GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG: LPC
Casemanagement en eerstelijnszorg
Examen: MS, de ziekte van Parkinson, de ziekte van Huntington of ALS => mensen ondersteunen in de
wirwar van voorzieningen. Rond welke ziekte heeft Vandenbroecke geen …?
Casemanagement: inleiding
Casemanagement – niet nieuw!
De meeste ideeën zijn niet nieuw, maar niet iedereen kent de oude ideeën
Case-management:
- Specifieke behandel-, begeleidingsvorm van chronisch psychiatrische
- Werd gezien als vorm van substitutie voor langdurig opgenomen patiënten
- In Nederland: instrument voor kwaliteitsverbetering van de zorg voor chronisch psychiatrische
patiënten
- Doelstellingen:
o Continuïteit van zorg
o Afstemming op de individuele behoefte van de patiënt
o Samenwerking tussen de verschillende hulpverleningsinstellingen
Minister van Volksgezondheid: examenvraag
- 2,3 miljoen euro vrij voor proefproject voor
o MS
o Ziekte van Parkinson
o Ziekte van Huntington
Dementie
- Nog niet gefinancierd door de federale overheid.
- Keuze voor terminologie dementieconsulente
Inleiding
De behoefte aan casemanagement komt voort uit de volgende maatschappelijke ontwikkelingen:
- Extramuralisering van complexe zorg
o De zorg gaat vanuit ziekenhuis naar de 1ste lijn.
- Toename van chronische zieken: vergrijzing, co- en multimorbiditeit.
- Een versnipperd zorgaanbod: meer mensen vinden niet op eigen kracht de weg
- Verminderde kracht van het eigen netwerk: er zijn minder mantelzorgers die kunnen
bijspringen.
- Andere visie op/houding in de zorg: vraaggericht, emancipatorisch;
- Betaalbaarheid van de zorg
1
,Zelfmanagement, zorgcoördinatie en casemanagement
2.
- Wanneer de situatie complexer wordt, kan het nodig zijn om andere personen te betrekken.
- Eerst wordt vaak een mantelzorger ingeschakeld.
- Daarnaast kunnen ook zorgverleners dicht bij de patiënt betrokken worden, zoals:
o Huisarts
o Thuisverpleegkundige
o Sociaal werker
- Eén van hen kan optreden als zorgcoördinator.
- Een zorgcoördinator is geen nieuwe functie.
- Het is een bestaande zorgverlener die al zorg of ondersteuning geeft en de coördinatierol
opneemt.
- Soms wordt deze persoon door de hulpvrager zelf aangeduid.
2
,1. Bij de minder complexe gevallen is het de ‘patiënt’ zelf die ‘het management van zijn/haar eigen
case’ waarneemt en die, in overleg met en hulp van zijn/haar huisarts en/of mantelzorgers het eigen
zorgprogramma en zorgparcours beheert.
3.
- Casemanagement door een casemanager gebeurt bij zeer complexe situaties.
- In zulke situaties is de tussenkomst van een casemanager nodig.
- De casemanager maakt geen deel uit van het zorgteam van de persoon met een zorgnood.
- Hij of zij is speciaal opgeleid voor deze functie.
- De casemanager analyseert samen met de persoon met een zorgnood en het zorgteam de
situatie.
- Daarna begeleidt hij/zij het team bij het zoeken naar oplossingen.
Casemanagement bij complexe zorg
Wat maakt zorg complex?
Complexiteit van zorg wordt bepaald door: (examenvraag)
- De persoon met een zorgnood zelf: hij heeft (een combinatie van) verschillende noden op
somatisch, psychisch en sociaal vlak.
- De omgeving van de persoon met een zorgnood: sociaaleconomische problematiek, meerdere
zorgaanbieders, geen mantelzorg, zorgaanbod is niet afgestemd op de zorgdoelen van de
persoon met een zorgnood…
- De aard van de aandoening(en): co- of multimorbiditeit, fragiele ouderen, frequente (re-)
hospitalisatie, polyfarmacie, psychische kwetsbaarheid, maatschappelijke kwetsbaarheid…
- Zorgcontext: duur van de problematiek (continuïteitsproblematiek), vastgelopen zorgplan,
conflicterende visies tussen zorgteamleden, zorgcoördinator kan niet onpartijdig zijn, veiligheid
kan niet meer gegarandeerd worden.
Wanneer is casemanagement aangewezen?
- Zeer complexe zorgsituaties of personen met meerdere chronische aandoeningen, waarvan
één of meer van deze aandoeningen leiden tot een sterk autonomieverlies.
