Inhoudsopgave
Les 1 – Inleiding en Break-Even analyse ......................................................................................... 4
Inleiding .......................................................................................................................................... 4
Algemene kostenbegrippen .............................................................................................................. 5
“Break-even” analyse ....................................................................................................................... 6
Les 2 – Activity-based costing vs traditionele kostprijsberekening................................................... 8
Traditionele kostprijsberekening ....................................................................................................... 8
Verdeling van indirecte kosten: (uitgelegd adhv een voorbeeld) ....................................................... 8
Tekorten van de traditionele methode .......................................................................................... 10
Activity Based Costing .....................................................................................................................10
Indicatoren voor nood aan ABC ................................................................................................... 10
Traditioneel versus ABC .............................................................................................................. 11
Waarom ABC gebruiken? ............................................................................................................. 11
Methode van ABC ....................................................................................................................... 11
Uitgebreid voorbeeld van ABC ..................................................................................................... 12
Voordelen ABC ........................................................................................................................... 14
Nadeel ABC ................................................................................................................................ 14
Opmerkingen.............................................................................................................................. 14
Graad van verfijning ABC ............................................................................................................. 14
Randvoorwaarden van de ABC..................................................................................................... 15
ABC in de dienstensector ............................................................................................................ 15
Les 3 – dienstverlenende afdelingen en gemeenschappelijke kosten ............................................. 15
Dienstverlenende afdelingen ...........................................................................................................15
Directe methode ......................................................................................................................... 16
Getrapte methode ...................................................................................................................... 16
Reciproke methode..................................................................................................................... 16
Vergelijking van methoden........................................................................................................... 17
Kosten van een gemeenschappelijk productieproces........................................................................17
Kostprijsberekening hoofdproducten ........................................................................................... 18
Kosten en opbrengsten van bijproducten ..................................................................................... 19
Kosten en opbrengsten van afval ................................................................................................. 21
Kosten van gemeenschappelijke productieprocessen en beslissingen........................................... 21
Les 4 – Job Order en Process Costing ............................................................................................ 22
Job-order vs process costing ...........................................................................................................22
Process costing .......................................................................................................................... 22
Process costing: basis ................................................................................................................ 22
Equivalente eenheden ................................................................................................................ 22
Equivalente eenheden: materiaalkosten ...................................................................................... 23
Equivalente eenheden: beginvoorraad ......................................................................................... 25
Afgekeurde producten .....................................................................................................................27
Definities en implicaties voor kostencalculatie ............................................................................. 27
Eenvoudig voorbeeld................................................................................................................... 27
, Voorraad goederen in bewerking .................................................................................................. 28
Uitgebreid voorbeeld A ................................................................................................................ 29
Uitgebreid voorbeeld B ................................................................................................................ 30
Les 5 – relevante K&P en knelpuntanalyse ..................................................................................... 31
Relevante kosten en opbrengsten ....................................................................................................31
Welke kosten rijn relevant? .......................................................................................................... 32
Relevante materiaalkosten en relevante arbeidskosten ................................................................ 32
Kwalitatieve factoren .................................................................................................................. 32
Misvattingen omtrent relevante kosten......................................................................................... 33
Relevante kosten: voorbeeld ....................................................................................................... 33
Analyse van enkele speciale beslissingen .................................................................................... 34
Knelpuntanalyse .............................................................................................................................36
Er zijn geen schaarse factoren ..................................................................................................... 36
Er is 1 schaarstefactor................................................................................................................. 36
Les 6 – prijsbeslissingen en schatten van kostenfuncties............................................................... 37
