Samenvatting Buitencontractueel Aansprakelijkheidsrecht – Verzekeringsrecht:
I. Verzekeringsrecht:
CASUS 1: Zwiepende Tak:
We gaan na het college buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht samen wandelen in het
stadspark. Er liggen een aantal struiken takken op de grond. Meneer Metafe heeft wat
problemen, hij is misnoegd en hij schopt tegen een van de takken die op de grond ligt. Dit tak
blijkt nog verbonden aan een boom en die zwiept in het oog van mevrouw Zaïtoune. Is
meneer Metafe aansprakelijk?
Momenteel is artikel 1382 van het oud BW nog van toepassing, maar voor alle
schadeverwekkende feiten vanaf 1 januari 2025 is boek 6 van toepassing (meer specifiek
artikel 6.5 BW).
Artikel 1382 oud BW vereist drie voorwaarden: schade, fout en een causaal verband. De
schade is niet betwist want mevrouw Zaïtoune is een oog kwijt. Het oorzakelijk verband valt
ook niet te betwisten want door het schoppen van meneer Metafe, zwiepte de tak en
daardoor is mevrouw Zaïtoune een oog kwijt. Maar is er een fout, dat is te betwisten. Je kan
ja zeggen want als een redelijk persoon zou je niet tegen een tak schoppen. Je kan ook neen
zeggen omdat meneer Metafe het niet kon weten dat het een zwiepende tak was. Het
foutcriterium is een normatief criterium, hij behoorde het te weten.
Zou er zonder een aansprakelijkheidsrecht een vergoeding mogelijk zijn? Ja door het sociaal
zekerheidsrecht. De sociale zekerheid is altijd de basis, want het is laagdrempelig, maar je
krijgt niet alles terug.
Zou de verzekering tussenkomen? Je hebt de individuele ongevallenverzekering, maar die
wordt niet vaak afgesloten. Je hebt ook mogelijks een hospitalisatieverzekering, voor hetgeen
dat de sociale zekerheid niet terugbetaalt. Tenslotte heb je ook de BA privéleven-verzekering
(de familiale verzekering), deze wordt meestal afgesloten door de ouders voor €100/jaar.
Deze familiale verzekering verzekert alle gevallen van buitencontractuele aansprakelijkheid
(dus van artikel 1382 – 1386 oud BW).
Wat is de vrijstelling/franchise? Dat is bij de familiale verzekering ongeveer €300, dit moet je
steeds zelf betalen.
Het feit dat je verzekerd bent, is geen reden om iemand aansprakelijk te stellen. Rechters
houden daar de facto rekening mee, maar in beginsel niet (er wordt dus wel gekeken door de
rechters of je verzekerd bent).
In Nederland was in de casus over de zwiepende tak de schadeverwekker schuldig, maar deze
ging naar de Hoge Raad. De Hoge Raad zei het volgende: “iemand berokkent een fout als de
schade voorzienbaar was en dat er onvoldoende voorzorgsmaatregelen werden genomen
werden om de schade te vermijden”. Deze regeling is hetzelfde naar Belgisch recht.
Metafe kon de schade niet voorzien dus hij is niet aansprakelijk, hij kon niet weten dat het
een zwiepende tak was.
1
, Wat zijn enkele voorbeelden van verzekering? Brandverzekering, levensverzekering,
reisverzekering, waarborgverzekering, … Wat is een waarborgverzekering? Een verzekering
die een zelfstandige afsluit voor als die arbeidsongeschikt zou worden om nog steeds een
inkomen te kunnen verzekeren.
1. Definitie en bestanddelen:
Art. 5, 14° Verzekeringswet 2014 omschrijft de verzekeringsovereenkomst als "een overeenkomst,
waarbij een partij, de verzekeraar, zich er tegen betaling van een vaste of veranderlijke premie
tegenover een andere partij, de verzekeringnemer, toe verbindt een in de overeenkomst bepaalde
prestatie te leveren in het geval zich een onzekere gebeurtenis voordoet waarbij, naargelang van het
geval, de verzekerde of de begunstigde belang heeft dat die zich niet voordoet [...]". De
verzekeringsovereenkomst is een bijzondere overeenkomst die wordt geregeld door de
Verzekeringswet van 2014. Er zijn twee contractspartijen: de verzekeraar en de verzekeringnemer.
