MONDZORGPLAN
MZP 1 – DE MONDHYGIËNIST
1A – DE MONDHYGIËNIST
De mondhygiënist
Dit zijn twee verschillende begrippen die vaak worden verward.
Mondverzorging (=mondhygiëne) Mondzorg
Is de dagelijkse verzorging die de patiënt Daarentegen wordt uitgevoerd door een
zélf uitvoert om de mond en het gebit mondzorgprofessional en omvat vier
gezond te houden. Denk aan tanden domeinen: preventie, diagnostiek,
poetsen, interdentaal reinigen of een behandeling en nazorg van ziekten en
gebitsprothese reinigen. Hier is geen problemen in het orofaciale systeem. De
zorgprofessional bij betrokken mondhygiënist levert mondzorg – geen
mondverzorging
Het orofaciale systeem
Het orofaciale systeem is een functionele eenheid van structuren in en rond de mond en het
gelaat. Het heeft drie hoofdfuncties:
Voedselopname Vocale functie Expressief-sociale functie
Kauwen en slikken Spreken en geluid vormen Gezichtsuitdrukkingen en
non-verbale communicatie
Deze functies worden mogelijk gemaakt door de gecoördineerde samenwerking van: kaken en
kaakgewrichten, tanden, kauw- en mimische spieren, tong, lippen en wangen, mondslijmvlies
en speekselklieren – aangestuurd door bijhorende bloedvoorziening en bezenuwing.
Taken van de mondhygiënist
De mondhygiënist werkt autonoom en zelfstandig met patiënten, maar altijd binnen het
wettelijk kader. De focus ligt op preventieve handelingen: het voorkomen van problemen en
het behoud en de optimalisatie van de mondgezondheid. de mondhygiënist is een
evenwaardige partner van de tandarts – niet ondergeschikt, maar met complementaire
expertise.
De opleiding situeert zich op niveau 6 van het Europees kwalificatiekader (professionele
bachelor), terwijl een tandarts niveau 7 (master) heeft.
3 bevoegdheidsniveaus (KB van 28/03/2018)
De wettelijke bevoegdheden van de mondhygiënist zijn onderverdeeld in drie niveaus:
Niveau 1 – autonome Niveau 2 – op voorschrift Niveau 3 – toevertrouwde
prestaties handelingen
De mondhygiënist voert deze Een schriftelijk of De tandarts of MKA-arts
, handelingen zelfstandig uit, elektronisch voorschrift van moet aanwezig zijn en draagt
zonder voorschrift, in het een tandarts of MKA-arts is de verantwoordelijkheid.
kader van preventieve verplicht. Voorbeelden: Voorbeelden:
geneeskunde. Voorbeelden: - Topische anesthesie - Subgingivaal scalen en
- Algemene anamnese bij patiënten met ASA- rootplanen vanaf DPSI
- Onderzoek van de score hoger dan 1 3+
patiënt en opmaken - Aanbrengen van - Bleken van vitale
van een adhesief materiaal tanden via externe
mondgezondheidsbila (bijv. fissuurlak) technieken
n (non-invasief) zonder invasieve - Medische
- Instrueren en technieken beeldvorming
opvolgen van - Supra- en subgingivaal - Four-handed dentistry
dagelijkse scalen en rootplanen (met direct en verbaal
mondhygiëne bij DPSI 3- contact)
- Gezondheidsadvies - Verwijderen van - Bloedafname via
(voeding, rookstop, hechtingen en veneuze puntie (enkel
alcohol, drugs) wondverband via MKA-arts)
- Opstellen van een - Low-level - Plaatsen van een
preventief lasertherapie veneuze katheter
mondzorgplan - Afdrukken nemen voor (enkel via MKA-arts)
- Professionele reiniging studiemodellen
(verwijdering biofilm,
verkleuringen,
voedselresten)
- Topische anesthesie
bij ASA1-patiënten
- Mondbeschermer op
maat vervaardigen
- Aanbrengen van
profylactische
producten (bijv.
fluoride)
7 kerncompetenties – CanMEDS model
Het CanMEDS-model (Canadian Medical Education Directions for Specialists) is een Canadese
methodiek om beroepsprofielen in de zorg te beschrijven aan de hand van 7 rollen. Een
competentie is het gedragsrepertoire waaruit blijkt dat een zorgverlener voldoende kennis,
vaardigheden én attitude heeft om goed te functioneren: doing the right thing, at the right
time, in the right way, in complex situations.
De mondhygiënist staat centraal; de zes andere rollen zijn daaraan ondersteunend.
Rol Wat doet de mondhygiënist?
