Samenvatting Aantekeningen Psychologie | Wetenschappen 1 | Arteveldehogeschool | 2026/2027

Psychologie

1. Geest, gedrag en psychologische wetenschap
 Psychlogie
o = wetenschap van gedrag en geestelijke ( psyche ) processen
o Wetenschap = evidence based!!!!
o Geestelijke processen ( intern ): denken, voelen, begeren
o Waarneembare processen ( extern ): praten, glimlachen, lopen
 3 soorten psychologen
o Experimentele psychologen
o Docenten psychologie
o Toegepaste psychologen

Specialisaties in de toegepaste psychologie

1. Arbeids- en organisatiepsychologen
2. Sportpsychologen
3. Klinische psychologen ( therapie vooral )
4. Forensische psychologen ( criminele feitenhoe dader en slachtoffer begeleiden )
5. Omgevingspsychologen
6. Gerontopsychologen ( wzcmotivatie gaat vaak naar beneden bij bewoners door
niet meer thuis te wonen
7. Omgevingspsycholoog ( zaken in omgeving die invloed hebben op onze
gezondheid )
 Epigenetica



Maar: ook andere medewerkers in de GGZ

 Psychotherapeuten
 Bach. Toegepaste psychologie ( psychologisch consulent )
 ( Life- )coaches
 Andere bachelors werkzaam in de psychiatrie: ergotherapie, vpke, sociaal
werker,…



1.1.2 Psychologie is geen psychiatrie
 Wat is psychiatrie
o = de medische tak die zich bezighoudt met het opsporen, behandelen
en voorkomen van psychische stoornissen
 Wie is de psychiater?
o = een arts die gespecialiseerd is in het behandelen van psychisch
stoornissen, vaak met medicijnen en gesprekken
 De grote verschillen?

, 1.1.3 Kritisch nadenken over psychologie en pseudopsychologie
 “ Believe those who are seeking the truth; Doubt those who find it”




 Geen echte psychologie, waarzeggers




Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die zich als
wetenschappelijke waarheid voordoen

 Denk aan waarzeggers, iemand die gedachten kan lezen,…

Schadelijke effecten van pseudopsychologie:
 Lobotomie
o In ogen stokken gestoken om voorste hersenkwabben te scheiden
van de rest
o Mensen die niet meer zichzelf waren, werd dit uitgevoerd
o Neemt het psychologe gedeelte weg
o Mens ( kamerplant ) blijft over
 Positieve gedachten
o Geen bewijs voor!
o Je zal wel zien, het gaat lukken,…
o Dit kan schadelijk zijn
o Geen genezing: geen voldoende positieve houding?
 Positieve psychologie = wel met bewijs



Kernconcept 1.2: 6 belangrijke perspectieven

1. Biologisch perspectief
 Biomedische therapie: heel veel onderzoek doen naar genetica
 Richt zich op:
- ZS
- Hormoonstelsel
- Genetica
- Fysieke kenmerken
2. Gedragstherapie ( behavioristische perspectief )
 welke gedragen zien we bij mensen ( observeerbaar en meetbaar maken )
 Leren
 Beheersing van gedrag door omgeving
 Stimuli en respons – maar niet op mentale processen
3. Ontwikkelingsgerichte therapie
 Ontwikkeling van de hersenen  tot oude leeftijd
 Verandering in psychologisch functioneren tijdens het leven + erfelijkheid en
omgeving

, 4. Cognitieve therapie ( focussen op scans van hersenen + gedachten )
 Hoe werkt ons geheugen, hoe kunnen we zaken snel, beter onthouden,
motivatie en emoties beïnvloeden
 De geest als computerachtige ‘ machine’
5. Psychodynamische therapie
 Richt zich op onbewuste motivatie en psychische stoornissen
 Het humanistische perspectief, dat zich toelegt op geestelijke gezondheid en
menselijk potentieel
 Het perspectief van karaktertrekken en temperament, dat
persoonskenmerken en individuele verschillen benadrukt
6. Gestalttherapie ( gevoel )
7. Socioculturele perspectief
 Richt zich op sociale invloeden op gedrag en mentale processen
 Hoe individuen functioneren in groepen
 Culturele verschillen



Hoofdstuk 2:

Kernvraag 2.1: Wat is het verband tussen genen en gedrag?

Kernconcept: evolutie

= de verandering van biologische en psychologische processen in de mens, waarbij
genetische variaties die gunstig zijn voor overleving en voortplanting zullen worden
doorgegeven van generatie op generatie

 De mens heeft aangeboren neigingen en capaciteiten, net als dieren.
Menselijke hersenen zijn geprogrammeerd voor taal, sociale interacties
( imitatie ), reflexen,…
 Survival of the fittest: Meer kans om te overleven



2.1.1 Evolutie en natuurlijke selectie

 Evolutietheorie ( Charles Darwin ) verklaart gedrag als resultaat van natuurlijke
selectie
o Variatie ind. En strijd om hulpbronnen maakt dat meest adaptieve
gedrag overleeft, net als de meest geschikte kenmerken.
o Survival of the fittest
o Verklaren groot deel van ons gedrag
 Toepassing op psychologie: veel psychologische waarnemingen worden begrepen
door dit proces van aanpassing en evolutie
o Menselijke fobieën ( dagelijkse dingen worden beïnvloed door een
irrationele angst angst voor dieren, situaties je lichaam stopt met
functioneren  dit heeft een evolutionaire basis en zorgt ervoor dat we ons
veilig gaan stellen )voor prikkels die ( bijna altijd ) voor voorouders een
teken van gevaar waren ( hoogte, bliksem, ongedierte )
o We slapen 1/3e van ons leven: houdt voorouders en ons veilig in het donker
o Veiligheidsmechanisme

, 2.1.2 Genen en erfelijkheid




Genoom = opgebouwd uit chromosomen  DNA-keten



De genetische code bep ( geërfde eig )

 Fysieke kenmerken: vb lengte, gelaatstrekken en haarkleur
 Psychologische eig: vb basistemperament



Maar: invloed van omgeving! Geërfde eig kunnen zich anders ontwikkelen. Bv eeneïge
tweeling elk in aparte omgeving laten opgroeien.

Daarbij kreeg je een willekeurige combinatie van kenmerken die door elk van je beide
ouders aan jou zijn doorgegeven



 Genotype = kenmerken v/e organisme zoals die
genetisch zijn vastgelegd
 Fenotype = waarneembare fysieke kenmerken v/e
organisme ( ook gedrag! )
 Vb tweelingstudies - Eeneïge tweeling die
 Vb flamingo’s hetzelfde genotype delen,
maar geen identiek
fenotype hebben omwille
van invloed van omgeving.
- Roos door garnalen eten,
feno -en genotype verschilt


 We weten nog niet op welke wijze gedrag en psychologische processen door
specifieke genen worden beïnvloed
 We weten wel dat psychologische eig nooit uitsluitend het gevolg zijn vn
erfelijkheid ( nature )