Algemene pathofysiologie
deel 1: inleidende begrippen omtrent
gezondheid en ziekte
1. definitie van gezondheid en ziekte
gezondheid = toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn. ziekte is dan een
afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.
• normaal verdeling: 95% statistisch ‘normaal’
• 2,5% links en rechts: statistisch afwijkend
2. pathofysiologie (ziektemechanismen)
pathofysiologische mechanismen:
❖ genetisch defect
❖ ischemie: zuurstoftekort
❖ infectie: bacterie, virus, schimmel, parasiet → alleen als je een ‘beestje’ hebt
etter: niet van ontsteking maar van infectie
❖ auto-immuun: eigen lichaam begint iets kapot te maken
auto-immuunziekte: ontstekingsreactie in je lichaam maar niet om gevraagd, en vaak
blijvend
❖ toxische factoren: roken, asbest,..
❖ traumata: beenbreuk, enkel omgestuikt,snee,…
❖ kanker
❖ metabool: stofjes in lichaam die vreemd doen
❖ nutritioneel: ondervoeding
❖ veroudering
❖ psychogeen: mentale afwijkingen
3. karakteristieken van een ziektebeeld
3.1 etiologie
etiologie = oorzaak/ geheel van factoren die de ziekte veroorzaken
→ unifactorieel/multifactorieel = 1 oorzaak of meerdere
→ exogeen/ endogeen = iets van buiten af of binnen in
→ idiopathisch = een (nog) niet bekende oorzaak
→ iatrogeen = veroorzaakt door een medische interventie vb. complicaties, chemotherapie->
tintelingen in voet,..
, 3.2 pathogenese
wijze waarop ziekte tot stand komt
3 factoren:
1. schadelijke invloed van buitenuit:
-> infectie, trauma, intoxicatie,…
2. eigen eigenschappen/ het terrein
-> leeftijd, genetica,…
3. reactievermogen:
-> integriteit van de beschermingsmechanismen
3.3 symptomatologie
symptoom = uiting van ziekte vb. pijn, koorts,…
• subjectief: klacht, dokter voelt de zwelling zelf niet
• objectief: waarneembaar door derden
• aspecifiek: symptoom past bij vele ziektebeelden vb. buikpijn
• pathognomisch: symptoom is kenmerkend voor bepaalde ziekte
syndroom = geheel van symptomen die samen voorkomen bij bepaalde ziekte
voorbeeld: sydnroom van Marfan
-> heel lax bindweefsel, lange armen, vingers
voorbeeld: downsyndroom
3.4 verloop van de ziekte
acuut verloop = Snel begin en korte duur; symptomen ontstaan plots en zijn vaak hevig.
chronisch verloop = Langzaam begin en langdurig; symptomen ontwikkelen geleidelijk en
houden lang aan (vaak blijvend).
latente periode = periode tussen begin van ziekte en
optreden van symptomen, kan ook later in
ziekteverloop zijn wnr persoon geen symptomen heeft
maar wel de ziekte
bij infecties:
incubatieperiode = periode tussen infectie (contact met
micro-organisme) en optreden symptomen
prodromale periode = eerste periode na infectie, na incubatieperiode waarin # aspecifieke
tekenen optreden
subklinische periode = fase of een heel infectieverloop waarbij er geen merkbare klachten of
zichtbare verschijnselen zijn
, 3.5 diagnose
gebruikte elementen:
1. anamnese -> symptomen
2. klinisch onderzoek -> afwijkingen
→ bijkomend technisch onderzoek (radiologie, labo, biopsie)
3.6 Prognose
prognose = verloop en uiteindelijke resultaat van de ziekte
→ genezing, genezing met restletsels, chronische aandoeningen, dood (ongunstige prognose)
4. behandeling van ziekte
indeling volgens doel:
• causale behandeling: oorzaak wegnemen
vb. je hebt appendicite -> je laat je appendix weghalen
• symptomische behandeling: symptoombestrijding
vb. door medicijnen
• proefbehandeling: therapie testen of het werkt bij de patiënt
• experimentele behandeling: nut van ingestelde behandeling is nog niet
wetenschappelijk aangetoond
• curatieve behandeling: bovenste behandelingen, je gaat de patiënt genezen
• palliatieve behandeling: symptomen zoveel mogelijk bestrijden, maar ziekte kan niet
genezen worden
vb. prostaatkanker
indeling volgens methode:
• heelkundige behandeling: chirurgische ingreep-> lichaamsdeel hersteld, weggenomen,
getransplanteerd
• conservatieve behandeling: niet heelkundig
- medicamenteuze behandeling: toediening geneesmiddelen
vb. oraal: tabletten, siroop lokaal/topisch: zalf, gel anaal: suppo parentaal:
intraveneus,…
- fysische behandeling: kinesitherapie (bewegen), elektrotherapie, hydrotherapie,
radiotherapie
- psychotherapie: psychologische behandelingstechnieken voor
psychosomatische aandoeningen of psychiatrische aandoeningen
, 5. evidence-based medicine (EBM)
traditionele geneeskunde => diagnose en behandeling gebaseerd op wet.