De mondhygiënist (centrale rol) Verleent uitstekende patiëntenzorg,
verzamelt en interpreteert klinische
gegevens, neemt mondzorgkundige
beslissingen, plant en voert interventies uit,
evalueert de zorg
De wetenschapper Stelt onderzoeksvragen, evalueert evidentie,
neemt deel aan praktijkgericht onderzoek,
reflecteert continu op eigen functioneren
De professional Handelt ethisch, volgt deontologie, gaat in
op maatschappelijke vraag naar mondzorg,
zorgt voor eigen welzijn en dat van collega’s
De communicator Communiceert op maat van de patiënt,
verbetert health literacy, maakt mondzorg
toegankelijk voor specifieke doelgroepen
, De samenwerker Kent bevoegdheden van andere
zorgverleners, werkt multidisciplinair,
betrekt de patiënt als co-creator via shared
decision making
De manager Ziet kansen om zorgkwaliteit te
optimaliseren, werkt duurzaam en
economisch verantwoord, toont leiderschap
De health advocate Bevordert mondgezondheid individueel
(patiëntgericht) en groepsgericht
(maatschappelijk), beschikt over
psychosociaal inzicht
ADPIE(D)
ADPIE(D) is het methodisch werkkader waarbinnen de mondhygiënist in de klinische praktijk
werkt. Het beschrijft de stappen van het zorgproces:
Letter Stap Betekenis
A Assessment Verzamelen van gegevens
via anamnese en onderzoek
D Diagnose Vaststellen van het
mondzorgprobleem
P Planning Opstellen van een preventief
mondzorgplan
I Implementation Uitvoeren van de geplande
interventies
E Evaluation Evalueren van de verleende
zorg en het effect
(D) Documentation Vastleggen van alle stappen
(GDPR, dossiervoering)
ADPIE(D) is ingebed in een breder kader van: preventie, het biopsychosociaal model,
deontologie, GDPR, methodisch werken en risicofactoren.
Kort onthouden:
Mondverzorging = door de patiënt zelf; mondzorg = door een professional (preventie,
diagnostiek, behandeling, nazorg). Het orofaciale systeem is een functionele eenheid met
drie hoofdfuncties: voedsel, stem en expressie. De mondhygiënist werkt op 3
bevoegdheidsniveaus: autonoom, op voorschrift en toevertrouwd. Het CanMEDS-model
beschrijft 7 rollen met de mondhygiënist centraal. ADPIE(D) is het methodisch stappenplan in
de klinische praktijk.
1B – HANDELINGEN VAN DE MONDHYGIËNIST
, 1C – KB MONDHYGIËNIST
Zie document op Toledo.
MZP 1 – DE MONDHYGIËNIST
1A – DE MONDHYGIËNIST
De mondhygiënist
Dit zijn twee verschillende begrippen die vaak worden verward.
Mondverzorging (=mondhygiëne) Mondzorg
Is de dagelijkse verzorging die de patiënt Daarentegen wordt uitgevoerd door een
zélf uitvoert om de mond en het gebit mondzorgprofessional en omvat vier
gezond te houden. Denk aan tanden domeinen: preventie, diagnostiek,
poetsen, interdentaal reinigen of een behandeling en nazorg van ziekten en
gebitsprothese reinigen. Hier is geen problemen in het orofaciale systeem. De
zorgprofessional bij betrokken mondhygiënist levert mondzorg – geen
mondverzorging
Het orofaciale systeem
Het orofaciale systeem is een functionele eenheid van structuren in en rond de mond en het
gelaat. Het heeft drie hoofdfuncties:
Voedselopname Vocale functie Expressief-sociale functie
Kauwen en slikken Spreken en geluid vormen Gezichtsuitdrukkingen en
non-verbale communicatie
Deze functies worden mogelijk gemaakt door de gecoördineerde samenwerking van: kaken en
kaakgewrichten, tanden, kauw- en mimische spieren, tong, lippen en wangen, mondslijmvlies
en speekselklieren – aangestuurd door bijhorende bloedvoorziening en bezenuwing.
Taken van de mondhygiënist
De mondhygiënist werkt autonoom en zelfstandig met patiënten, maar altijd binnen het
wettelijk kader. De focus ligt op preventieve handelingen: het voorkomen van problemen en
het behoud en de optimalisatie van de mondgezondheid. de mondhygiënist is een
evenwaardige partner van de tandarts – niet ondergeschikt, maar met complementaire
expertise.
De opleiding situeert zich op niveau 6 van het Europees kwalificatiekader (professionele
bachelor), terwijl een tandarts niveau 7 (master) heeft.
