoemd in hoofdstuk I van Recht als
raadsel.
Neem een standpunt in ten aanzien van stelling 1.
Hart, ‘Positivism and the Separation of Law and Morals’, Harvard Law Review, vol. 71 no.
4, 1958:
“What is a command? It is simply an expression by one person of the desire that another
person should do or abstain from some action, accompanied by a threat of punishment
which is likely to follow disobedience. Commands are laws if two conditions are satisfied:
first, they must be general; second, they must be commanded by what (as […] Austin
claimed) exists in every political society whatever its constitutional form, namely, a person
or a group of persons who are in receipt of habitual obedience from most of the society but
pay no such obedience to others. These persons are its sovereign.
Thus law is the command of the uncommanded commanders of society – the creation of the
legally untrammelled will of the sovereign who is by definition outside the law. It is easy to
see that this account of a legal system is threadbare. One can also see why it might seem
that its inadequacy is due to the omission of some essential connection with morality.
The situation which the simple trilogy of command, sanction, and sovereign avails to
describe, if you take these notions at all precisely, is like that of a gunman saying to his
victim, ‘Give me your money or your life’. The only difference is that in the case of a legal
system the gunman says it to a large number of people who are accustomed to the racket
and habitually surrender to it. Law surely is not the gunman situation writ large, and legal
order is surely not to be thus simply identified with compulsion.”
"Wat is een bevel? Het is eenvoudigweg de uitdrukking van de wens van de ene persoon dat een andere persoon een
bepaalde handeling verricht of nalaat, vergezeld van de dreiging van een straf die waarschijnlijk zal volgen bij
ongehoorzaamheid. Bevelen zijn wetten als aan twee voorwaarden is voldaan: ten eerste moeten ze algemeen zijn;
ten tweede moeten ze worden uitgevaardigd door wat (zoals […] Austin beweerde) in elke politieke samenleving
bestaat, ongeacht de constitutionele vorm, namelijk een persoon of een groep personen die gewoonlijk
gehoorzaamheid ontvangt van het merendeel van de samenleving, maar zelf geen gehoorzaamheid verschuldigd is
aan anderen. Deze personen vormen de soeverein.
Zo is de wet het bevel van de onbevoegde bevelhebbers van de samenleving – de creatie van de juridisch
onbelemmerde wil van de soeverein, die per definitie buiten de wet staat. Het is eenvoudig in te zien dat deze
beschrijving van een rechtssysteem gebrekkig is. Men kan ook begrijpen waarom het lijkt alsof deze tekortkoming
voortkomt uit het ontbreken van een essentiële verbinding met moraliteit.
De situatie die de eenvoudige trilogie van bevel, sanctie en soeverein beschrijft – als men deze begrippen nauwkeurig
bekijkt – is vergelijkbaar met die van een gewapende overvaller die tegen zijn slachtoffer zegt: ‘Geef me je geld of je
leven.’ Het enige verschil is dat in het geval van een rechtssysteem de overvaller dit tegen een groot aantal mensen
zegt, die gewend zijn aan de situatie en er gewoonlijk aan toegeven. Wetgeving is zeker niet simpelweg de situatie
van de gewapende overvaller op grote schaal, en de rechtsorde kan niet simpelweg worden gelijkgesteld aan dwang."
Volgens Hart is een beval de eenvoudige uitdrukking van de wens van de ene persoon dat
een andere persoon een bepaalde handeling verrichting of nalaat en dat deze laatste bij
ongehoorzaamheid een straf (sanctie) zal krijgen voor de ongehoorzaamheid. Hart
oordeelt daarenboven dat een bevel wordt aanzien als een wet indien (i) ze algemeen zijn
en (ii) ze uitgevaardigd worden door een soeverein.
Hoewel het idee van Hart in het eerste opzicht gelijkend is aan dat van Austin kan er een
groot discussiepunt worden waargenomen wat betreft de gehoorzaamheidsreden. Hart is
van mening dat de onderdanen deze wet niet gehoorzamen uit angst voor de straf maar
eerder door het morele aspect met het idee dat wetten dienen te worden nageleefd. (dit
is een natuurrechtelijk standpunt)
Hart was het ook niet eens met de plaats van soeverein aangezien deze zelf ook de
regels dient te volgen.
,Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Hart verwijs daarenboven naar een roofsituatie waarbij hij zich de vraag stelt of dit
kwantitatief hetzelfde is aangezien de achterliggende principes van de overheid en de
rovers gelijkaardig is. Hart is dan ook van mening dat de moraliteit ook moet worden
bekeken en het recht dus niet gereduceerd kan worden tot fysieke dwang, mensen
hebben meer redenen om regels te volgen dan louter de fysieke dwang. Zo was er bij roof
sprake van fysieke dwang maar dit is niet perse de reden bij het betalen van belastingen,
hier kunnen ook andere redenen plaatsvinden.
