Basisprincipes Kinesiologie | Samenvatting ALLES (incl. extra info uit ppt's) | UH | 2026/27

Basisprincipes kinesiologie
1. Organisatieniveaus
1.1 Moleculair niveau
➔ Leerpad 1: Biomoleculen
Koolhydraten (suikers):
STRUCTUUR:

- Samengesteld uit een aantal koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen
- 1:2:1-verhouding
- OH-groep (polaire hydroxylgroep) aanwezig op centrale C-atoom → goed oplosbaar in water
(snel door lichaam vervoerd)
- Energie voor cel + structurele functie (celmembraan)

MONOSACHARIDEN:

- Glucose (C6H12O6) → koolhydraatmonomeer met ringstructuur (5 C-atomen + 1 O-atoom)
→ zesring/hexose
- Fructose → vijfring/pentose
- Schikking/conformatie van functionele groepen is !!!, bepaald koolhydraat (vb. verschil
galactose en glucose)




DISACHARIDEN:

Wanneer twee monosachariden worden samengevoegd, spreken we van een disacharide.

- Samenvoegen van monomeren door dehydratatiereactie, bij ene monomeer hydroxylgroep
afgehaald en bij het tweede een waterstofgroep, tot vorming van watermolecule.
- Covalente glycosidischebinding tssn monosachariden
 Splitsing disachariden: hydrolysereactie (watermolecule toevoegen om monomeren te
ontkoppelen)
- Vb. glucose + fructose → sucrose




1

,POLYSACHARIDEN:

Wanneer meerdere monosachariden verbonden zijn, spreken we van een polysacharide.

- Vele dehydratatiereacties + vorming v veel glycosidische bindingen.
- Vaak veel vertakkingen in polysachariden (vb. glycogeen → aanwezig als energiereserve in
lever of spiercellen, zetmeel → plantaardige polysacharide)




Lipiden (vetten):
STRUCTUUR:

- Opgebouwd uit koolstof, zuurstof en waterstof
- Lange keten koolstof- en waterstofatomen, met aan uiteinde carboxylgroep (-COOH)
- Verzadigd of gesatureerd vetzuur = enkel enkelvoudige covalente bindingen
- Onverzadigd vetzuur = een of meerdere dubbele bindingen tssn C-atomen
- Energievoorziening (grote hoeveelheid vetten opslaan in vetweefsel) + functie in
signaaltranductie als signaalmolecule + structurele component in celmembraan




TRIGLYCERIDEN:

- Grootste groep vetten menselijke lichaam (vetvoorraad in het lichaam)
- Structuur: centrale glycerolmolecule waar één, twee of drie vetzuren aan elkaar gekoppeld
zijn via dehydratatiereactie
- Binding tssn hydroxylgroep v glycerolmolecule en carboxylgroep v vetzuur
- Energie vrijmaken uit triglyceriden → hydrolysereacties (vetzuur vrijmaken van
glycerolmolecule)
- Drie vetzuurstaarten meestal verschillend binnen triglyceride (lengte, saturatie,…) → grote
variatie triglyceriden → kenmerken bepalen eigenschappen
- Verzadigde vetten → vast van vorm
- Onverzadigde vetten → vloeibaar bij kamertemp.




2

,FOSFOLIPIDEN:

Wanneer binnen een glycerolmolecule de derde hydroxylgroep gekoppeld is met een
fosfaatgroep (PO43-), ter vervanging van een vetzuur, spreken we van een fosfolipide

- Aan fosfaatgroep → kleine polaire of geïoniseerde groep
- Amfifiel → polair (hydrofiel) als apolair (hydrofoob) gedeelte
- In waterig milieu → polaire gedeelten in contact met watermoleculen en apolaire
vetzuurstaarten een cluster




STEROÏDEN:

- Van oorsprong cholesterolmoleculen
- Steraanskelet = verbinding van vier ringstructuren die uit koolstofatomen bestaan, met
polaire hydroxylgroepen
- Niet oplosbare vetten
- Door het lichaam door transporteiwitten
- vb.: cholesterol, cortisol, geslachtshormonen




Eiwitten:
- Belangrijke biomoleculen → nagenoeg elke dynamische functie i/h lichaam is afhankelijk v
deze moleculen
- Functies: chemische reacties versnellen, opslag, transport, cellulaire communicatie,
verdediging, beweging of structurele ondersteuning van cellen of weefsels
- Tienduizenden eiwitten met specifieke structuur en functie
- 20 aminozuren → aaneenschakeling via peptidebinding → polymeer van aminozuren =
polypeptide
- Eiwit = 1 of meerdere polypeptideketens, gevouwen of opgerold tot 3D-structuur

DE BOUWSTENEN VAN EIWITTEN: AMINOZUREN

- Allemaal dezelfde basisstructuur: centraal koolstofatoom, gekoppeld met respect. een
aminogroep (NH2), een carboxylgroep (-COOH), een waterstofatoom (-H) en een variabele
restgroep
- Variatie in AZ → te wijten aan verschillende restgroep

3

, - Fysische + chemische eigenschappen van restgroepen → bepalen unieke functie AZ →
hetgeen de functionele rol van het eiwit bepaalt




GROEPERING VAN AZ:

- Op basis van eigenschappen restgroepen
- Apolaire restgroep → hydrofoob
- Polaire restgroep → hydrofiel
- Elektrisch geladen AZ → restgroep met lading aanwezig → wateroplosbaar of hydrofiel




Binding van AZ:

- carboxylgroep + aminogroep koppelen via dehydratatiereactie → peptidebinding
- Meer en meer AZ → polypeptide
- Unieke lineaire structuur bepaalt chemische eigenschappen v eiwit
- Elke polypeptide aan ene zijde vrije -NH2 en andere -COOH

VOLGORDE VAN AZ:

- Bepaalt ruimtelijke 3D-structuur v/h eiwit
- Spontaan plooien → ontstaan sferische/bolvormige/globulaire eiwitten of eiwitten met een
vezelachtige structuur (fibreuze eiwitten)
- Structuur bepaalt functie!!!

VIER NIVEAUS VAN RUIMTELIJKE ORGANISATIE:

1. Primaire structuur: volgorde van AZ, willekeurige aaneenschakeling (bepaalt
secundaire en tertiaire structuur door chemische eigenschappen v/d polypeptide
backbone en de restgroepen)
2. Secundaire structuur: plooien en spiralen, het resultaat van waterstofbruggen tssn
polypeptide backbone (niet tssn restgroepen!!!)
vb. alfa-helix = resultaat v H-bruggen tssn elke 4de aminozuur
bete-sheet = H-bruggen tssn twee parallelle segmenten van twee polypeptideketens



4