3 bevoegdheidsniveaus (KB van 28/03/2018)
De wettelijke bevoegdheden van de mondhygiënist zijn onderverdeeld in drie niveaus:
Niveau 1 – autonome Niveau 2 – op voorschrift Niveau 3 – toevertrouwde
prestaties handelingen
De mondhygiënist voert deze Een schriftelijk of De tandarts of MKA-arts
, handelingen zelfstandig uit, elektronisch voorschrift van moet aanwezig zijn en draagt
zonder voorschrift, in het een tandarts of MKA-arts is de verantwoordelijkheid.
kader van preventieve verplicht. Voorbeelden: Voorbeelden:
geneeskunde. Voorbeelden: - Topische anesthesie - Subgingivaal scalen en
- Algemene anamnese bij patiënten met ASA- rootplanen vanaf DPSI
- Onderzoek van de score hoger dan 1 3+
patiënt en opmaken - Aanbrengen van - Bleken van vitale
van een adhesief materiaal tanden via externe
mondgezondheidsbila (bijv. fissuurlak) technieken
n (non-invasief) zonder invasieve - Medische
- Instrueren en technieken beeldvorming
opvolgen van - Supra- en subgingivaal - Four-handed dentistry
dagelijkse scalen en rootplanen (met direct en verbaal
mondhygiëne bij DPSI 3- contact)
- Gezondheidsadvies - Verwijderen van - Bloedafname via
(voeding, rookstop, hechtingen en veneuze puntie (enkel
alcohol, drugs) wondverband via MKA-arts)
- Opstellen van een - Low-level - Plaatsen van een
preventief lasertherapie veneuze katheter
mondzorgplan - Afdrukken nemen voor (enkel via MKA-arts)
- Professionele reiniging studiemodellen
(verwijdering biofilm,
verkleuringen,
voedselresten)
- Topische anesthesie
bij ASA1-patiënten
- Mondbeschermer op
maat vervaardigen
- Aanbrengen van
profylactische
producten (bijv.
fluoride)
7 kerncompetenties – CanMEDS model
Het CanMEDS-model (Canadian Medical Education Directions for Specialists) is een Canadese
methodiek om beroepsprofielen in de zorg te beschrijven aan de hand van 7 rollen. Een
competentie is het gedragsrepertoire waaruit blijkt dat een zorgverlener voldoende kennis,
vaardigheden én attitude heeft om goed te functioneren: doing the right thing, at the right
time, in the right way, in complex situations.
De mondhygiënist staat centraal; de zes andere rollen zijn daaraan ondersteunend.
Rol Wat doet de mondhygiënist?
De mondhygiënist (centrale rol) Verleent uitstekende patiëntenzorg,
verzamelt en interpreteert klinische
gegevens, neemt mondzorgkundige
beslissingen, plant en voert interventies uit,
evalueert de zorg
De wetenschapper Stelt onderzoeksvragen, evalueert evidentie,
neemt deel aan praktijkgericht onderzoek,
reflecteert continu op eigen functioneren
De professional Handelt ethisch, volgt deontologie, gaat in
op maatschappelijke vraag naar mondzorg,
zorgt voor eigen welzijn en dat van collega’s
De communicator Communiceert op maat van de patiënt,
verbetert health literacy, maakt mondzorg
toegankelijk voor specifieke doelgroepen
, De samenwerker Kent bevoegdheden van andere
zorgverleners, werkt multidisciplinair,
betrekt de patiënt als co-creator via shared
decision making
De manager Ziet kansen om zorgkwaliteit te
optimaliseren, werkt duurzaam en
economisch verantwoord, toont leiderschap
De health advocate Bevordert mondgezondheid individueel
(patiëntgericht) en groepsgericht
(maatschappelijk), beschikt over
psychosociaal inzicht
ADPIE(D)
ADPIE(D) is het methodisch werkkader waarbinnen de mondhygiënist in de klinische praktijk
werkt. Het beschrijft de stappen van het zorgproces:
Letter Stap Betekenis
A Assessment Verzamelen van gegevens
via anamnese en onderzoek
D Diagnose Vaststellen van het
mondzorgprobleem
P Planning Opstellen van een preventief
mondzorgplan
I Implementation Uitvoeren van de geplande
interventies
E Evaluation Evalueren van de verleende
zorg en het effect
(D) Documentation Vastleggen van alle stappen
(GDPR, dossiervoering)
ADPIE(D) is ingebed in een breder kader van: preventie, het biopsychosociaal model,
deontologie, GDPR, methodisch werken en risicofactoren.
Kort onthouden:
Mondverzorging = door de patiënt zelf; mondzorg = door een professional (preventie,
diagnostiek, behandeling, nazorg). Het orofaciale systeem is een functionele eenheid met
drie hoofdfuncties: voedsel, stem en expressie. De mondhygiënist werkt op 3
bevoegdheidsniveaus: autonoom, op voorschrift en toevertrouwd. Het CanMEDS-model
beschrijft 7 rollen met de mondhygiënist centraal. ADPIE(D) is het methodisch stappenplan in
de klinische praktijk.
1B – HANDELINGEN VAN DE MONDHYGIËNIST
, 1C – KB MONDHYGIËNIST
Zie document op Toledo.
