HOOFDSTUK 1: THE FINANCING LANDSCAPE
1.1 NIET AL HET GELD IS HETZELFDE
Financieringsbehoeften uitdrukken in termen van geldbedrag. Heeft ook betrekking op
vorm, looptijd en voorwaarden van financiering
Friends, family en fools (3 F’s) Dit zijn heel kleine bedragen bij start van
onderneming. Dit is dom geld: geld zonder enige begeleiding.
Dit staat waar op balans (als het op de balans staat, staat het onder vreemd
vermogen)
Overheidssubsidies Dit is nog dommer geld, want als je in aanmerking komt voor
bepaalde subsidie, dan krijg je die en dan laat de overheid je met rust. Ze begeleiden je
niet.
Banken zijn ook dom geld, want bank geeft je geld, vragen terugbetaling en laten je met
rust als je hebt terugbetaald. Bovendien is hun gedrag onvoorspelbaar, je kent inwendige
constructie niet (= zwarte doos)
Banken worden gezien als belangrijkste (deze zijn goedkoopst, snel, nadeel:
kikken op waarborgen) Banken vreemd vermogen op de balans
Business angels zijn professionele private investeerders. Dit is slim geld: financier geeft
begeleiding en coaching. Nadeel is dat individuele mensen zijn, dus niet altijd heel veel
geld hebben. Deze fondsen zijn dus relatief beperkt in waarde.
Eigen vermogen (derde betaald mij en ik beschouw dit als mijn vermogen, in ruil
voor geld wil men aandelen)
Formeel risicokapitaal: grote fondsen. Het zijn venture capitalists en dit is slim geld. Ze
hebben veel geld, bemoeien zich met jouw business en hebben een duidelijke agenda:
geld verdienen
Eigen vermogen (derde betaald mij en ik beschouw dit als mijn vermogen, in ruil
voor geld wil men aandelen)
Meeste instrumenten van eigenvermogen financiering zullen zich richten op bedrijven in
bepaalde levensfase of in bepaalde sector, terwijl kredieten zich eerder richten naar
bestaande ondernemingen of naar kleine starters met voorkeur voor traditionele sector.
Onderstaande figuur toont het verband tussen de financieringsbron en het stadium van
de investering.
In functie van de verschillende faces is de financiering anders
1
,Hoe verder in de tijd hoe minder Risico
Niet alle bedrijven hebben altijd alle soorten financieringen dit hangt af van de case
1.2 HET ONDERNEMERSLANDSCHAP
TYPE BEDRIJVEN
Muizen (KMO’s)
= kleine bedrijven met meestal een beperkt groeipotentieel. Ze worden gefinancierd via
bankkredieten, subsidies, crowdfunding en lovemoney. Zij krijgen langere
betalingsgtermijnen van leveranciers.
Hoe kunnen zij hun liquiditeitsbehoefte opvangen? Korte termijn kredieten bij banken zijn
moeilijk te bekomen. Liquidity trap kan ook voor problemen zorgen (= situatie waarin de
rente laag is en de spaarquote hoog). Dan kiezen consumenten ervoor om obligaties te
vermijden en hun spaargeld te behouden. Muizen moeten dan hun survivalstrategie
toepassen. Daarom hebben ze alternatieve financieringsvormen nodig, namelijk de
olifanten.
Olifant (corporates)
= grote bedrijven die zeer rendabel zijn, die niet flexibel zijn en die proberen competitief
te blijven. Ze hebben meestal overtollige fondsen en zoeken zelf opportuniteiten om te
investeren. Ze zijn dus zeer liquide, zij hebben zelf geld. Bv. Apple en Phillips
Olifanten hebben korte cash conversion cycle, soms zelf negatief. Ze verkopen en krijgen
tegoeden van klanten, dan doen ze aankopen en hebben ze schulden op leveranciers. Ze
gebruiken geld v/d klanten voor het geld voor de leveranciers (= cash betalen met cash).
2
,Bv. Delhaize. Lotus levert koekjes. Delhaize betaalt pas over 90 dagen aan Lotus. Klanten kopen ondertussen
die koekjes en moeten direct betalen. Delhaize gebruikt dat geld dan om Lotus te betalen.