Hart stelt de bevelstheorie van Austin dus ter discussie. Hij toont aan dat recht niet simpelweg een reeks
bevelen met sancties is, maar een complex systeem van regels waarin machtverlenende normen, gewoonte
en legitimiteit een grote rol spelen. Het recht kan niet worden gereduceerd tot de bevelen van een soeverein,
omdat dat geen recht doet aan de werking van een moderne rechtsstaat.
, Liam Coninx Rechtsfilosofie Onderwijsgroep
2025
Kelsen, Pure Theory of Law, 1960, 2nd ed., ch. 1, par. 4 (vertaling Max Knight, 1967):
“The command of a gangster to turn over to him a certain amount of money has the same
subjective meaning as the command of an income-tax official, namely that the individual at
whom the command is directed ought to pay something. But only the command of the
official, not that of the gangster, has the meaning of a valid norm, binding upon the
addressed individual. Only the one order, not the other, is a norm-positing act, because the
official’s act is authorized by a tax law, whereas the gangster’s act is not based on such an
authorizing norm. The legislative act, which subjectively has the meaning of ought, also has
the objective meaning – that is, the meaning of a valid norm – because the constitution has
conferred this objective meaning upon the legislative act. The act whose meaning is the
constitution has not only the subjective but also the objective meaning of ‘ought’, that is to
say, the character of a binding norm, if – in case it is the historically first constitution – we
presuppose in our juristic thinking that we ought to behave as the constitution prescribes.”
"Het bevel van een gangster om een bepaald geldbedrag aan hem af te staan, heeft dezelfde subjectieve betekenis
als het bevel van een belastingambtenaar, namelijk dat het individu tot wie het bevel gericht is, iets zou moeten
betalen. Maar alleen het bevel van de ambtenaar, niet dat van de gangster, heeft de betekenis van een geldige norm
die bindend is voor de aangesproken persoon. Slechts de ene opdracht, en niet de andere, is een normstellende
handeling, omdat de handeling van de ambtenaar wordt gerechtvaardigd door een belastingwet, terwijl de handeling
van de gangster niet is gebaseerd op een dergelijke autoriserende norm.
De wetgevende handeling, die subjectief de betekenis heeft van ‘moeten’, heeft ook een objectieve betekenis – dat
wil zeggen, de betekenis van een geldige norm – omdat de grondwet deze objectieve betekenis aan de wetgevende
handeling heeft toegekend. De handeling waarvan de betekenis in de grondwet besloten ligt, heeft niet alleen de
subjectieve, maar ook de objectieve betekenis van ‘moeten’, met andere woorden, het karakter van een bindende
norm, mits – in het geval van de historisch eerste grondwet – we in ons juridisch denken aannemen dat we ons
moeten gedragen zoals de grondwet voorschrijft."
Kelsen is van mening dat een bevel moet worden gebaseerd op een hogere norm die het
bestaan van het bevel rechtvaardigt, er is kortom een juridische geldigheid vereist.
- Zowel de gangster als de belastingambtenaar eisen geld van een individu maar
enkel de belastingambtenaar heeft hier juridische geldigheid voor omdat hij zich
kan baseren op een hogere rechtsnorm (de belastingwet).
Daarenboven is ook Kelsen het niet eens met gehoorzaamheidsreden van Austin. Terwijl
Austin de gehoorzaamheid ziet als een gevolg van de schrik voor de straf, is Kelsen van
mening dat deze bevelen worden gehoorzaamd aangezien ze worden erkend en
grondslag vinden in de Grondwet.
Kelsen vergelijkt de handeling van een rover en de belastingambtenaar met elkaar
aangezien beide het bevel uiten om hun het geld te geven. Toch is er volgens Kelsen een
groot verschil aangezien de belastingambtenaar zich baseert op een geldige, hogere,
norm (zijnde de belastingwet die vervolgens ook weer de Grondwet volgt).
- En hoe zit het dan met de Grondwet, waarom kunnen we ons daar op baseren? Dit
heeft te maken met de geldigheid, we nemen aan dat de eerste Grondwet geldig
is (de aannamen is de grondnorm).
Kelsen verwerpt de bevelstheorie van Austin, omdat hij aantoont dat recht niet enkel bestaat uit bevelen
van een soeverein met sancties, maar een hiërarchie van normen is die haar geldigheid ontleent aan een
fundamentele grondnorm. Waar Austin recht beschrijft als een systeem van macht en dwang, ziet Kelsen het als
een autonoom en gestructureerd normatief systeem.