Betrokken partijen:
Art. 5, 1º Verzekeringswet 2014 definieert nu wel het begrip verzekeraar. Dit is "elke persoon of
onderneming die als contractpartij verzekeringsovereenkomst(en) aanbiedt, ongeacht de
beroepshoedanigheid van deze persoon en ongeacht of bij het afsluiten van de overeenkomst gebruik
wordt gemaakt van actuariële technieken”.
De verzekeringnemer is in se “diegene die met de verzekeraar een verzekeringsovereenkomst sluit”.
De verzekeringnemer ondertekent en onderschrijft de verzekeringsovereenkomst. De
verzekeringnemer valt soms samen met de verzekerde, maar dit hoeft niet noodzakelijk.
Bijvoorbeeld: ik ben single en ik sluit een BA privéleven-verzekering voor mezelf dan ben ik
verzekerde en verzekeringnemer. Maar stel ik ben getrouwd (en heb 2 kinderen) en ik sluit een BA
privéleven-verzekering, dan ben ik verzekeringnemer en verzekerde, maar mijn echtgenoot en mijn
kinderen zijn ook verzekerden.
De verzekerde is de persoon op wie de verzekerde gebeurtenis betrekking heeft.
De begunstigde is diegene in wiens voordeel een verzekeringsprestatie bedongen is. Bijvoorbeeld bij
een levensverzekering: je sluit een levensverzekering af en als ik overlijd dan gaat er een kapitaal naar
mijn echtgenoot, mijn echtgenoot is dan de begunstigde.
Risico, premie en kansovereenkomst:
De verzekeringsovereenkomst is een kansovereenkomst, je weet niet wanneer de gebeurtenis zich zal
voordoen en of ze zich zal voordoen. Je kan je hele leven een brandverzekering sluiten en nooit een
brand hebben gehad. Het gaat om een onzekere gebeurtenis. Bij een levensverzekering, je weet toch
dat je ooit zal overlijden, maar je weet niet wanneer, blijft een onzekere gebeurtenis.
Putatieve risico’s zijn niet verzekerbaar. Een putatief risico is een risico dat zich al heeft gerealiseerd.
Risico’s die louter afhankelijk zijn van de wil van de verzekeringsnemer of van de verzekerde, zijn ook
niet verzekerbaar. Een opzettelijke fout kan je dus niet verzekeren.
Een verzekeringsovereenkomst is een overeenkomst waarbij te verzekeraar dekking geeft tegenover
een premie. De verzekeringnemer zal een premie moeten betalen jaarlijks, die kan vast of
veranderlijk zijn. De premie bestaat normaal uit de zuivere premie, onkosten, winstmarge van de
verzekeraar en fiscale lasten geheven door de overheid.
2
, 2. Totstandkoming van de verzekeringsovereenkomst:
Hoe komt een verzekeringsovereenkomst tot stand? Gewoon verbintenissenrecht. Wat zijn de 4
voorwaarden van een geldige overeenkomst? Toestemming, bekwaamheid, geoorloofde voorwerp en
een geoorloofde oorzaak. De toestemming is gewoon aanbod en aanvaarding.
Geoorloofd voorwerp? Hierover is rechtspraak waaruit blijkt dat er over het voorwerp zich
problemen kunnen voordoen.
Cassatie 14 september 2000. Het gaat om een stookolietank die is beginnen lekken. Een
stookolietank valt onder het ARAB (= algemeen reglement voor de arbeidsbescherming).
Volgens het ARAB heb je een exploitatievergunning nodig voor de stookolietank, die wordt
vergunt door het college van burgemeester en schepen en dat was ook hier het geval. De
onderneming had de exploitatievoorwaarden niet nageleefd en daardoor was die
stookolietank beginnen lekken met ernstige schade aan derden.
De onderneming zegt dat ze daarvoor een verzekering hebben afgesloten. De verzekeraar
zegt dat de verzekeringsovereenkomst nietig is wegens ongeoorloofd voorwerp: de
voorwaarden van de exploitatievergunning werden niet nageleefd dus er werd ongeoorloofd
gebruik gemaakt van de stookolietank. Dit is strijdig met de openbare orde (want de
schending van het ARAB wordt strafrechtelijk bestraft) en de verzekeringsovereenkomst nietig
en zullen ze niet tussenkomen.
