VERGELIJKENDE BIOLOGIE
Inhoudstabel
Hoofdstuk 1: De cel............................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2: De celdeling................................................................................................... 4
Hoofdstuk 3: Virussen......................................................................................................... 4
Alle levende organismen delen gemeen. kenmerken......................................................4
Organismen worden verdeeld in 3 domeinen o.b.v. rRNA................................................4
virussen........................................................................................................................... 4
Alle virussen hebben dezelfde basisstructuur...............................................................5
De morfologie van virussen is divers............................................................................5
Virussen variëren in grootte en vorm...........................................................................5
Virussen vertonen specificiteit voor gastheer, - weefsel of -cel....................................5
Virussen zijn obligate intracellulaire parasieten...........................................................5
De genomen van virussen zijn divers...........................................................................5
classificatie van virussen o.b.v. hun genoomexpressie.................................................5
Genexpressie v/e profaag kan fenotype van gastheerbacterie veranderen.....................6
Virale infecties kunnen acuut of persistent zijn .................................................6
Influenzavirussen............................................................................................................. 6
Influenza A-virus........................................................................................................... 7
infectie met immunodeficiëntievirus (HIV).......................................................................7
HIV-virus ................................................................................................................ 7
humaan papillomavirus: .................................................8
Prionen ............8
Hoofdstuk 4: prokaryoten ..................................................................................................8
fundamenteel verschillend van eukaryoten.....................................................................9
Vroegere classificatie..................................................................................................... 10
Latere classificatie......................................................................................................... 10
prokaryoten divers in vorm en grootte..........................................................................10
prokaryoten hebben een celwand & andere externe structuren....................................10
prokaryoten hebben nog andere lagen & structuren.....................................................11
organisatie van prokaryoten = simpel i.v.m. die vd eukaryoten....................................11
Horizontale gentransfer:................................................................................................ 11
metabolisme prokaryoten = divers................................................................................14
- bacteriën veroorzaken verschill ziektes bij de mens....................................................14
sommige bacteriën kunnen toxines produceren die schade aanbrengen i/dgastheer. . .15
prokaryoten = heel nuttig.............................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Diversiteit van dieren en evolutie vh bouwplan...........................................15
, Een dier, wat is dat eigenlijk?........................................................................................15
traditionele stamboom vd dieren...................................................................................16
weefsels..................................................................................................................... 16
lichaamssymmetrie.................................................................................................... 16
lichaamsholte............................................................................................................. 17
de vroege embryonale ontwikkeling...........................................................................17
bilateria kunnen in 2 groepen verdeeld worden.........................................................18
Andere verschillen...................................................................................................... 18
segmentatie............................................................................................................... 18
Phylum Porifera: sponzen.............................................................................................. 19
Phylum Cnidaria: neteldieren......................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Protostomen................................................................................................ 20
De levensboom en 5 scharnierpunten...........................................................................20
Phylum plathyelminthes (platwormen)..........................................................................21
algemene Lichaamsbouw........................................................................................... 21
Lichaamsfuncties........................................................................................................ 21
classificatie................................................................................................................. 22
Trilhaarwormen of turbellaria.....................................................................................22
Zuigwormen of trematoda.......................................................................................... 22
Lintwormen of Cestoda............................................................................................... 22
Nut/nadeel................................................................................................................. 23
Phylum annelida (ringwormen)......................................................................................23
algemene lichaamsopbouw........................................................................................23
lichaamsfuncties......................................................................................................... 24
classificatie................................................................................................................. 24
Bloedzuigers............................................................................................................... 24
Nut/nadeel.................................................................................................................. 24
Phylum nematoda (rondwormen)..................................................................................24
Algemene lichaamsopbouw........................................................................................24
lichaamsfuncties......................................................................................................... 25
Nut/nadeel.................................................................................................................. 25
