Formeel strafrecht ‘25
1 Algemene beginselen
Materieel strafrecht:
Het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd. Misdrijven & straffen
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafrechtspleging =
strafvordering sensu lato
Het geheel van de procedurele spelregels volgens welke het materieel
strafrecht wordt toegepast.
Rechtsregels betreffende opsporing, vervolging en berechting van
personen verdacht van een misdrijf.
Opsporing: de persoon & bewijzen
Vervolging: strafvordering instellen, aanhangend maken /voorleggen bij
een rechter
Berechting: straftoemeting
Verschillen:
Tot wie die regels richten (materieel -> op iedereen, alle burgers
wrdr geacht de wet te kennen) (formeel -> de overheid)
Inhoud (de evidentie v de regels)
Wat de sancties zijn v.h overtreden v.d regel (bij formeel kan de
sanctie verschillen per zaak)
Bronnen:
GW 1830
Wetboek v strafvordering (+ voorafgaande titel)
Er komt een nieuw strafwetboek maar dit is niet het geval bij
strafprocesrecht
Regeerakkoord v Bart De Wever -> waar wel een hervorming op de
planning staat
De kans dat het wetvoorstel 2020 doorkomt is klein maar met het
nieuw regeerakkoord kan elementen v 2020 nemen maar in welke
maten is ongekend.
De impact hiervan is dat er nog wijzigingsbepalingen volgen & art
78
Huidig strafwetboek – wettelijke 3delige indeling:
o Misdaad
– Criminele straf
– Vrijheidstraffen (opsluiting en hechtenis): levenslang of tijdelijk
(min. 5j)
– Geldboete €26 en meer (MAAR nooit als hoofdstraf) (opdeciemen)
– Vb: moord
o Wanbedrijf
– Correctionele straf
1
,Formeel strafrecht ‘25
– Vrijheidsstraf (gevangenisstraf): 8d– 5j
– Straf onder elektronisch toezicht, werkstraf, autonome
probatiestraf
– Geldboete €26 of meer (!opdeciemen!)
– Vb: diefstal
o Overtreding
– Politiestraf
– Vrijheidsstraf (gevangenisstraf): 1 – 7 dagen
– Geldboete: 1 – 25 euro (!opdeciemen!)
– Vb: vernielen van eigendom
Scheeftrekking
Discrepantie straf in abstracto versus straf in concreto via aannemen
verzachtende omstandigheden.
Wetgever anticipeert op toepassen verzachtende omstandigheden door
vonnisgerecht via techniek van correctionalisering en
contraventionalisering (door onderzoeksgerechten of procureur des
Konings)
Doelstellingen strafproces
= verschillende belangen tegenover elkaar
Dubbele finaliteit: Geme
o Waarheidsvinding en-
– Optiek openbaar belang schap
– Op welke wijze bewijzen vergaren (bestraffi
+ hoe op grond hiervan tot ng
criminalit
eventuele veroordeling kunnen eit)
komen
MIS-
o Bescherming individuele DRIJF
grondrechten
Slacht Verda
2 -offer chte
(schadev
(eerlijk
er-
proces)
goeding)
,Formeel strafrecht ‘25
– Optiek individuele burger
– In kader waarheidsvinding: bevoegdheden die verregaande
beperking grondrechten kunnen inhouden (t.a.v. verdachten,
maar ook derden) (vb huiszoeking staat haaks op recht op privé
leven)
– Ruimer dan rechten van verdediging
o Onderlinge afweging finaliteiten
– 19e en eerste helft 20e E: waarheidsvinding
– Pas sinds EVRM bescherming grondrechten zelfstandig doel
– GW + legaliteit + Wet franchimont 1998
– Voorwaarden opdat inbreuk gerechtvaardigd is
– Belangen individu wegen meer door, waarheidsvinding moet af en
toe wijken
– Concrete afweging door rechtspraak
– Slingerbeweging: onrechtmatig verkregen bewijs wr niet altijd
verworpen -> dan slingert het meer naar waarheidsvinding ipv
eerlijk proces. Vb voor terro-crimi wouden ze een aanhouding v
max 72u maar dit is niet ingekomen
(SO (soms is er SOloze feiten en soms is er wel een SO maar het kan dat
die niet wenst op te treden) als die wel optreedt dan is dit burgerlijke
partijstelling)
Accusatoir vs inquisitoir
ACCUSATOIR INQUISITOIR
Horizontale processtructuur Verticale processtructuur
Aanklager en verdediging op gelijke Overheid weegt door op
voet, met gelijke wapens procesvoering
Beklaagde niet object, wel Verdachte ‘object’ rechtspleging
volwaardige procespartij
Partijen hebben proces in handen Overheid bepaalt procesverloop
Tegensprekelijk Geheim en niet-tegensprekelijk
Passieve rol rechter met taak om toe Actieve rol rechter met taak om
te zien op correct verloop procedure ’waarheid’ te ontdekken
Volledig openbaar Achter gesloten deuren
Common law Continentaal-Europees
(Angelsaksische landen) en daarop geïnspireerde landen
3
, Formeel strafrecht ‘25
Zuiver accusatoir of inquisitoir komt vrijwel nergens (meer) voor!