Wat zegt het Hof van Cassatie? Het voorwerp van de verbintenis bestaat in de beloofde
prestatie. Het voorwerp van de verzekeringsovereenkomst is de dekking van een welbepaald
risico tegen betaling van een premie met een geoorloofd voorwerp. Partijen hebben een
verzekeringsovereenkomst gesloten tegen het lekken van stookolie. Er is een onderscheid
tussen het voorwerp van de verzekeringsovereenkomst en het gebruik van de verzekerde
zaak die strijdig kan zijn met de openbare orde. Het voorwerp van de
verzekeringsovereenkomst was gewoon het risico van een lekkende stookolietank lekken en
dat was zelf niet aangetast door een ongeoorloofd voorwerp.
De verzekeringsovereenkomst was geoorloofd want het voorwerp van de
verzekeringsovereenkomst deed geen ongeoorloofde toestand ontstaan en hield die ook niet
in stand. De verzekeringsovereenkomst was dus niet aangetast door een ongeoorloofd
voorwerp en de verzekeraar moest dit risico dekken.
Kan een brandverzekering afgesloten worden voor een prostitutiehuis? Het is een
brandverzekering voor een huis, het is dus een geoorloofd voorwerp.
Het verzekeren van een smokkelwagen? Neen, dit is ongeoorloofd.
3. De Verzekeringswet:
De eerste verzekeringswet dateerde van 1874 en was zeer kort en zo goed als van aanvullend recht.
De verzekeraars konden zo goed als alle bepalingen contractueel kon regelen met de meest gunstige
interpretatie voor de verzekeraar. De maatschappij was verandert en meer slachtoffervriendelijk
geworden. In 1992 is er de wet op de landverzekeringsovereenkomst gekomen, dit is belangrijk
omdat die wet voor een groot stuk is overgenomen in de Verzekeringswet (is daar nu een deel van).
Heel was basisrechtspraak past de wet op de landverzekeringsovereenkomst toe.
3
I. Verzekeringsrecht:
CASUS 1: Zwiepende Tak:
We gaan na het college buitencontractueel aansprakelijkheidsrecht samen wandelen in het
stadspark. Er liggen een aantal struiken takken op de grond. Meneer Metafe heeft wat
problemen, hij is misnoegd en hij schopt tegen een van de takken die op de grond ligt. Dit tak
blijkt nog verbonden aan een boom en die zwiept in het oog van mevrouw Zaïtoune. Is
meneer Metafe aansprakelijk?
Momenteel is artikel 1382 van het oud BW nog van toepassing, maar voor alle
schadeverwekkende feiten vanaf 1 januari 2025 is boek 6 van toepassing (meer specifiek
artikel 6.5 BW).
Artikel 1382 oud BW vereist drie voorwaarden: schade, fout en een causaal verband. De
schade is niet betwist want mevrouw Zaïtoune is een oog kwijt. Het oorzakelijk verband valt
ook niet te betwisten want door het schoppen van meneer Metafe, zwiepte de tak en
daardoor is mevrouw Zaïtoune een oog kwijt. Maar is er een fout, dat is te betwisten. Je kan
ja zeggen want als een redelijk persoon zou je niet tegen een tak schoppen. Je kan ook neen
zeggen omdat meneer Metafe het niet kon weten dat het een zwiepende tak was. Het
foutcriterium is een normatief criterium, hij behoorde het te weten.
Zou er zonder een aansprakelijkheidsrecht een vergoeding mogelijk zijn? Ja door het sociaal
zekerheidsrecht. De sociale zekerheid is altijd de basis, want het is laagdrempelig, maar je
krijgt niet alles terug.
Zou de verzekering tussenkomen? Je hebt de individuele ongevallenverzekering, maar die
wordt niet vaak afgesloten. Je hebt ook mogelijks een hospitalisatieverzekering, voor hetgeen
dat de sociale zekerheid niet terugbetaalt. Tenslotte heb je ook de BA privéleven-verzekering
(de familiale verzekering), deze wordt meestal afgesloten door de ouders voor €100/jaar.
