Lesnotities Internationaal en Europees Recht
EXAMEN: Voor Europees krijgen we twee casussen zoals in de les én één casus waarbij je
moet argumenteren.
EXAMEN: evenredigheidstesten moet je kunnen uitvoeren
HC1: 24 april 2025
Dia 12: de EU als vredesproject
Schumanverklaring (ligt aan de basis van de EU)
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
Dia 13: De Eu als economische samenwerking
Verdrag van Rome
i. EEG-verdrag
ii. Euratom-verdrag (atoomenergie)
Verdrag van Maastricht (1992): oprichting Europese Unie
Verdrag van Lissabon (2007): recentste wijziging
Dia 15: De EU als supranationale organisatie
Internationale organisaties zijn organisaties tussen verschillende Staten.
Supranationale organisaties zijn organisaties tussen verschillende Staten maar met
specifieke organisaties en regelingen.
- Eigen geschillenbeslechting;
- Eigen parlement;
- Lidstaten meestal geen veto-recht; en
- Voorrang en doorwerking van het EU-recht.
Dia 26 e.v.: Van Gend en Loos
Van Gend en Loos: Nederlandse importeur die bij een chemisch transport enorm hoge
invoerheffing moest betalen.
Art. 12 EEG-Verdrag betreffende invoerheffing was hier van toepassing.
Nederland beargumenteerde dat zij geen nieuwe heffing had gedaan, zoals verboden
was, maar de categorie van producten had herplaatst onder een hogere heffingsgroep.
De juridische vraag was of Van Gend en Loos het Europees-verdrag kon inroepen boven
het nationaal recht.
Verschillende lidstaten hebben commentaar gegeven.
- Nederland, België en Duitsland stelden dat de vraag of een burger al dan niet zich
kon beroepen op het verdragsrecht, irrelevant was aangezien dit betrekking had
op het nationaal staatsrecht en dus niet op het Europees recht.
- Groot-Brittannië stelde dat er eerst een omzettingswet moest plaatsvinden.
- De commissie stelde dat dit een unieke wetsbepaling was en daarom wel van
rechtswege toepassing was.
Het Hof van Justitie volgde de commissie
HC 2: 28 april 2025
1
,Lesnotities Internationaal en Europees Recht
Dia 7-12
Costa t. ENEL
Italiaanse advocaat t/ Italiaanse elektriciteitsmaatschappij
De overheid wou de elektriciteitsmaatschappij ENEL nationaliseren en dus alle aandelen
opkopen, hetgeen gebeurde met een nationale wet en waarmee Costa niet akkoord was.
Costa wou in casu dus de kwestie van nationalisatie laten toetsen aan Europees Recht.
Centrale vraag: Kan het Hof van Justitie een nationale wet toetsen aan een latere
Europese wet?
- Italiaanse regering redeneerde dat de Italiaanse rechter het Italiaans recht moest
toepassen omdat deze recenter is dan het Europees recht.
- Het Hof oordeelde dat het Europees recht primeert, zelfs op nieuwere nationale
wetten.
o Belangrijke redenering:
Indien er niet getoetst kan worden aan een ‘oudere’ wet dan zou
men bijna nooit een prejudiciële vraag kunnen stellen.
Er is sprake van een autonome rechtsorde waardoor de
soevereiniteit voor een stukje is verschoven naar de Europese Unie.
De conclusie is dat al het EU-recht voorrang heeft op al het nationaal recht (zelfs op de
grondwettelijke normen), we gaan hier dus verder dan alleen de basis verdragen zoals bij
Van Gend & Loos.
Simmenthal-arrest
De rechter moet in het geval van een conflict tussen nationaal en Europees recht het
nationaal recht oftewel vernietigen, oftewel buiten toepassing laten in concrete
geschillen.
Dia 16-20: Europees Parlement
Art. 14 VEU
Europese parlementsleden worden direct verkozen (het aantal parlementsleden is in
overeenstemming met het aantal inwoners per land let op, dit is wel degressief hoe
kleiner het land, hoe minder inwoners per parlementslid).
Elke vijf jaar zijn er Europese parlementaire verkiezingen.
Taken (art. 223-234 VWEU):
- Wetgeven (samen met de Raad van de Europese Unie);
- Controle op de begroting van de Europese Unie;
- Rol in benoeming Commissie.
Dia 21-22: Europese Raad
Art. 15 VEU
Een vergadering van staatshoofden en regeringsleiders die twee keer per half jaar
samenkomen.
De Europese Raad heeft een voorzitter (momenteel Antonió Costa)
Taken (art. 235-236 VWEU):
- Geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie;
- Bepaalt de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten;
- (Geen wetgevende taak, dat is namelijk voor de Raad van de Europese Unie).