Prijsbeslissingen .............................................................................................................................37
Prijsbeslissingen op korte termijn ................................................................................................ 38
Prijsbeslissingen op lange termijn ................................................................................................ 39
Schatten van kostenfuncties ...........................................................................................................40
Hoog-laag methode .................................................................................................................... 40
Les 7 – klantenwinstgevendheidsanalyse, target & life cycle costing en kwaliteitskosten ................ 41
Klantenwinstgevendheidsanalyse ....................................................................................................41
Target & Life Cycle Costing ..............................................................................................................42
Target costing ............................................................................................................................. 42
Life cycle costing ........................................................................................................................ 44
Kwaliteitskosten .............................................................................................................................44
Definitie kwaliteitskosten ............................................................................................................ 45
Identificeren van problemen ........................................................................................................ 45
Optimale kwaliteitskosten ........................................................................................................... 46
Milieukosten ............................................................................................................................... 47
Les 10 – budgetteren en variantie-analyse ..................................................................................... 48
Inleiding & noodzaak .......................................................................................................................48
Budgetproces & budgetstrategie ......................................................................................................49
Budgetteringsstrategie: 2 fasen.................................................................................................... 49
Budgetteringsproces ................................................................................................................... 50
In acht te nemen elementen ........................................................................................................ 50
Verkoopsprognose ...................................................................................................................... 51
Algemene valkuilen bij het budgetteringsproces ........................................................................... 51
Veel voorkomende problemen in de praktijk ................................................................................. 51
Budgetteren en prognose – kritische succesfactoren .................................................................... 52
Verantwoordelijkheid voor de begrotingsadministratie .................................................................. 53
Forecasting, budgetting & planning ..................................................................................................54
, Strategische planning ................................................................................................................. 54
Strategische planning vertaald naar concrete financiële planning ................................................. 54
Financiële planningsmodellen ..................................................................................................... 54
Strategische langetermijn planning .............................................................................................. 56
Verschillende budgetsoorten & technieken ......................................................................................56
E-budgettering ............................................................................................................................ 56
Participatieve budgettering .......................................................................................................... 56
Zero-base budgettering ............................................................................................................... 56
Activity-based costing versus activity-based budgetting ............................................................... 57
Operationele budgetten: de vraag naar goederen en diensten beantwoorden................................. 57
Verschillende soorten budgetten ................................................................................................. 57
Budgetanalyse & variantieanalyse ...................................................................................................59
Beheerscontrole fase 2 ............................................................................................................... 59
Variantie-analyse ........................................................................................................................ 59
Budgettabellen ........................................................................................................................... 59
Variantie-analyse ........................................................................................................................ 60
Materiaalvarianties ..................................................................................................................... 60
Arbeidsvarianties ........................................................................................................................ 62
Ediciëntievariantie: verklaringen .................................................................................................. 63
Ediciëntievarianties: verantwoordelijkheid ................................................................................... 63
Belang van kostenvarianties ........................................................................................................ 64
Indirecte variabele kostenvarianties............................................................................................. 64
Indirecte kostenvarianties: analyse .............................................................................................. 65
Indirecte vaste kostenvarianties .................................................................................................. 65
, Les 1 – Inleiding en Break-Even analyse
Inleiding
Welke vragen moet je stellen om te bepalen welke klant je meeneemt op reis? Het gaat niet om de
subjectieve vragen, maar het gaat over vragen in de toekomst. In hoeveel delen betaalt de klant?
En wanneer wordt verandering van gedrag gedetecteerd? Zijn de belangrijke vragen die moeten
spelen.
Doelstelling cursus:
® inzicht bekomen in kostprijs van een cost object om op een economisch verantwoorde manier
een beslissing te nemen en na te gaan of we onze vooropgestelde doelstellingen halen op basis
van verschillende methodes.