Peer to peer landing bv. Microsoft investeert in een bedrijf dat software ontwikkeld
Als conversiecyclus laag is, dan is uw behoefte aan geld en financiering lager en dan
hebben die grote bedrijven enorm veel geld. Ze lenen dat overschot aan geld uit aan
kleine ondernemingen (= overtollig werkkapitaal). Ze zoeken naar alternatieven om te
beleggen: muizen. Muizen hebben veel langere betalingstermijnen en hebben meer nood
aan geld. Grote bedrijven worden dus bankiers van de kleine ondernemingen.
Zombie
= bedrijven waarbij gedurende drie opeenvolgende jaren operationele winsten niet
volstaan om financiële lasten (intresten) te betalen. 10% v/d bedrijven in België zijn
zombies en zij vertegenwoordigen 14% van de tewerkstelling. (1 op 7 Belgen werkt bij
zombies)
Wie financiert dan nog in die zombies? Banken? Als ze stoppen met financiering geven,
dan gaat zombie failliet, dan is het krediet niets meer waard en moeten ze dat afschrijven
en hebben banken minder winst. Vooral zwakke banken hebben veel zombies.
Economie die ziek is, moet soort injectie krijgen om weer gezond te worden (=
baxtereconomie). Hetzelfde gebeurt bij zombies. Overheden zullen via publieke
financiering en banken met kredieten met dragende hypotheken de zombies proberen
redden. Bij dragende hypotheken geldt wel dat LGD > PD, m.a.w. loss given default of
omvang van het verlies in geval van niet-terugbetaling van een krediet is groter dan
probability of default of de geschatte kans op niet terugbetaling.
Gazelle
= jonge bedrijven met belangrijk groeipotentieel. Ze nemen 40% v/d jobcreatie voor hun
rekening. Ze hebben geen waarborgen en geen terugbetalingscapaciteit. Vandaar dat er
vooral in hun geïnvesteerd wordt via business angels, venture kapitaal en beursnotering.
Ze zoeken constant geld.
Eenhoorn
= bedrijven die na 3 jaar waarde van 3 biljoen euro hebben. Zij maken vele jaren verlies,
maar toch zijn ze heel veel waard. Ze hebben geen terugbetalingscapaciteit. Hun
grootste probleem is om scale-up money te vinden. Zoniet, dan gaan ze failliet in
dodenvallei (zie verder). Bv. Skype, Criteo, Kukka, Colibra, Facebook, Tesla en Amazon.
Zebra
Voor zebra’s is ondernemen zowel het nastreven van winst als sociale
verantwoordelijkheid. Ze stoppen wit-zwart denken: profit én sociale
verantwoordelijkheid. Ze streven naar 3P’s: profit, planet en people. Ze doen ook aan
lange termijn denken i.p.v. korte termijn winstbejag. Zij hebben dus ook behoefte aan
duurzame financieringstechnieken.
TYPE GELD = F(AARD ONDERNEMING, ONTWIKKELINGSFASE)
3
, 1.3 KREDIET CULTUUR
Banken worden vaak negatief gepercipeerd. Ze zijn te duur, eisen te veel waarborgen en
nemen te weinig risico’s. Ondanks negatieve perceptie, blijven zij meest geliefde
financier. Daar zijn 4 redenen voor: ze zijn relatief goedkoop, ze mengen zich niet of
zelfden in het bedrijfsbeleid, ze eisen noch een zitje in beheerraad noch deel v/h eigen
vermogen en ze zijn gemakkelijker toegankelijk dan andere financieringsvormen.
Europese ondernemingen hebben vooral moeilijk bij aantrekken van
langetermijnkredieten. Voor kortetermijnkredieten zijn banken immers minder veeleisend
met betrekking tot waarborgen. Verhouding tussen langetermijnkredieten en de totale
kredieten = vertrouwensratio.