2
,Lesnotities Internationaal en Europees Recht
Dia 23-25: Raad
Art. 16 VEU
Een vergadering van ministers van de Lidstaten die samenkomt per beleidsdomein.
- Let op, de Lidstaat mag maar één minister sturen naar de Commissie, er moet dus
gekozen worden wat België betreft.
De Raad stemt, bijna altijd, met gekwalificeerde meerderheid (QMV).
- 55% van de leden van de Raad, zijnde minimaal 15 LS, stemmen voor; én
- deze leden vertegenwoordigen minstens 65% van de EU-bevolking.
Een blokkerende minderheid moet minstens vier leden hebben (dit minimum wordt op
vier gezet omdat de vier grootste partijen samen 35% hebben en dus tegen zouden
kunnen stemmen).
Taken (art. 237-243 VWEU):
- wetgever samen met Europees Parlement;
- Begrotingscontrole;
- Soms ook individuele besluiten.
Het voorzitterschap is roterend (elk half jaar) en ligt bij de Lidstaten, het is de minister
van de voorzittende Staat die de vergadering leidt.
- De voorzittende Staat (i) leidt de zittingen en (ii) beslist wat er op de agenda staat.
Dia 27-28: Europese Commissie
Art. 17 VEU
Er is één commissaris per Lidstaat (let op: deze commissarissen zijn geen
vertegenwoordigers van de Lidstaten en worden voornamelijk gekozen wegens hun
expertise en onafhankelijkheid).
Taken (art. 244-250 VWEU):
- Wetgevend initiatief;
- Regelgeving (art. 290-291 VWEU);
- Uitvoeren begroting EU;
- ‘Hoedster van de Verdragen’.
o Controle uitoefenen of de Lidstaten het EU-recht wel naleven.
o Controle uitoefenen of de ondernemingen het EU-mededingingsrecht
naleven.
Dia 29-30: Hof van Justitie van de Europese Unie
Art. 19 VEU
Zijn in feite twee rechtbanken:
1. Hof van Justitie bestaande uit één rechter per Lidstaat + elf advocaten-generaal.
2. Gerecht bestaande uit twee rechters per Lidstaat.
De voorzitter is sinds 2015 Koen Lenaerts.
Taken (art. 251-281 VWEU):
- Uitlegging van het EU-recht;
- Toepassing van het EU-recht.
Standplaats: Luxemburg
3
, Lesnotities Internationaal en Europees Recht
4
EXAMEN: Voor Europees krijgen we twee casussen zoals in de les én één casus waarbij je
moet argumenteren.
EXAMEN: evenredigheidstesten moet je kunnen uitvoeren
HC1: 24 april 2025
Dia 12: de EU als vredesproject
Schumanverklaring (ligt aan de basis van de EU)
Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal
Dia 13: De Eu als economische samenwerking
Verdrag van Rome
i. EEG-verdrag
ii. Euratom-verdrag (atoomenergie)
Verdrag van Maastricht (1992): oprichting Europese Unie
Verdrag van Lissabon (2007): recentste wijziging
Dia 15: De EU als supranationale organisatie
Internationale organisaties zijn organisaties tussen verschillende Staten.
Supranationale organisaties zijn organisaties tussen verschillende Staten maar met
specifieke organisaties en regelingen.
- Eigen geschillenbeslechting;
- Eigen parlement;
- Lidstaten meestal geen veto-recht; en
- Voorrang en doorwerking van het EU-recht.
Dia 26 e.v.: Van Gend en Loos
Van Gend en Loos: Nederlandse importeur die bij een chemisch transport enorm hoge
invoerheffing moest betalen.
Art. 12 EEG-Verdrag betreffende invoerheffing was hier van toepassing.
Nederland beargumenteerde dat zij geen nieuwe heffing had gedaan, zoals verboden
was, maar de categorie van producten had herplaatst onder een hogere heffingsgroep.
De juridische vraag was of Van Gend en Loos het Europees-verdrag kon inroepen boven
het nationaal recht.
Verschillende lidstaten hebben commentaar gegeven.
- Nederland, België en Duitsland stelden dat de vraag of een burger al dan niet zich
kon beroepen op het verdragsrecht, irrelevant was aangezien dit betrekking had
op het nationaal staatsrecht en dus niet op het Europees recht.
- Groot-Brittannië stelde dat er eerst een omzettingswet moest plaatsvinden.
- De commissie stelde dat dit een unieke wetsbepaling was en daarom wel van
rechtswege toepassing was.
Het Hof van Justitie volgde de commissie
HC 2: 28 april 2025
1
,Lesnotities Internationaal en Europees Recht
Dia 7-12
Costa t. ENEL
Italiaanse advocaat t/ Italiaanse elektriciteitsmaatschappij
De overheid wou de elektriciteitsmaatschappij ENEL nationaliseren en dus alle aandelen
opkopen, hetgeen gebeurde met een nationale wet en waarmee Costa niet akkoord was.