Je gaat altijd gemengde invulling zien i.d praktijk
Ons systeem: is in principe inquisitoir maar we moeten een onderscheid
maken: vooronderzoek is eerder inquisitoir (met accusatiore trekken) en
de terechtzitting is andersom, accusatoir
Verloop strafproces
2 fasen:
Vooronderzoek: geheim, niet tegensprekelijk & schriftelijk (inquisitoir)
->
Onderzoek: openbaar, tegensprakelijk & mondelijk (accusatoir)
Vooronderzoek
Doel:
- Verdachte identificeren
- Nagaan voldoende bezwaren
- GEEN uitspraak over grond van de zaak
2 Vormen:
- Opsporingsonderzoek (90% strafzaken)
- Gevoerd door Procureur des Konings en hulpofficieren
- Zonder tussenkomst onderzoeksrechter (uitz. mini-instructie)
- Afgesloten door beslissing tot niet-vervolging of vervolging
(rechtstreekse dagvaarding vonnisgerecht) of vordering GO
- Ook mogelijk: buitengerechtelijke afdoening (minnelijke
schikking of bemiddeling)
- Geen tsskomst onderzoeksgerechten vereist
- Gerechtelijk onderzoek
- Gevoerd door onderzoeksrechter
- In geval van dwangmaatregelen
- Controle Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Afgesloten door Raadkamer: regeling der rechtspleging
(fase vr het naar het vonnisgerecht gaat, dit doet de
raadkamer)
Als het gerechtelijk onderzoek rond is dan gaat die dat meedelen
aan de PdK (beschikking der meedeling) & de PdK gaat de
eindvordering opstellen en dan oordeelt de raadkamer
Het wr gerechtelijk onderzoek wnr er een dwangmaatregel nodig is
Vandaag is er veel mogelijk via de mini-instructie (er is een
dwangmaatregel nodig maar de PdK houdt de leiding) (er z 5 uitz - art. 28
sept – waar mini instructie niet mogelijk is: huiszoeking als het niet
heterdaad is of.., telefoontap, bevel tot aanhouding, inkijkoperatie in
woning, volledig anonieme getuigenis) -> !! Deze 5 kennen
4
1 Algemene beginselen
Materieel strafrecht:
Het geheel der rechtsregels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar
worden gesteld en gesanctioneerd. Misdrijven & straffen
Formeel strafrecht = strafprocesrecht = strafrechtspleging =
strafvordering sensu lato
Het geheel van de procedurele spelregels volgens welke het materieel
strafrecht wordt toegepast.
Rechtsregels betreffende opsporing, vervolging en berechting van
personen verdacht van een misdrijf.
Opsporing: de persoon & bewijzen
Vervolging: strafvordering instellen, aanhangend maken /voorleggen bij
een rechter
Berechting: straftoemeting
Verschillen:
Tot wie die regels richten (materieel -> op iedereen, alle burgers
wrdr geacht de wet te kennen) (formeel -> de overheid)
Inhoud (de evidentie v de regels)
Wat de sancties zijn v.h overtreden v.d regel (bij formeel kan de
sanctie verschillen per zaak)
Bronnen:
GW 1830
Wetboek v strafvordering (+ voorafgaande titel)
Er komt een nieuw strafwetboek maar dit is niet het geval bij
strafprocesrecht
Regeerakkoord v Bart De Wever -> waar wel een hervorming op de
planning staat
De kans dat het wetvoorstel 2020 doorkomt is klein maar met het
nieuw regeerakkoord kan elementen v 2020 nemen maar in welke
maten is ongekend.
De impact hiervan is dat er nog wijzigingsbepalingen volgen & art
78
Huidig strafwetboek – wettelijke 3delige indeling:
o Misdaad
– Criminele straf
– Vrijheidstraffen (opsluiting en hechtenis): levenslang of tijdelijk
(min. 5j)
– Geldboete €26 en meer (MAAR nooit als hoofdstraf) (opdeciemen)
– Vb: moord
o Wanbedrijf
– Correctionele straf
1
,Formeel strafrecht ‘25
– Vrijheidsstraf (gevangenisstraf): 8d– 5j
– Straf onder elektronisch toezicht, werkstraf, autonome
probatiestraf
– Geldboete €26 of meer (!opdeciemen!)
– Vb: diefstal
o Overtreding
– Politiestraf
– Vrijheidsstraf (gevangenisstraf): 1 – 7 dagen
– Geldboete: 1 – 25 euro (!opdeciemen!)
– Vb: vernielen van eigendom
Scheeftrekking
Discrepantie straf in abstracto versus straf in concreto via aannemen
verzachtende omstandigheden.