Accountingsysteem als informatie-instrument en geeft ondersteuning van het beslissingsproces
Verschil tussen financial accounting en cost & management accounting:
- Financial accounting
o Focus op externe gebruiker
o Jaarrekening en jaarverslag (jaarrekeningen van nu zijn nog van 2024, dus de info
hiervan is achterhaald en was nog voor de handelsoorlog)
- Cost & management accounting (beter)
o Focus op interne gebruiker
o Kostprijsberekening
o Planning, controle en management beslissingen
Verdeling van accountingsysteem
Accounting systeem
Verzamelt boekhoud- en
management accounting
gegevens
Cost & management accounting Financiële rapportering
Informatie om beslissingen te nemen Openbaar gemaakte financiële staten
en de activiteiten van de organisatie te en andere financiële rapporten
controleren
Een onderneming - verwerft middelen/grondstoUen
- stelt mensen tewerk
Om tot een georganiseerde set van activiteiten te komen zoals het sturen, beslissen, controleren
en plannen
Les 1 – Inleiding en Break-Even analyse ......................................................................................... 4
Inleiding .......................................................................................................................................... 4
Algemene kostenbegrippen .............................................................................................................. 5
“Break-even” analyse ....................................................................................................................... 6
Les 2 – Activity-based costing vs traditionele kostprijsberekening................................................... 8
Traditionele kostprijsberekening ....................................................................................................... 8
Verdeling van indirecte kosten: (uitgelegd adhv een voorbeeld) ....................................................... 8
Tekorten van de traditionele methode .......................................................................................... 10
Activity Based Costing .....................................................................................................................10
Indicatoren voor nood aan ABC ................................................................................................... 10
Traditioneel versus ABC .............................................................................................................. 11
Waarom ABC gebruiken? ............................................................................................................. 11
Methode van ABC ....................................................................................................................... 11
Uitgebreid voorbeeld van ABC ..................................................................................................... 12
Voordelen ABC ........................................................................................................................... 14
Nadeel ABC ................................................................................................................................ 14
Opmerkingen.............................................................................................................................. 14
Graad van verfijning ABC ............................................................................................................. 14
Randvoorwaarden van de ABC..................................................................................................... 15
ABC in de dienstensector ............................................................................................................ 15
Les 3 – dienstverlenende afdelingen en gemeenschappelijke kosten ............................................. 15
Dienstverlenende afdelingen ...........................................................................................................15
Directe methode ......................................................................................................................... 16
Getrapte methode ...................................................................................................................... 16
Reciproke methode..................................................................................................................... 16
Vergelijking van methoden........................................................................................................... 17
Kosten van een gemeenschappelijk productieproces........................................................................17
Kostprijsberekening hoofdproducten ........................................................................................... 18
Kosten en opbrengsten van bijproducten ..................................................................................... 19
Kosten en opbrengsten van afval ................................................................................................. 21
Kosten van gemeenschappelijke productieprocessen en beslissingen........................................... 21
Les 4 – Job Order en Process Costing ............................................................................................ 22
Job-order vs process costing ...........................................................................................................22
Process costing .......................................................................................................................... 22
Process costing: basis ................................................................................................................ 22
Equivalente eenheden ................................................................................................................ 22
Equivalente eenheden: materiaalkosten ...................................................................................... 23
Equivalente eenheden: beginvoorraad ......................................................................................... 25
Afgekeurde producten .....................................................................................................................27
Definities en implicaties voor kostencalculatie ............................................................................. 27
Eenvoudig voorbeeld................................................................................................................... 27
, Voorraad goederen in bewerking .................................................................................................. 28
Uitgebreid voorbeeld A ................................................................................................................ 29
Uitgebreid voorbeeld B ................................................................................................................ 30
Les 5 – relevante K&P en knelpuntanalyse ..................................................................................... 31
Relevante kosten en opbrengsten ....................................................................................................31
Welke kosten rijn relevant? .......................................................................................................... 32
Relevante materiaalkosten en relevante arbeidskosten ................................................................ 32
Kwalitatieve factoren .................................................................................................................. 32
Misvattingen omtrent relevante kosten......................................................................................... 33
Relevante kosten: voorbeeld ....................................................................................................... 33
Analyse van enkele speciale beslissingen .................................................................................... 34
Knelpuntanalyse .............................................................................................................................36
Er zijn geen schaarse factoren ..................................................................................................... 36
Er is 1 schaarstefactor................................................................................................................. 36
Les 6 – prijsbeslissingen en schatten van kostenfuncties............................................................... 37
