Architecturale context, hoofdstuk 4, samenvatting

HOOFDSTUK 4 – VOOROORLOGS MODERNISME
HISTORISCH KADER EN ALGEMENE KENMERKEN
Vooroorlogs modernisme: diverse, radicale en ornamentloze stromingen die vooral tijdens het Interbellum
opgang maakten. Deze stromingen worden in dit hoofdstuk besproken.

KENMERKEN
- Brachten architectuur van zuiver geometrische volumes voort zonder overbodige decoratie.
- Uitgangspunt was vaak dat de uiterlijke verschijningsvorm een rechtstreekse uitdrukking was van de
inwendige functies.
- Die elementaire geometrische vormen leenden zich tot industriële serieproductie.
- Architectuur was hierdoor economischer en dus voor iedereen toegankelijk.
- Kaderde bovendien in het streven naar een nieuwe, egalitaire, sociaal-utopische maatschappij.



ADOLF LOOS
CONTEXT
- Was student van Otto Wagner  wordt vaak tot een van de Sezession architecten gerekend.
- Wordt vooral bekend door zijn harde kritiek op collega’s uit de Sezession
o Sociaal geïnspireerd
o Betrof het concept van het gesammtkunstwerk, dat ook in Sezession massaal werd toegepast.

ORNAMENT UND VERBRECHEN (ORNAMENT IS DIEFSTAL)
- Zijn boek
- 1908
- Hekelt de pretentie van architecten en overbodige decoratie die het werk van de arbeider zwaarder maakt.
- Decoratie is geen probleem, zolang deze het gevolg is van een noodzaak om zichzelf uit te drukken (=als
arbeider dit zelf wilt)

GEBOUW
Villa Müller, (1930), Praag, Adolf Loos
 Vooroorlogs modernisme
 Hij ontwierp enkele strakke geometrische
woningen zonder decoratie




DE STIJL
Is een Nederlandse beweging die amper 14 jaar duurde (1917-1931) en zich situeerde rond Piet Mondriaan,
Theo van Doesburg en Gerrit Rietveld.
Vroeg om een nieuw evenwicht tussen het individuele en het universele én om de bevrijding van de kunst uit
de banden van de traditie en de cultus van de individualiteit.

,INVLOEDEN EN KENMERKEN VAN DE STIJL
INVLOEDEN VAN BELANG
- Neoplatoonse filosofie van Schoenmaeckers  zuivere vormen stimuleren de mens voor een harmonisch
leven.
- Architectuur van Wright en Berlage  rationele architectuur opgebouwd uit zuivere geometrische
volumes

DE STIJL-KUNSTENAARS
- De invloeden uiten zich in dit werk.
- Mondriaans eerste post kubische composities bestonden grotendeels uit:
o Gebroken horizontale en verticale lijnen
o Primaire kleuren
o Nam dit over van Schoenmaeckers zijn theorie
- In architectuur blijven de stellingen van de schilderkunst gelden, maar ze worden
geïnterpreteerd/aangevuld  kleur als ruimt gevend element
- Van Doesburg stelde in 1923 voor De Stijltentoonstelling in Parijs 16 stellingen op voor architectuur
1) Vorm: nieuwe termen, geen stijlclichés
2) Elementair: functie, plan, volume, ruimte, licht en kleur
3) Economisch
4) Functioneel: praktisch gebruik
5) Geen basisplan
6) Relatie: alles staat in relatie met elkaar
7) Niet passief: alle sis in contrast
8) Breekt door muren: binnen- en buitenruimtes lopen in elkaar over
9) Open: het geheel is één ruimte, waarin functies gescheiden worden door scheidings- en
beschermingsvlaken
10) Karakteristieken zijn ruimte en tijd
11) Anti-kubistisch
12) Er is geen herhaling of symmetrie
13) Er is veelzijdigheid
14) Kleur: is op zich niet zelf bestaan, deze is opgenomen in de architectuur en vormt hier een geheel mee
15) Anti-decoratief
16) Som van alle kunststrekkingen  doel is om samen een harmonisch geheel te creëren
o Zijn theorieën hebben grote invloed op Bauhaus, Gropius, Mies van der Rohe en Le Corbusier
o Bij zijn overlijden in 1931 valt De Stijl weg en wordt deze offcieel ontbonden in 1933

GEBOUWEN
Villa Henry – Huis ter Heide, (1915), Utrecht Robert
van ’t Hoff
 De stijl
 Skelet van het huis is opgetrokken in
gewapend beton
 Buiten- en binnenmuren zijn van baksteen;
het geheel is wit bepleisterd
 Abstracte, rechthoekige vormen met
terrassen en overdragend dak

, Schröderhuis, (1924), Utrecht, Rietveld
 Vooroorlogs modernisme
 Ontworpen door Rietveld die eerst
meubelmaker en dan architect werd
 Samen ontworpen met bewoonster die
volgende eisen had:
o Groot contact tussen binnen- en
buitenruimtes
o Open en vrije indeling
o Grote flexibiliteit  schuifwanden
 Voldoet aan voorschriften:
o Elementair, functioneel en
economisch
o Anti-kubisch
o Elementen met sterke identiteit
o Dynamisch
o Ruimtelijke continuïteit
 Traditionele constructie (baksteen, houten
balklagen)  economische prijzen


LE CORBUSIER (VOOROORLOGS MODERNISME)
ALGEMEEN
1887 - Charles-Edouard Jeanneret geboren in
Zwitserland, noemt zich later Le Corbusier
- Volgt opleiding tot graveur en ontwerper.
1905 - Villa Fallet, Zwitserland, Le Corbusier
o Toont Jugendstil-elementen
o Ontplooit zich later als de grondlegger
van moderne architectuur




1907 - Trekt naar Wenen
- Doet sympathie op voor utopisch socialisme en
breekt met Jugendstil
- Sociaal fysieke model voor hem is
kartuizerklooster  gemeenschappelijk leven
gaat hand in hand met individueel leven




1908 - Werkt bij Arch, Auguste Perrest in Parijs
- Leer gewapend beton en zijn mogelijkheden
kennen  duurzaamheid en lage prijs
1910 - Verblijft in Duitsland en legt contact met
Deutsche Werkbund
- Moderne constructietechnieken trekken zijn
aandacht
- Docent in Chaud-de-Fonds, wordt hier in 1913