Phylum arthropoda (geleedpotigen)..............................................................................26
Algemene lichaamsopbouw........................................................................................26
Lichaamsfuncties........................................................................................................ 26
Classificatie................................................................................................................ 26
insecta (insecten)....................................................................................................... 26
Nut/nadeel.................................................................................................................. 27
Hoofdstuk 7: Deuterostomia............................................................................................. 27
, Deel 1............................................................................................................................ 27
Hoofdstuk 8 Lichaamsopbouw en regulatie......................................................................32
Organisatie van een cel en organisme...........................................................................32
Er zijn 4 primaire weefseltypes i/e adulte vertebraat.....................................................32
1. Dekweefsel:............................................................................................................ 32
2. Bindweefsels:......................................................................................................... 33
3. Spierweefsels......................................................................................................... 34
4. Zenuwstelsel (zie volgende les ook).......................................................................35
Organen en orgaanstelsels............................................................................................ 35
Homeostase................................................................................................................... 35
, HOOFDSTUK 1: DE CEL
zie geschreven samenvatting
HOOFDSTUK 2: DE CELDELING
zie extra getypte samenvatting
HOOFDSTUK 3: VIRUSSEN
ALLE LEVENDE ORGANISMEN DELEN GEMEEN. KENMERKEN
- cellulaire organisatie: elk organisme bestaat uit één of meerdere cellen, complexe
georganiseerde structuren van moleculen ingesloten in een membraan
- gevoeligheid voor stimuli: alle levende organismen reageren op stimuli
- groei: alle levende organismen nemen energie op en gebruiken die om orde te
onderhouden en te groeien = metabolisme
- ontwikkeling: zowel eencellige als meercellige organismen ondergaan systematische
gestuurde veranderingen voor hun groei en maturatie
- reproductie: organismen vermenigvuldigen, geven genen door van de ene naar de
andere generatie
- regulatie: alle organismen zetten regulatorische mechanismen in om interne processen
te coördineren
- homeostase: onderhoud van relatief constante interne condities, verschillend van de
omgeving
- erfelijkheid: genetisch systeem gebaseerd op de replicatie van DNA – laat adaptatie en
evolutie toe
ORGANISMEN WORDEN VERDEELD IN 3 DOMEINEN O.B.V. RRNA
- levende organismen hebben cellen -> cel zorgt voor leven
- classificatie van de organismen: 3 rijken (mens behoort tot eukaryoten)
stamboom obv verwantschappen:
-> virussen behoort tot geen van allemaal want geen levend organisme
VIRUSSEN
=! levende organismen maar infecteren wel organismen van alle 3 domeinen vh
leven - genoom (RNA/DNA) i/e eiwitmantel (= capside)
- hebben ook geen cellen (alleen levende organismen)
- hebben wel viruspartikels = virions (=! cel)
- soms ook nog envelop rond capside
- envelope = soort lipidemembraan
- geen eigen metabolisme
- alleen reproduceren in levende
cellen (in gastheer) -> bij kopiëren komen
Inhoudstabel
Hoofdstuk 1: De cel............................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2: De celdeling................................................................................................... 4
Hoofdstuk 3: Virussen......................................................................................................... 4
Alle levende organismen delen gemeen. kenmerken......................................................4
Organismen worden verdeeld in 3 domeinen o.b.v. rRNA................................................4
virussen........................................................................................................................... 4
Alle virussen hebben dezelfde basisstructuur...............................................................5
De morfologie van virussen is divers............................................................................5
Virussen variëren in grootte en vorm...........................................................................5
Virussen vertonen specificiteit voor gastheer, - weefsel of -cel....................................5
Virussen zijn obligate intracellulaire parasieten...........................................................5
De genomen van virussen zijn divers...........................................................................5
classificatie van virussen o.b.v. hun genoomexpressie.................................................5
Genexpressie v/e profaag kan fenotype van gastheerbacterie veranderen.....................6
Virale infecties kunnen acuut of persistent zijn .................................................6
Influenzavirussen............................................................................................................. 6
Influenza A-virus........................................................................................................... 7
infectie met immunodeficiëntievirus (HIV).......................................................................7
HIV-virus ................................................................................................................ 7
humaan papillomavirus: .................................................8
Prionen ............8
Hoofdstuk 4: prokaryoten ..................................................................................................8
fundamenteel verschillend van eukaryoten.....................................................................9
Vroegere classificatie..................................................................................................... 10
Latere classificatie......................................................................................................... 10
prokaryoten divers in vorm en grootte..........................................................................10
prokaryoten hebben een celwand & andere externe structuren....................................10
prokaryoten hebben nog andere lagen & structuren.....................................................11
organisatie van prokaryoten = simpel i.v.m. die vd eukaryoten....................................11
Horizontale gentransfer:................................................................................................ 11
metabolisme prokaryoten = divers................................................................................14
- bacteriën veroorzaken verschill ziektes bij de mens....................................................14
sommige bacteriën kunnen toxines produceren die schade aanbrengen i/dgastheer. . .15
prokaryoten = heel nuttig.............................................................................................. 15
Hoofdstuk 5: Diversiteit van dieren en evolutie vh bouwplan...........................................15
