Samenvatting Juridische vorming voor ondernemers | Economisch recht | Hogeschool Gent | 2026/27

Juridische vorming voor ondernemers


Deel I Fundamentele elementen van het economisch recht

INLEIDING


ECONOMISCH RECHT
= alle rechtsregels die in het economisch leven moeten worden nageleefd

– Consumenten
– Ondernemingen

B2B

B2C

Het economisch recht kan opgedeeld worden in:

o Enerzijds “het ondernemingsrecht”
 Rechtsregels over oprichting, organisatie, werking en stopzetting van de
onderneming
o Anderzijds “marktrecht”
 Rechtsregels die door ondernemingen moet gerespecteerd worden bij het
verdelen van goederen en diensten op de markt
 Bv. eerlijke mededinging, marktpraktijken en consumentenkrediet

Artikel I.1 WER:

– Iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent
(“eenmanszaak”)
– Iedere rechtspersoon
– Iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid


WIE IS EEN ONDERNEMING?
(1) Natuurlijke personen die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefenen

– Twee criteria:
 “zelfstandig” ( dienstverband)
 “een beroepsactiviteit uitoefenen” (op duurzame wijze)

 Inschrijving in de KBO = vermoeden hoedanigheid “onderneming”

(2) Rechtspersonen

– “Elke rechtspersoon is een onderneming”
 Definitie “rechtspersoon” – 4 elementen:
 Afscheiden vermogen
 Rechtssubject: rechten en verplichtingen verwerven / dragen /
uitoefenen
 Bepaald doel verwezenlijken
 Eigen aansprakelijkheid
 Voorbeelden “rechtspersonen”: Vennootschappen (VOF, CommV, BV, CV, NV),
VZW, stichtingen



1

, Juridische vorming voor ondernemers


(3) Iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid

– Maatschap
– Buitenlandse organisaties: centrum van de voornaamste belangen in België

Opgelet: niet alle organisaties zonder rechtspersoonlijkheid zijn per definitie
ondernemingen

– Er geldt geen vermoeden dat een organisatie zonder rechtspersoonlijkheid een
onderneming is
 Wie een organisatie zonder rechtspersoonlijkheid als onderneming wil
kwalificeren, moet aantonen dat er uitkeringen zijn of dat er een
uitkeringsoogmerk is.
– De organisaties zonder rechtspersoonlijkheid die geen uitkeringsoogmerk hebben of
geen feitelijke uitkeringen doen zijn geen “ondernemingen”.


WIE IS GEEN ONDERNEMING?
– De feitelijke vereniging
– Publiekrechtelijke rechtspersonen zoals bv. De federale staat, gewesten,
gemeenschappen


WAT IS EEN VENNOOTSCHAP?
Definitie:

• “Een vennootschap wordt opgericht bij een rechtshandeling door één of meer
personen, vennoten genaamd, die een inbreng doen. Zij heeft een vermogen en stelt
zich de uitoefening van één of meer welbepaalde activiteiten tot voorwerp. Een van
haar doelen is aan haar vennoten een rechtstreeks of onrechtstreeks
vermogensvoordeel uit te keren of te bezorgen.” (art. 1:1 WVV)


WAAROM KIEZEN VOOR EEN VENNOOTSCHAP?
– Samenwerking op gelijke voet
 Reden? het merendeel van de vennootschappen steunt op het principe dat alle
vennoten gelijk zijn
– Samenwerking van arbeid en kapitaal
– (evt.) afzonderlijke rechtspersoonlijkheid
 Opgelet: dit is geen vereiste
– (evt.) beperking van aansprakelijkheid
 = bescherming tegen schuldeisers van de rechtspersoon, enkel mogelijkheid
tot verhaal op hetgeen vennoten hebben ingebracht in de vennootschap
– Fiscale motieven
– Motieven van erfopvolging


WELKE VENNOOTSCHAPSVORMEN ZIJN ER?
Maatschap
VOF
CommV
BV
CV
NV

2

, Juridische vorming voor ondernemers




DE DRIE PIJLERS VAN HET VENNOOTSCHAPSRECHT

INDELING VAN DE VENNOOTSCHAPPEN OP BASIS VAN EEN ERKEND JURIDISCH
STATUUT

– Vennootschappen zonder rechtspersoonlijkheid
– Vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid
– Vennootschappen met volkomen rechtspersoonlijkheid

VOORAFGAAND: RECHTSPERSOONLIJKHEID

 Rechtspersoon = een groepering van rechtssubjecten die, net zoals een fysieke
persoon, titularis kan zijn van bepaalde rechten en plichten
 In principe dezelfde rechtsbekwaamheid als een natuurlijk persoon
 Uitzonderingen:
 Familiale rechten (bv. Huwen, uit de echt scheiden)
 Politieke rechten (bv. Stemmen)
 In principe niet handelingsbekwaamheid:
vertegenwoordiging door natuurlijk
persoon
 = organen van de rechtspersoon
 Bv. Bij BV of NV : de
bestuurder




WAT IS HE T VERS CHIL TUSSE N EEN RECHTSPERSO ON EN EEN FEITELIJ K
SAME NWER KI NG SVERB AND ?


Rechtspersoon Feitelijke samenwerkingsverband

Rechtspersoonlijkheid Geen rechtspersoonlijkheid
Eigen vermogen afgescheiden van Geen afgescheiden vermogen
persoonlijk vermogen (geld of arbeid)
leden
→ lidmaatschap
→ aandelen
Schuldeiser lid geen verhaal op Wel verhaal op middelen schuldenaar in
afgescheiden vermogen (enkel op FSV
aandeel)


A) VENNOOTSCHAPPEN ZONDER RECHTSPERSOONLIJKHEID
 Artikel I:5 WVV: “De maatschap is een
vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid”



 Kenmerken:
o een loutere overeenkomst
o Geen rechtspersoonlijkheid

3

, Juridische vorming voor ondernemers


o Geen beperkte aansprakelijkheid van de vennoten
o Vormt onverdeeldheid tussen de vennoten




B) VENNOOTSCHAPPEN MET ONVOLKOMEN RECHTSPERSOONLIJKHEID
 Kenmerken:
o Een afgescheiden vermogen
o De vennootschap kan optreden in rechte
o Afgescheiden vermogen
o Geen beperkte aansprakelijkheid van de vennoten ( = privévermogen van
vennoten is niet beschermd)
 Bv. VOF, Comm.V.


C) VENNOOTSCHAPPEN MET VOLKOMEN RECHTSPERSOONLIJKHEID
 Kenmerken:
o Een afgescheiden
vermogen
o De vennootschap kan
optreden in rechte
o Afgescheiden vermogen
o Beperkte
aansprakelijkheid van de
vennoten ( =
privévermogen van
vennoten is beschermd)
 Bv. NV, BV

PERSONENVENNOOTSCHAPPEN VERSUS KAPITAALVENNOOTSCHAPPEN

INDELING VAN DE VENNOOTSCHAPPEN OP BASIS VAN DE VERHOUDING TUSSEN DE
VENNOTEN

 Persoonsvennootschap
o = een
vennootschap
waarbij de nadruk
ligt op de
persoonlijke
samenwerking
tussen de
vennoten
 Kapitaalvennootschap
o = een vennootschap waarbij de nadruk ligt op het kapitaal van de vennoten



 Belangrijke verschilpunten?
o Overdraagbaarheid van aandelen


4