Deze familiale verzekering verzekert alle gevallen van buitencontractuele aansprakelijkheid
(dus van artikel 1382 – 1386 oud BW).
Wat is de vrijstelling/franchise? Dat is bij de familiale verzekering ongeveer €300, dit moet je
steeds zelf betalen.
Het feit dat je verzekerd bent, is geen reden om iemand aansprakelijk te stellen. Rechters
houden daar de facto rekening mee, maar in beginsel niet (er wordt dus wel gekeken door de
rechters of je verzekerd bent).
In Nederland was in de casus over de zwiepende tak de schadeverwekker schuldig, maar deze
ging naar de Hoge Raad. De Hoge Raad zei het volgende: “iemand berokkent een fout als de
schade voorzienbaar was en dat er onvoldoende voorzorgsmaatregelen werden genomen
werden om de schade te vermijden”. Deze regeling is hetzelfde naar Belgisch recht.
Metafe kon de schade niet voorzien dus hij is niet aansprakelijk, hij kon niet weten dat het
een zwiepende tak was.
1
, Wat zijn enkele voorbeelden van verzekering? Brandverzekering, levensverzekering,
reisverzekering, waarborgverzekering, … Wat is een waarborgverzekering? Een verzekering
die een zelfstandige afsluit voor als die arbeidsongeschikt zou worden om nog steeds een
inkomen te kunnen verzekeren.
1. Definitie en bestanddelen:
Art. 5, 14° Verzekeringswet 2014 omschrijft de verzekeringsovereenkomst als "een overeenkomst,
waarbij een partij, de verzekeraar, zich er tegen betaling van een vaste of veranderlijke premie
tegenover een andere partij, de verzekeringnemer, toe verbindt een in de overeenkomst bepaalde
prestatie te leveren in het geval zich een onzekere gebeurtenis voordoet waarbij, naargelang van het
geval, de verzekerde of de begunstigde belang heeft dat die zich niet voordoet [...]". De
verzekeringsovereenkomst is een bijzondere overeenkomst die wordt geregeld door de
Verzekeringswet van 2014. Er zijn twee contractspartijen: de verzekeraar en de verzekeringnemer.
Betrokken partijen:
Art. 5, 1º Verzekeringswet 2014 definieert nu wel het begrip verzekeraar. Dit is "elke persoon of
onderneming die als contractpartij verzekeringsovereenkomst(en) aanbiedt, ongeacht de
beroepshoedanigheid van deze persoon en ongeacht of bij het afsluiten van de overeenkomst gebruik
wordt gemaakt van actuariële technieken”.
De verzekeringnemer is in se “diegene die met de verzekeraar een verzekeringsovereenkomst sluit”.
De verzekeringnemer ondertekent en onderschrijft de verzekeringsovereenkomst. De
verzekeringnemer valt soms samen met de verzekerde, maar dit hoeft niet noodzakelijk.
Bijvoorbeeld: ik ben single en ik sluit een BA privéleven-verzekering voor mezelf dan ben ik
verzekerde en verzekeringnemer. Maar stel ik ben getrouwd (en heb 2 kinderen) en ik sluit een BA
privéleven-verzekering, dan ben ik verzekeringnemer en verzekerde, maar mijn echtgenoot en mijn
kinderen zijn ook verzekerden.
De verzekerde is de persoon op wie de verzekerde gebeurtenis betrekking heeft.
De begunstigde is diegene in wiens voordeel een verzekeringsprestatie bedongen is. Bijvoorbeeld bij
een levensverzekering: je sluit een levensverzekering af en als ik overlijd dan gaat er een kapitaal naar
mijn echtgenoot, mijn echtgenoot is dan de begunstigde.
Risico, premie en kansovereenkomst:
De verzekeringsovereenkomst is een kansovereenkomst, je weet niet wanneer de gebeurtenis zich zal
voordoen en of ze zich zal voordoen. Je kan je hele leven een brandverzekering sluiten en nooit een
brand hebben gehad. Het gaat om een onzekere gebeurtenis. Bij een levensverzekering, je weet toch
dat je ooit zal overlijden, maar je weet niet wanneer, blijft een onzekere gebeurtenis.