, Een dier, wat is dat eigenlijk?........................................................................................15
traditionele stamboom vd dieren...................................................................................16
weefsels..................................................................................................................... 16
lichaamssymmetrie.................................................................................................... 16
lichaamsholte............................................................................................................. 17
de vroege embryonale ontwikkeling...........................................................................17
bilateria kunnen in 2 groepen verdeeld worden.........................................................18
Andere verschillen...................................................................................................... 18
segmentatie............................................................................................................... 18
Phylum Porifera: sponzen.............................................................................................. 19
Phylum Cnidaria: neteldieren......................................................................................... 19
Hoofdstuk 6: Protostomen................................................................................................ 20
De levensboom en 5 scharnierpunten...........................................................................20
Phylum plathyelminthes (platwormen)..........................................................................21
algemene Lichaamsbouw........................................................................................... 21
Lichaamsfuncties........................................................................................................ 21
classificatie................................................................................................................. 22
Trilhaarwormen of turbellaria.....................................................................................22
Zuigwormen of trematoda.......................................................................................... 22
Lintwormen of Cestoda............................................................................................... 22
Nut/nadeel................................................................................................................. 23
Phylum annelida (ringwormen)......................................................................................23
algemene lichaamsopbouw........................................................................................23
lichaamsfuncties......................................................................................................... 24
classificatie................................................................................................................. 24
Bloedzuigers............................................................................................................... 24
Nut/nadeel.................................................................................................................. 24
Phylum nematoda (rondwormen)..................................................................................24
Algemene lichaamsopbouw........................................................................................24
lichaamsfuncties......................................................................................................... 25
Nut/nadeel.................................................................................................................. 25
Phylum arthropoda (geleedpotigen)..............................................................................26
Algemene lichaamsopbouw........................................................................................26
Lichaamsfuncties........................................................................................................ 26
Classificatie................................................................................................................ 26
insecta (insecten)....................................................................................................... 26
Nut/nadeel.................................................................................................................. 27
Hoofdstuk 7: Deuterostomia............................................................................................. 27
, Deel 1............................................................................................................................ 27
Hoofdstuk 8 Lichaamsopbouw en regulatie......................................................................32
Organisatie van een cel en organisme...........................................................................32
Er zijn 4 primaire weefseltypes i/e adulte vertebraat.....................................................32
1. Dekweefsel:............................................................................................................ 32
2. Bindweefsels:......................................................................................................... 33
3. Spierweefsels......................................................................................................... 34
4. Zenuwstelsel (zie volgende les ook).......................................................................35
Organen en orgaanstelsels............................................................................................ 35
Homeostase................................................................................................................... 35
, HOOFDSTUK 1: DE CEL
zie geschreven samenvatting
HOOFDSTUK 2: DE CELDELING
zie extra getypte samenvatting
HOOFDSTUK 3: VIRUSSEN
ALLE LEVENDE ORGANISMEN DELEN GEMEEN. KENMERKEN
- cellulaire organisatie: elk organisme bestaat uit één of meerdere cellen, complexe
georganiseerde structuren van moleculen ingesloten in een membraan
- gevoeligheid voor stimuli: alle levende organismen reageren op stimuli
- groei: alle levende organismen nemen energie op en gebruiken die om orde te
onderhouden en te groeien = metabolisme
- ontwikkeling: zowel eencellige als meercellige organismen ondergaan systematische
gestuurde veranderingen voor hun groei en maturatie
- reproductie: organismen vermenigvuldigen, geven genen door van de ene naar de
andere generatie
- regulatie: alle organismen zetten regulatorische mechanismen in om interne processen
te coördineren
- homeostase: onderhoud van relatief constante interne condities, verschillend van de
omgeving
- erfelijkheid: genetisch systeem gebaseerd op de replicatie van DNA – laat adaptatie en
evolutie toe
ORGANISMEN WORDEN VERDEELD IN 3 DOMEINEN O.B.V. RRNA
- levende organismen hebben cellen -> cel zorgt voor leven
- classificatie van de organismen: 3 rijken (mens behoort tot eukaryoten)
stamboom obv verwantschappen:
-> virussen behoort tot geen van allemaal want geen levend organisme
VIRUSSEN
=! levende organismen maar infecteren wel organismen van alle 3 domeinen vh
leven - genoom (RNA/DNA) i/e eiwitmantel (= capside)
- hebben ook geen cellen (alleen levende organismen)
- hebben wel viruspartikels = virions (=! cel)
- soms ook nog envelop rond capside
- envelope = soort lipidemembraan
- geen eigen metabolisme
- alleen reproduceren in levende
cellen (in gastheer) -> bij kopiëren komen