Costa wou in casu dus de kwestie van nationalisatie laten toetsen aan Europees Recht.
Centrale vraag: Kan het Hof van Justitie een nationale wet toetsen aan een latere
Europese wet?
- Italiaanse regering redeneerde dat de Italiaanse rechter het Italiaans recht moest
toepassen omdat deze recenter is dan het Europees recht.
- Het Hof oordeelde dat het Europees recht primeert, zelfs op nieuwere nationale
wetten.
o Belangrijke redenering:
Indien er niet getoetst kan worden aan een ‘oudere’ wet dan zou
men bijna nooit een prejudiciële vraag kunnen stellen.
Er is sprake van een autonome rechtsorde waardoor de
soevereiniteit voor een stukje is verschoven naar de Europese Unie.
De conclusie is dat al het EU-recht voorrang heeft op al het nationaal recht (zelfs op de
grondwettelijke normen), we gaan hier dus verder dan alleen de basis verdragen zoals bij
Van Gend & Loos.
Simmenthal-arrest
De rechter moet in het geval van een conflict tussen nationaal en Europees recht het
nationaal recht oftewel vernietigen, oftewel buiten toepassing laten in concrete
geschillen.
Dia 16-20: Europees Parlement
Art. 14 VEU
Europese parlementsleden worden direct verkozen (het aantal parlementsleden is in
overeenstemming met het aantal inwoners per land let op, dit is wel degressief hoe
kleiner het land, hoe minder inwoners per parlementslid).
Elke vijf jaar zijn er Europese parlementaire verkiezingen.
Taken (art. 223-234 VWEU):
- Wetgeven (samen met de Raad van de Europese Unie);
- Controle op de begroting van de Europese Unie;
- Rol in benoeming Commissie.
Dia 21-22: Europese Raad
Art. 15 VEU
Een vergadering van staatshoofden en regeringsleiders die twee keer per half jaar
samenkomen.
De Europese Raad heeft een voorzitter (momenteel Antonió Costa)
Taken (art. 235-236 VWEU):
- Geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie;
- Bepaalt de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten;
- (Geen wetgevende taak, dat is namelijk voor de Raad van de Europese Unie).
2
,Lesnotities Internationaal en Europees Recht
Dia 23-25: Raad
Art. 16 VEU
Een vergadering van ministers van de Lidstaten die samenkomt per beleidsdomein.
- Let op, de Lidstaat mag maar één minister sturen naar de Commissie, er moet dus
gekozen worden wat België betreft.
De Raad stemt, bijna altijd, met gekwalificeerde meerderheid (QMV).
- 55% van de leden van de Raad, zijnde minimaal 15 LS, stemmen voor; én
- deze leden vertegenwoordigen minstens 65% van de EU-bevolking.
Een blokkerende minderheid moet minstens vier leden hebben (dit minimum wordt op
vier gezet omdat de vier grootste partijen samen 35% hebben en dus tegen zouden
kunnen stemmen).
Taken (art. 237-243 VWEU):
- wetgever samen met Europees Parlement;
- Begrotingscontrole;
- Soms ook individuele besluiten.
Het voorzitterschap is roterend (elk half jaar) en ligt bij de Lidstaten, het is de minister
van de voorzittende Staat die de vergadering leidt.
- De voorzittende Staat (i) leidt de zittingen en (ii) beslist wat er op de agenda staat.
Dia 27-28: Europese Commissie
Art. 17 VEU
Er is één commissaris per Lidstaat (let op: deze commissarissen zijn geen
vertegenwoordigers van de Lidstaten en worden voornamelijk gekozen wegens hun
expertise en onafhankelijkheid).
Taken (art. 244-250 VWEU):
- Wetgevend initiatief;
- Regelgeving (art. 290-291 VWEU);
- Uitvoeren begroting EU;
- ‘Hoedster van de Verdragen’.
o Controle uitoefenen of de Lidstaten het EU-recht wel naleven.
o Controle uitoefenen of de ondernemingen het EU-mededingingsrecht
naleven.
Dia 29-30: Hof van Justitie van de Europese Unie
Art. 19 VEU
Zijn in feite twee rechtbanken:
1. Hof van Justitie bestaande uit één rechter per Lidstaat + elf advocaten-generaal.
2. Gerecht bestaande uit twee rechters per Lidstaat.
De voorzitter is sinds 2015 Koen Lenaerts.
Taken (art. 251-281 VWEU):
- Uitlegging van het EU-recht;
- Toepassing van het EU-recht.
Standplaats: Luxemburg
3
, Lesnotities Internationaal en Europees Recht
4