In welke mate stellen banken vertrouwen in ondernemingen? Er is groot verschil tussen
VS en Europa. Europese ondernemingen doen bijna tweemaal vaker beroep op korte
temijn financiering. Dit komt omdat Amerikaanse ondernemingen meer beroep kunnen
doen op financiële markt voor hun schuldfinanciering, onder meer door de uitgifte van
obligaties.
Daarnaast is deze vertrouwenskloof deels te verklaren door equity gap of
eigenmiddelencultuur. Gezien equity cultuur meer ontwikkeld is in de VS dan in Europa,
zijn eigen middelen hoger in de VS dan bij ons.
Gevolg van beperkte marktspeling of hoge concentratie: weinig interestvoet, alles
is op elkaar afgestemd (maken afspraken onderling = kartelafspraken, deze zijn
verboden en men kan hier zware boetes voor krijgen)
Bnp wil fusioneren met ing wat gebeurt er met de C5? C5 zal stijgen want er komt
een nieuwe bij
In amerika meer dan 80% dan is het verboden in Europa is er geen regel
Geconcetreerde sector dan moet je toezicht uitvoeren (dit wordt gedaan door de
bank commisie)
BANKENTROUW
Onderkapitalisatie (EV/ balanstotaal = financiële autonomie) is probleem bij kmo’s. Meer
dan 15% v/d Belgische ondernemingen hebben negatief vermogen, wat betekent dat
overgedragen verliezen het initieel ingezette kapitaal overstijgen. Door hun zwakkere
structuur doen kmo’s vaker beroep op kaskredieten, wat kostprijs v/d financiering
opdrijft. Daarnaast betalen kmo’s gemiddeld 0,25 procentpunt meer voor hun kredieten
dan grote bedrijven.
Zowel onaangepaste vorm, duurtijd v/d kredieten als volume maken dat ondernemingen
er belang bij hebben stabiele relatie met hun bankier op te bouwen. Deze subjectieve
relatie verhoogt de kans op het verkrijgen van een krediet.
1.4 THE BANKING LANDSCAPE
Concentratie v/d bankensector is zeer volatiel. Meten a.d.h.v. Herfindahl index (HHI) =
som v/d kwadraten v/d marktaandelen van alle kredietinstellingen in de banksector
4
1.1 NIET AL HET GELD IS HETZELFDE
Financieringsbehoeften uitdrukken in termen van geldbedrag. Heeft ook betrekking op
vorm, looptijd en voorwaarden van financiering
Friends, family en fools (3 F’s) Dit zijn heel kleine bedragen bij start van
onderneming. Dit is dom geld: geld zonder enige begeleiding.
Dit staat waar op balans (als het op de balans staat, staat het onder vreemd
vermogen)
Overheidssubsidies Dit is nog dommer geld, want als je in aanmerking komt voor
bepaalde subsidie, dan krijg je die en dan laat de overheid je met rust. Ze begeleiden je
niet.
Banken zijn ook dom geld, want bank geeft je geld, vragen terugbetaling en laten je met
rust als je hebt terugbetaald. Bovendien is hun gedrag onvoorspelbaar, je kent inwendige
constructie niet (= zwarte doos)
Banken worden gezien als belangrijkste (deze zijn goedkoopst, snel, nadeel:
kikken op waarborgen) Banken vreemd vermogen op de balans
Business angels zijn professionele private investeerders. Dit is slim geld: financier geeft
begeleiding en coaching. Nadeel is dat individuele mensen zijn, dus niet altijd heel veel
geld hebben. Deze fondsen zijn dus relatief beperkt in waarde.
Eigen vermogen (derde betaald mij en ik beschouw dit als mijn vermogen, in ruil
voor geld wil men aandelen)
Formeel risicokapitaal: grote fondsen. Het zijn venture capitalists en dit is slim geld. Ze
hebben veel geld, bemoeien zich met jouw business en hebben een duidelijke agenda:
geld verdienen
Eigen vermogen (derde betaald mij en ik beschouw dit als mijn vermogen, in ruil
voor geld wil men aandelen)
Meeste instrumenten van eigenvermogen financiering zullen zich richten op bedrijven in
bepaalde levensfase of in bepaalde sector, terwijl kredieten zich eerder richten naar
bestaande ondernemingen of naar kleine starters met voorkeur voor traditionele sector.
