SOCIOLOGIE
maandag 25 september 2023
LES 1: Inleiding: Het sociologisch perspectief
Basisvragen van de sociologie
1. Wat verklaart de ordering van het samenleven?
2. Hoe wordt het individuele beïnvloed door het maatschappelijke?
3. In wat voor samenleving leven wij? (Maatschappijdiagnose)
"Sociaal"?
Sociaal =/= kampvuur
Sociaal handelen = handelen dat gericht is op het handelen van anderen
Veronderstelt actoren met handelingsvermogen = agency
Brengt een sociale relatie/ verhouding/ betrekking tot stand
Het sociale gebeuren dat zo ontstaat = samenhandelen
SOCIOLOGIE 1
, Samenhandelen is…
1. Zelfreferentieel
2. Dynamisch (tijdsgebonden) = momentaan
3. Contigent (in zekere mate voorspelbaar én onvoorspelbaar)
4. Reflexief gemonitored: geobserveerd en gestuurd door betrokken actoren
Afhankelijkheidsverhoudingen en sociale verbanden
Samenhandelen creërt afhankelijkheidsverhoudingen
Veralgemeende afhandelijkheid
Sociaal verband = een specifiek geheel van onderlingen
afhankelijkheidsverhoudingen, eventueel deel van een ruimer sociaal netwerk
Vb: de KU Leuven – de Vlaamse universiteiten
De samenleving = de maatschappij
= het geheel van alle sociale relaties, sociale afhankelijkheden, sociale verbanden of
sociale netwerken
1. Zelfpreferentieel
2. In principe dynamisch = momentaan = verandert voortdurend; praktisch taalgebruik:
“de negentiende-eeuwse maatschappij”
3. Contigent (↔︎mechanisch, gedetermineerd)
4. Gemonitord? Ja, maar niet in zijn geheel, niet “onder controle”
Ruimtelijke grenzen?
“De Vlaamse samenleving”?
Moderne maatschappij = functioneel gedifferentieerde wereldmaatschappij
SOCIOLOGIE 2
, Modernisering omvat arbeidsdeling, taakspecialisatie, functionele differentiatie
Mondialisering, globalisering: afhankelijkheidsverhoudingen worden mondiaal
Spanning: kosmopolitisme vs nationalisme
Cursus: P.13-39!!
Sociale ordering via institutionalisering
Institutional variety: “Governance should employ mixtures of institutional types
(…) that employ variety of decision rules to change incentives, increase information,
monitor use, and induce compliance (…)
Innovative rule evaders can have more trouble with a multiplicity of rules than
with a single type of rule
zie Robert K. Merton over regels (normen) en “innovatief gedrag”
Nesting: “Institutional arrangements must me complex, redundant, and nested in
many layers (…) simple strategies for governing the world’s recourses (…) that
SOCIOLOGIE 3
, eliminate apparent redundancies in the name of efficiency have been tried and
have failed
Diagnose: effiëntitis
Doelrationalisering: efficiënter = beter
…
…
…
…
Globalisering
“Critical problems, such as transboundary pollution, tropicaldeforestation, and climate
change, are at larger scales andinvolve nonlocal influences” (Dietz et al. 2003: 1907)
De invloed van het sociale op het individuele
Afbeeldingen*
Take-away
Vertaal de drie basisvragen van de sociologie naar vragen bij de maatschappelijke
betekenis van de Covid19-pandemie
vrijdag 29 september 2023
LES 2: sociale ongelijkheid & sociaal beleid
armoede: meestal generaties
recent: een daling van de armoede
sociaal beleid
SOCIOLOGIE 4
maandag 25 september 2023
LES 1: Inleiding: Het sociologisch perspectief
Basisvragen van de sociologie
1. Wat verklaart de ordering van het samenleven?
2. Hoe wordt het individuele beïnvloed door het maatschappelijke?
3. In wat voor samenleving leven wij? (Maatschappijdiagnose)
"Sociaal"?
Sociaal =/= kampvuur
Sociaal handelen = handelen dat gericht is op het handelen van anderen
Veronderstelt actoren met handelingsvermogen = agency
Brengt een sociale relatie/ verhouding/ betrekking tot stand
Het sociale gebeuren dat zo ontstaat = samenhandelen
SOCIOLOGIE 1
, Samenhandelen is…
1. Zelfreferentieel
2. Dynamisch (tijdsgebonden) = momentaan
3. Contigent (in zekere mate voorspelbaar én onvoorspelbaar)
4. Reflexief gemonitored: geobserveerd en gestuurd door betrokken actoren
Afhankelijkheidsverhoudingen en sociale verbanden
Samenhandelen creërt afhankelijkheidsverhoudingen
Veralgemeende afhandelijkheid
Sociaal verband = een specifiek geheel van onderlingen
afhankelijkheidsverhoudingen, eventueel deel van een ruimer sociaal netwerk
Vb: de KU Leuven – de Vlaamse universiteiten
De samenleving = de maatschappij
= het geheel van alle sociale relaties, sociale afhankelijkheden, sociale verbanden of
sociale netwerken
1. Zelfpreferentieel
2. In principe dynamisch = momentaan = verandert voortdurend; praktisch taalgebruik:
“de negentiende-eeuwse maatschappij”
3. Contigent (↔︎mechanisch, gedetermineerd)
4. Gemonitord? Ja, maar niet in zijn geheel, niet “onder controle”
Ruimtelijke grenzen?
“De Vlaamse samenleving”?
Moderne maatschappij = functioneel gedifferentieerde wereldmaatschappij
SOCIOLOGIE 2
, Modernisering omvat arbeidsdeling, taakspecialisatie, functionele differentiatie
Mondialisering, globalisering: afhankelijkheidsverhoudingen worden mondiaal
Spanning: kosmopolitisme vs nationalisme
Cursus: P.13-39!!
Sociale ordering via institutionalisering
Institutional variety: “Governance should employ mixtures of institutional types
(…) that employ variety of decision rules to change incentives, increase information,
monitor use, and induce compliance (…)
Innovative rule evaders can have more trouble with a multiplicity of rules than
with a single type of rule
zie Robert K. Merton over regels (normen) en “innovatief gedrag”
Nesting: “Institutional arrangements must me complex, redundant, and nested in
many layers (…) simple strategies for governing the world’s recourses (…) that
SOCIOLOGIE 3
, eliminate apparent redundancies in the name of efficiency have been tried and
have failed
Diagnose: effiëntitis
Doelrationalisering: efficiënter = beter
…
…
…
…
Globalisering
“Critical problems, such as transboundary pollution, tropicaldeforestation, and climate
change, are at larger scales andinvolve nonlocal influences” (Dietz et al. 2003: 1907)
De invloed van het sociale op het individuele
Afbeeldingen*
Take-away
Vertaal de drie basisvragen van de sociologie naar vragen bij de maatschappelijke
betekenis van de Covid19-pandemie
vrijdag 29 september 2023
LES 2: sociale ongelijkheid & sociaal beleid
armoede: meestal generaties
recent: een daling van de armoede
sociaal beleid
SOCIOLOGIE 4