Putatieve risico’s zijn niet verzekerbaar. Een putatief risico is een risico dat zich al heeft gerealiseerd.
Risico’s die louter afhankelijk zijn van de wil van de verzekeringsnemer of van de verzekerde, zijn ook
niet verzekerbaar. Een opzettelijke fout kan je dus niet verzekeren.
Een verzekeringsovereenkomst is een overeenkomst waarbij te verzekeraar dekking geeft tegenover
een premie. De verzekeringnemer zal een premie moeten betalen jaarlijks, die kan vast of
veranderlijk zijn. De premie bestaat normaal uit de zuivere premie, onkosten, winstmarge van de
verzekeraar en fiscale lasten geheven door de overheid.
2
, 2. Totstandkoming van de verzekeringsovereenkomst:
Hoe komt een verzekeringsovereenkomst tot stand? Gewoon verbintenissenrecht. Wat zijn de 4
voorwaarden van een geldige overeenkomst? Toestemming, bekwaamheid, geoorloofde voorwerp en
een geoorloofde oorzaak. De toestemming is gewoon aanbod en aanvaarding.
Geoorloofd voorwerp? Hierover is rechtspraak waaruit blijkt dat er over het voorwerp zich
problemen kunnen voordoen.
Cassatie 14 september 2000. Het gaat om een stookolietank die is beginnen lekken. Een
stookolietank valt onder het ARAB (= algemeen reglement voor de arbeidsbescherming).
Volgens het ARAB heb je een exploitatievergunning nodig voor de stookolietank, die wordt
vergunt door het college van burgemeester en schepen en dat was ook hier het geval. De
onderneming had de exploitatievoorwaarden niet nageleefd en daardoor was die
stookolietank beginnen lekken met ernstige schade aan derden.
De onderneming zegt dat ze daarvoor een verzekering hebben afgesloten. De verzekeraar
zegt dat de verzekeringsovereenkomst nietig is wegens ongeoorloofd voorwerp: de
voorwaarden van de exploitatievergunning werden niet nageleefd dus er werd ongeoorloofd
gebruik gemaakt van de stookolietank. Dit is strijdig met de openbare orde (want de
schending van het ARAB wordt strafrechtelijk bestraft) en de verzekeringsovereenkomst nietig
en zullen ze niet tussenkomen.
Wat zegt het Hof van Cassatie? Het voorwerp van de verbintenis bestaat in de beloofde
prestatie. Het voorwerp van de verzekeringsovereenkomst is de dekking van een welbepaald
risico tegen betaling van een premie met een geoorloofd voorwerp. Partijen hebben een
verzekeringsovereenkomst gesloten tegen het lekken van stookolie. Er is een onderscheid
tussen het voorwerp van de verzekeringsovereenkomst en het gebruik van de verzekerde
zaak die strijdig kan zijn met de openbare orde. Het voorwerp van de
verzekeringsovereenkomst was gewoon het risico van een lekkende stookolietank lekken en
dat was zelf niet aangetast door een ongeoorloofd voorwerp.
De verzekeringsovereenkomst was geoorloofd want het voorwerp van de
verzekeringsovereenkomst deed geen ongeoorloofde toestand ontstaan en hield die ook niet
in stand. De verzekeringsovereenkomst was dus niet aangetast door een ongeoorloofd
voorwerp en de verzekeraar moest dit risico dekken.
Kan een brandverzekering afgesloten worden voor een prostitutiehuis? Het is een
brandverzekering voor een huis, het is dus een geoorloofd voorwerp.
Het verzekeren van een smokkelwagen? Neen, dit is ongeoorloofd.
3. De Verzekeringswet:
De eerste verzekeringswet dateerde van 1874 en was zeer kort en zo goed als van aanvullend recht.
De verzekeraars konden zo goed als alle bepalingen contractueel kon regelen met de meest gunstige
interpretatie voor de verzekeraar. De maatschappij was verandert en meer slachtoffervriendelijk
geworden. In 1992 is er de wet op de landverzekeringsovereenkomst gekomen, dit is belangrijk
omdat die wet voor een groot stuk is overgenomen in de Verzekeringswet (is daar nu een deel van).
Heel was basisrechtspraak past de wet op de landverzekeringsovereenkomst toe.
3