Onderstaande figuur toont het verband tussen de financieringsbron en het stadium van
de investering.
In functie van de verschillende faces is de financiering anders
1
,Hoe verder in de tijd hoe minder Risico
Niet alle bedrijven hebben altijd alle soorten financieringen dit hangt af van de case
1.2 HET ONDERNEMERSLANDSCHAP
TYPE BEDRIJVEN
Muizen (KMO’s)
= kleine bedrijven met meestal een beperkt groeipotentieel. Ze worden gefinancierd via
bankkredieten, subsidies, crowdfunding en lovemoney. Zij krijgen langere
betalingsgtermijnen van leveranciers.
Hoe kunnen zij hun liquiditeitsbehoefte opvangen? Korte termijn kredieten bij banken zijn
moeilijk te bekomen. Liquidity trap kan ook voor problemen zorgen (= situatie waarin de
rente laag is en de spaarquote hoog). Dan kiezen consumenten ervoor om obligaties te
vermijden en hun spaargeld te behouden. Muizen moeten dan hun survivalstrategie
toepassen. Daarom hebben ze alternatieve financieringsvormen nodig, namelijk de
olifanten.
Olifant (corporates)
= grote bedrijven die zeer rendabel zijn, die niet flexibel zijn en die proberen competitief
te blijven. Ze hebben meestal overtollige fondsen en zoeken zelf opportuniteiten om te
investeren. Ze zijn dus zeer liquide, zij hebben zelf geld. Bv. Apple en Phillips
Olifanten hebben korte cash conversion cycle, soms zelf negatief. Ze verkopen en krijgen
tegoeden van klanten, dan doen ze aankopen en hebben ze schulden op leveranciers. Ze
gebruiken geld v/d klanten voor het geld voor de leveranciers (= cash betalen met cash).
2
,Bv. Delhaize. Lotus levert koekjes. Delhaize betaalt pas over 90 dagen aan Lotus. Klanten kopen ondertussen
die koekjes en moeten direct betalen. Delhaize gebruikt dat geld dan om Lotus te betalen.
Peer to peer landing bv. Microsoft investeert in een bedrijf dat software ontwikkeld
Als conversiecyclus laag is, dan is uw behoefte aan geld en financiering lager en dan
hebben die grote bedrijven enorm veel geld. Ze lenen dat overschot aan geld uit aan
kleine ondernemingen (= overtollig werkkapitaal). Ze zoeken naar alternatieven om te
beleggen: muizen. Muizen hebben veel langere betalingstermijnen en hebben meer nood
aan geld. Grote bedrijven worden dus bankiers van de kleine ondernemingen.
Zombie
= bedrijven waarbij gedurende drie opeenvolgende jaren operationele winsten niet
volstaan om financiële lasten (intresten) te betalen. 10% v/d bedrijven in België zijn
zombies en zij vertegenwoordigen 14% van de tewerkstelling. (1 op 7 Belgen werkt bij
zombies)
Wie financiert dan nog in die zombies? Banken? Als ze stoppen met financiering geven,
dan gaat zombie failliet, dan is het krediet niets meer waard en moeten ze dat afschrijven
en hebben banken minder winst. Vooral zwakke banken hebben veel zombies.
Economie die ziek is, moet soort injectie krijgen om weer gezond te worden (=
baxtereconomie). Hetzelfde gebeurt bij zombies. Overheden zullen via publieke
financiering en banken met kredieten met dragende hypotheken de zombies proberen
redden. Bij dragende hypotheken geldt wel dat LGD > PD, m.a.w. loss given default of
omvang van het verlies in geval van niet-terugbetaling van een krediet is groter dan
probability of default of de geschatte kans op niet terugbetaling.
Gazelle
= jonge bedrijven met belangrijk groeipotentieel. Ze nemen 40% v/d jobcreatie voor hun
rekening. Ze hebben geen waarborgen en geen terugbetalingscapaciteit. Vandaar dat er
vooral in hun geïnvesteerd wordt via business angels, venture kapitaal en beursnotering.
Ze zoeken constant geld.