onderzoek (EBM)
gerandomiseerde, dubbelblind, placebogecontroleerde studie (RCT=
Randomized controlled trial)
= interventieonderzoek, minstens 2 groepen worden vergeleken en die
groepen gelijken zo goed mogelijk op elkaar (geslachtsverdeling,leeftijd,..)
→ experimentele groep en een controle- of placebogroep
placebo-effect = een positieve verandering in gezondheid (minder pijn, verbetering van
klachten) die optreedt na het toedienen van een inactief middel (nepmedicijn) of
schijnbehandeling, puur door de verwachting en het geloof van de patiënt dat het zal werken.
6. sterfte
6.1 sterfterisico
sterfterisico = kans dat iemand sterft op een bepaalde leeftijd
hoog in 1ste levensjaar en vanaf 50j
-> sterfterisico voor vrouwen lager: mannen tussen 15-34 zelfdoding en
verkeersongevallen
6.2 doodsoorzaken
tot 39j: voor M en V gelijkaardig:
→ aangeboren afwijkingen, verkeersongevallen, suïcide
40-49j:
V → borstkanker
M→ suïcide
50-79j:
M→ longkanker
ouder: M en V gelijkaardig:
→ ischemische hartaandoeningen
7. kanker
verwachting: kanker op wereldvlak 1ste oorzaak van
overlijden
deel 1: inleidende begrippen omtrent
gezondheid en ziekte
1. definitie van gezondheid en ziekte
gezondheid = toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn. ziekte is dan een
afwijking van een normale functie of structuur van het lichaam.
• normaal verdeling: 95% statistisch ‘normaal’
• 2,5% links en rechts: statistisch afwijkend
2. pathofysiologie (ziektemechanismen)
pathofysiologische mechanismen:
❖ genetisch defect
❖ ischemie: zuurstoftekort
❖ infectie: bacterie, virus, schimmel, parasiet → alleen als je een ‘beestje’ hebt
etter: niet van ontsteking maar van infectie
❖ auto-immuun: eigen lichaam begint iets kapot te maken
auto-immuunziekte: ontstekingsreactie in je lichaam maar niet om gevraagd, en vaak
blijvend
❖ toxische factoren: roken, asbest,..
❖ traumata: beenbreuk, enkel omgestuikt,snee,…
❖ kanker
❖ metabool: stofjes in lichaam die vreemd doen
❖ nutritioneel: ondervoeding
❖ veroudering
❖ psychogeen: mentale afwijkingen
3. karakteristieken van een ziektebeeld
3.1 etiologie
etiologie = oorzaak/ geheel van factoren die de ziekte veroorzaken
→ unifactorieel/multifactorieel = 1 oorzaak of meerdere
→ exogeen/ endogeen = iets van buiten af of binnen in
→ idiopathisch = een (nog) niet bekende oorzaak
→ iatrogeen = veroorzaakt door een medische interventie vb. complicaties, chemotherapie->
tintelingen in voet,..