Prijsbeslissingen .............................................................................................................................37
Prijsbeslissingen op korte termijn ................................................................................................ 38
Prijsbeslissingen op lange termijn ................................................................................................ 39
Schatten van kostenfuncties ...........................................................................................................40
Hoog-laag methode .................................................................................................................... 40
Les 7 – klantenwinstgevendheidsanalyse, target & life cycle costing en kwaliteitskosten ................ 41
Klantenwinstgevendheidsanalyse ....................................................................................................41
Target & Life Cycle Costing ..............................................................................................................42
Target costing ............................................................................................................................. 42
Life cycle costing ........................................................................................................................ 44
Kwaliteitskosten .............................................................................................................................44
Definitie kwaliteitskosten ............................................................................................................ 45
Identificeren van problemen ........................................................................................................ 45
Optimale kwaliteitskosten ........................................................................................................... 46
Milieukosten ............................................................................................................................... 47
Les 10 – budgetteren en variantie-analyse ..................................................................................... 48
Inleiding & noodzaak .......................................................................................................................48
Budgetproces & budgetstrategie ......................................................................................................49
Budgetteringsstrategie: 2 fasen.................................................................................................... 49
Budgetteringsproces ................................................................................................................... 50
In acht te nemen elementen ........................................................................................................ 50
Verkoopsprognose ...................................................................................................................... 51
Algemene valkuilen bij het budgetteringsproces ........................................................................... 51
Veel voorkomende problemen in de praktijk ................................................................................. 51
Budgetteren en prognose – kritische succesfactoren .................................................................... 52
Verantwoordelijkheid voor de begrotingsadministratie .................................................................. 53
Forecasting, budgetting & planning ..................................................................................................54
, Strategische planning ................................................................................................................. 54
Strategische planning vertaald naar concrete financiële planning ................................................. 54
Financiële planningsmodellen ..................................................................................................... 54
Strategische langetermijn planning .............................................................................................. 56
Verschillende budgetsoorten & technieken ......................................................................................56
E-budgettering ............................................................................................................................ 56
Participatieve budgettering .......................................................................................................... 56
Zero-base budgettering ............................................................................................................... 56
Activity-based costing versus activity-based budgetting ............................................................... 57
Operationele budgetten: de vraag naar goederen en diensten beantwoorden................................. 57
Verschillende soorten budgetten ................................................................................................. 57
Budgetanalyse & variantieanalyse ...................................................................................................59
Beheerscontrole fase 2 ............................................................................................................... 59
Variantie-analyse ........................................................................................................................ 59
Budgettabellen ........................................................................................................................... 59
Variantie-analyse ........................................................................................................................ 60
Materiaalvarianties ..................................................................................................................... 60
Arbeidsvarianties ........................................................................................................................ 62
Ediciëntievariantie: verklaringen .................................................................................................. 63
Ediciëntievarianties: verantwoordelijkheid ................................................................................... 63
Belang van kostenvarianties ........................................................................................................ 64
Indirecte variabele kostenvarianties............................................................................................. 64
Indirecte kostenvarianties: analyse .............................................................................................. 65
Indirecte vaste kostenvarianties .................................................................................................. 65
, Les 1 – Inleiding en Break-Even analyse
Inleiding
Welke vragen moet je stellen om te bepalen welke klant je meeneemt op reis? Het gaat niet om de
subjectieve vragen, maar het gaat over vragen in de toekomst. In hoeveel delen betaalt de klant?
En wanneer wordt verandering van gedrag gedetecteerd? Zijn de belangrijke vragen die moeten
spelen.
Doelstelling cursus:
® inzicht bekomen in kostprijs van een cost object om op een economisch verantwoorde manier
een beslissing te nemen en na te gaan of we onze vooropgestelde doelstellingen halen op basis
van verschillende methodes.
Accountingsysteem als informatie-instrument en geeft ondersteuning van het beslissingsproces
Verschil tussen financial accounting en cost & management accounting:
- Financial accounting
o Focus op externe gebruiker
o Jaarrekening en jaarverslag (jaarrekeningen van nu zijn nog van 2024, dus de info
hiervan is achterhaald en was nog voor de handelsoorlog)
- Cost & management accounting (beter)
o Focus op interne gebruiker
o Kostprijsberekening
o Planning, controle en management beslissingen
Verdeling van accountingsysteem
Accounting systeem
Verzamelt boekhoud- en
management accounting
gegevens
Cost & management accounting Financiële rapportering
Informatie om beslissingen te nemen Openbaar gemaakte financiële staten
en de activiteiten van de organisatie te en andere financiële rapporten
controleren
Een onderneming - verwerft middelen/grondstoUen
- stelt mensen tewerk
Om tot een georganiseerde set van activiteiten te komen zoals het sturen, beslissen, controleren
en plannen