Eenhoorn
= bedrijven die na 3 jaar waarde van 3 biljoen euro hebben. Zij maken vele jaren verlies,
maar toch zijn ze heel veel waard. Ze hebben geen terugbetalingscapaciteit. Hun
grootste probleem is om scale-up money te vinden. Zoniet, dan gaan ze failliet in
dodenvallei (zie verder). Bv. Skype, Criteo, Kukka, Colibra, Facebook, Tesla en Amazon.
Zebra
Voor zebra’s is ondernemen zowel het nastreven van winst als sociale
verantwoordelijkheid. Ze stoppen wit-zwart denken: profit én sociale
verantwoordelijkheid. Ze streven naar 3P’s: profit, planet en people. Ze doen ook aan
lange termijn denken i.p.v. korte termijn winstbejag. Zij hebben dus ook behoefte aan
duurzame financieringstechnieken.
TYPE GELD = F(AARD ONDERNEMING, ONTWIKKELINGSFASE)
3
, 1.3 KREDIET CULTUUR
Banken worden vaak negatief gepercipeerd. Ze zijn te duur, eisen te veel waarborgen en
nemen te weinig risico’s. Ondanks negatieve perceptie, blijven zij meest geliefde
financier. Daar zijn 4 redenen voor: ze zijn relatief goedkoop, ze mengen zich niet of
zelfden in het bedrijfsbeleid, ze eisen noch een zitje in beheerraad noch deel v/h eigen
vermogen en ze zijn gemakkelijker toegankelijk dan andere financieringsvormen.
Europese ondernemingen hebben vooral moeilijk bij aantrekken van
langetermijnkredieten. Voor kortetermijnkredieten zijn banken immers minder veeleisend
met betrekking tot waarborgen. Verhouding tussen langetermijnkredieten en de totale
kredieten = vertrouwensratio.
In welke mate stellen banken vertrouwen in ondernemingen? Er is groot verschil tussen
VS en Europa. Europese ondernemingen doen bijna tweemaal vaker beroep op korte
temijn financiering. Dit komt omdat Amerikaanse ondernemingen meer beroep kunnen
doen op financiële markt voor hun schuldfinanciering, onder meer door de uitgifte van
obligaties.
Daarnaast is deze vertrouwenskloof deels te verklaren door equity gap of
eigenmiddelencultuur. Gezien equity cultuur meer ontwikkeld is in de VS dan in Europa,
zijn eigen middelen hoger in de VS dan bij ons.
Gevolg van beperkte marktspeling of hoge concentratie: weinig interestvoet, alles
is op elkaar afgestemd (maken afspraken onderling = kartelafspraken, deze zijn
verboden en men kan hier zware boetes voor krijgen)
Bnp wil fusioneren met ing wat gebeurt er met de C5? C5 zal stijgen want er komt
een nieuwe bij
In amerika meer dan 80% dan is het verboden in Europa is er geen regel
Geconcetreerde sector dan moet je toezicht uitvoeren (dit wordt gedaan door de
bank commisie)
BANKENTROUW
Onderkapitalisatie (EV/ balanstotaal = financiële autonomie) is probleem bij kmo’s. Meer
dan 15% v/d Belgische ondernemingen hebben negatief vermogen, wat betekent dat
overgedragen verliezen het initieel ingezette kapitaal overstijgen. Door hun zwakkere
structuur doen kmo’s vaker beroep op kaskredieten, wat kostprijs v/d financiering
opdrijft. Daarnaast betalen kmo’s gemiddeld 0,25 procentpunt meer voor hun kredieten
dan grote bedrijven.
Zowel onaangepaste vorm, duurtijd v/d kredieten als volume maken dat ondernemingen
er belang bij hebben stabiele relatie met hun bankier op te bouwen. Deze subjectieve
relatie verhoogt de kans op het verkrijgen van een krediet.
1.4 THE BANKING LANDSCAPE
Concentratie v/d bankensector is zeer volatiel. Meten a.d.h.v. Herfindahl index (HHI) =
som v/d kwadraten v/d marktaandelen van alle kredietinstellingen in de banksector
4