Wetgever anticipeert op toepassen verzachtende omstandigheden door
vonnisgerecht via techniek van correctionalisering en
contraventionalisering (door onderzoeksgerechten of procureur des
Konings)
Doelstellingen strafproces
= verschillende belangen tegenover elkaar
Dubbele finaliteit: Geme
o Waarheidsvinding en-
– Optiek openbaar belang schap
– Op welke wijze bewijzen vergaren (bestraffi
+ hoe op grond hiervan tot ng
criminalit
eventuele veroordeling kunnen eit)
komen
MIS-
o Bescherming individuele DRIJF
grondrechten
Slacht Verda
2 -offer chte
(schadev
(eerlijk
er-
proces)
goeding)
,Formeel strafrecht ‘25
– Optiek individuele burger
– In kader waarheidsvinding: bevoegdheden die verregaande
beperking grondrechten kunnen inhouden (t.a.v. verdachten,
maar ook derden) (vb huiszoeking staat haaks op recht op privé
leven)
– Ruimer dan rechten van verdediging
o Onderlinge afweging finaliteiten
– 19e en eerste helft 20e E: waarheidsvinding
– Pas sinds EVRM bescherming grondrechten zelfstandig doel
– GW + legaliteit + Wet franchimont 1998
– Voorwaarden opdat inbreuk gerechtvaardigd is
– Belangen individu wegen meer door, waarheidsvinding moet af en
toe wijken
– Concrete afweging door rechtspraak
– Slingerbeweging: onrechtmatig verkregen bewijs wr niet altijd
verworpen -> dan slingert het meer naar waarheidsvinding ipv
eerlijk proces. Vb voor terro-crimi wouden ze een aanhouding v
max 72u maar dit is niet ingekomen
(SO (soms is er SOloze feiten en soms is er wel een SO maar het kan dat
die niet wenst op te treden) als die wel optreedt dan is dit burgerlijke
partijstelling)
Accusatoir vs inquisitoir
ACCUSATOIR INQUISITOIR
Horizontale processtructuur Verticale processtructuur
Aanklager en verdediging op gelijke Overheid weegt door op
voet, met gelijke wapens procesvoering
Beklaagde niet object, wel Verdachte ‘object’ rechtspleging
volwaardige procespartij
Partijen hebben proces in handen Overheid bepaalt procesverloop
Tegensprekelijk Geheim en niet-tegensprekelijk
Passieve rol rechter met taak om toe Actieve rol rechter met taak om
te zien op correct verloop procedure ’waarheid’ te ontdekken
Volledig openbaar Achter gesloten deuren
Common law Continentaal-Europees
(Angelsaksische landen) en daarop geïnspireerde landen
3
, Formeel strafrecht ‘25
Zuiver accusatoir of inquisitoir komt vrijwel nergens (meer) voor!
Je gaat altijd gemengde invulling zien i.d praktijk
Ons systeem: is in principe inquisitoir maar we moeten een onderscheid
maken: vooronderzoek is eerder inquisitoir (met accusatiore trekken) en
de terechtzitting is andersom, accusatoir
Verloop strafproces
2 fasen:
Vooronderzoek: geheim, niet tegensprekelijk & schriftelijk (inquisitoir)
->
Onderzoek: openbaar, tegensprakelijk & mondelijk (accusatoir)
Vooronderzoek
Doel:
- Verdachte identificeren
- Nagaan voldoende bezwaren
- GEEN uitspraak over grond van de zaak
2 Vormen:
- Opsporingsonderzoek (90% strafzaken)
- Gevoerd door Procureur des Konings en hulpofficieren
- Zonder tussenkomst onderzoeksrechter (uitz. mini-instructie)
- Afgesloten door beslissing tot niet-vervolging of vervolging
(rechtstreekse dagvaarding vonnisgerecht) of vordering GO
- Ook mogelijk: buitengerechtelijke afdoening (minnelijke
schikking of bemiddeling)
- Geen tsskomst onderzoeksgerechten vereist
- Gerechtelijk onderzoek
- Gevoerd door onderzoeksrechter
- In geval van dwangmaatregelen
- Controle Kamer van Inbeschuldigingstelling
- Afgesloten door Raadkamer: regeling der rechtspleging
(fase vr het naar het vonnisgerecht gaat, dit doet de
raadkamer)
Als het gerechtelijk onderzoek rond is dan gaat die dat meedelen
aan de PdK (beschikking der meedeling) & de PdK gaat de
eindvordering opstellen en dan oordeelt de raadkamer
Het wr gerechtelijk onderzoek wnr er een dwangmaatregel nodig is
Vandaag is er veel mogelijk via de mini-instructie (er is een
dwangmaatregel nodig maar de PdK houdt de leiding) (er z 5 uitz - art. 28
sept – waar mini instructie niet mogelijk is: huiszoeking als het niet
heterdaad is of.., telefoontap, bevel tot aanhouding, inkijkoperatie in
woning, volledig anonieme getuigenis) -> !! Deze 5 kennen
4