, 3.2 pathogenese
wijze waarop ziekte tot stand komt
3 factoren:
1. schadelijke invloed van buitenuit:
-> infectie, trauma, intoxicatie,…
2. eigen eigenschappen/ het terrein
-> leeftijd, genetica,…
3. reactievermogen:
-> integriteit van de beschermingsmechanismen
3.3 symptomatologie
symptoom = uiting van ziekte vb. pijn, koorts,…
• subjectief: klacht, dokter voelt de zwelling zelf niet
• objectief: waarneembaar door derden
• aspecifiek: symptoom past bij vele ziektebeelden vb. buikpijn
• pathognomisch: symptoom is kenmerkend voor bepaalde ziekte
syndroom = geheel van symptomen die samen voorkomen bij bepaalde ziekte
voorbeeld: sydnroom van Marfan
-> heel lax bindweefsel, lange armen, vingers
voorbeeld: downsyndroom
3.4 verloop van de ziekte
acuut verloop = Snel begin en korte duur; symptomen ontstaan plots en zijn vaak hevig.
chronisch verloop = Langzaam begin en langdurig; symptomen ontwikkelen geleidelijk en
houden lang aan (vaak blijvend).
latente periode = periode tussen begin van ziekte en
optreden van symptomen, kan ook later in
ziekteverloop zijn wnr persoon geen symptomen heeft
maar wel de ziekte
bij infecties:
incubatieperiode = periode tussen infectie (contact met
micro-organisme) en optreden symptomen
prodromale periode = eerste periode na infectie, na incubatieperiode waarin # aspecifieke
tekenen optreden
subklinische periode = fase of een heel infectieverloop waarbij er geen merkbare klachten of
zichtbare verschijnselen zijn
, 3.5 diagnose
gebruikte elementen:
1. anamnese -> symptomen
2. klinisch onderzoek -> afwijkingen
→ bijkomend technisch onderzoek (radiologie, labo, biopsie)
3.6 Prognose
prognose = verloop en uiteindelijke resultaat van de ziekte
→ genezing, genezing met restletsels, chronische aandoeningen, dood (ongunstige prognose)
4. behandeling van ziekte
indeling volgens doel:
• causale behandeling: oorzaak wegnemen
vb. je hebt appendicite -> je laat je appendix weghalen
• symptomische behandeling: symptoombestrijding
vb. door medicijnen
• proefbehandeling: therapie testen of het werkt bij de patiënt
• experimentele behandeling: nut van ingestelde behandeling is nog niet
wetenschappelijk aangetoond
• curatieve behandeling: bovenste behandelingen, je gaat de patiënt genezen
• palliatieve behandeling: symptomen zoveel mogelijk bestrijden, maar ziekte kan niet
genezen worden
vb. prostaatkanker
indeling volgens methode:
• heelkundige behandeling: chirurgische ingreep-> lichaamsdeel hersteld, weggenomen,
getransplanteerd
• conservatieve behandeling: niet heelkundig
- medicamenteuze behandeling: toediening geneesmiddelen
vb. oraal: tabletten, siroop lokaal/topisch: zalf, gel anaal: suppo parentaal:
intraveneus,…
- fysische behandeling: kinesitherapie (bewegen), elektrotherapie, hydrotherapie,
radiotherapie
- psychotherapie: psychologische behandelingstechnieken voor
psychosomatische aandoeningen of psychiatrische aandoeningen
, 5. evidence-based medicine (EBM)
traditionele geneeskunde => diagnose en behandeling gebaseerd op wet.
onderzoek (EBM)
gerandomiseerde, dubbelblind, placebogecontroleerde studie (RCT=
Randomized controlled trial)
= interventieonderzoek, minstens 2 groepen worden vergeleken en die
groepen gelijken zo goed mogelijk op elkaar (geslachtsverdeling,leeftijd,..)
→ experimentele groep en een controle- of placebogroep
placebo-effect = een positieve verandering in gezondheid (minder pijn, verbetering van
klachten) die optreedt na het toedienen van een inactief middel (nepmedicijn) of
schijnbehandeling, puur door de verwachting en het geloof van de patiënt dat het zal werken.
6. sterfte
6.1 sterfterisico
sterfterisico = kans dat iemand sterft op een bepaalde leeftijd
hoog in 1ste levensjaar en vanaf 50j
-> sterfterisico voor vrouwen lager: mannen tussen 15-34 zelfdoding en
verkeersongevallen
6.2 doodsoorzaken
tot 39j: voor M en V gelijkaardig:
→ aangeboren afwijkingen, verkeersongevallen, suïcide
40-49j:
V → borstkanker
M→ suïcide
50-79j:
M→ longkanker
ouder: M en V gelijkaardig:
→ ischemische hartaandoeningen
7. kanker
verwachting: kanker op wereldvlak 1ste oorzaak van
overlijden