- Het zorgteam in crisis: het zorgteam loopt tegen de grenzen van hun mogelijkheden en
capaciteiten op door een toenemende mate van complexiteit van de zorgsituatie. Er kan ook
een conflict optreden tussen de persoon met een zorgnood en de zorgaanbieders.
- Het weigeren van zorg door een persoon met een zorgnood. De omgeving (familiaal of
professioneel) stelt vast dat de zorg en ondersteuning niet goed verloopt en de zorgnoden
onvoldoende beantwoord kunnen worden.
o Bijvoorbeeld wanneer de mantelzorger diens grenzen bereikt heeft ten aanzien van
het opnemen van de zorg, maar de persoon met een zorgnood toch alle professionele
zorg- en ondersteuning weigert.
- Overgang van zorg: opname of ontslag uit ziekenhuis
Casemanagement – niet nieuw! (Examenvraag)
- Zowel in de literatuur als in de praktijk worden heel wat verschillende termen gebruikt, die
soms op elkaar gelijken, maar ook van elkaar verschillen:
3
, o Zorgbemiddelaar /Overlegcoördinator / Zorgcoördinator / Referentiepersoon/
trajectbegeleider...
=> In deze presentatie houden we het onderscheid aan tussen zorgcoördinatie en
casemanagement.
- Casemanagement is divers en wordt ingezet bij diverse aandoeningen en zorgsituaties.
- Geen sprake van één beste manier van casemanagement.
Definities
Casemanagement =
- Beheer en de coördinatie van alle medische, paramedische, psychologische, welzijnszorgen,
die nodig zijn om aan de behoeften en wensen van mensen met een (chronische) aandoening
te voldoen 1
- Systematische werkwijze voor cliënten met een complexe zorgvraag.
o Wordt toegepast wanneer de complexiteit van de zorg de gewone zorgverlening
overstijgt.
o De patiënt en zijn/haar omgeving hebben onvoldoende capaciteit om de zorg zelf te
regelen.
o Casemanagement coördineert de zorg op basis van de behoeften van de patiënt.
- Regelcapaciteit of regie van de patiënt te vergroten
- De complexiteit van de zorg of zorgzwaarte te verkleinen door
o Goed organisatie van zorg
o Optimale zorg a.d.h.v. zorg- en leefplan
- Casemanagement is het realiseren, organiseren en coördineren van hulp- en dienstverlening
voor burgers met complexe, meervoudige en vaak langdurige problemen.
- Het doel is dat hulpvragers zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van anderen.
- De casemanager vertrekt vanuit maximale zelfbepaling van de hulpvrager.
- Casemanagement is een beroepsrol, geen specifieke functie.
- Het is niet voorbehouden aan één bepaalde beroepsgroep.
- De hulpvrager blijft eigenaar van zijn proces en bepaalt de richting.
- De casemanager bewaakt de autonomie van de hulpvrager en stimuleert structurele
veranderingen.
4
Casemanagement en eerstelijnszorg
Examen: MS, de ziekte van Parkinson, de ziekte van Huntington of ALS => mensen ondersteunen in de
wirwar van voorzieningen. Rond welke ziekte heeft Vandenbroecke geen …?
Casemanagement: inleiding
Casemanagement – niet nieuw!
De meeste ideeën zijn niet nieuw, maar niet iedereen kent de oude ideeën
Case-management:
- Specifieke behandel-, begeleidingsvorm van chronisch psychiatrische
- Werd gezien als vorm van substitutie voor langdurig opgenomen patiënten
- In Nederland: instrument voor kwaliteitsverbetering van de zorg voor chronisch psychiatrische
patiënten
- Doelstellingen:
o Continuïteit van zorg
o Afstemming op de individuele behoefte van de patiënt
o Samenwerking tussen de verschillende hulpverleningsinstellingen
Minister van Volksgezondheid: examenvraag
- 2,3 miljoen euro vrij voor proefproject voor
o MS
o Ziekte van Parkinson
o Ziekte van Huntington
Dementie
- Nog niet gefinancierd door de federale overheid.
- Keuze voor terminologie dementieconsulente
Inleiding
De behoefte aan casemanagement komt voort uit de volgende maatschappelijke ontwikkelingen:
- Extramuralisering van complexe zorg
o De zorg gaat vanuit ziekenhuis naar de 1ste lijn.
- Toename van chronische zieken: vergrijzing, co- en multimorbiditeit.
- Een versnipperd zorgaanbod: meer mensen vinden niet op eigen kracht de weg
- Verminderde kracht van het eigen netwerk: er zijn minder mantelzorgers die kunnen
bijspringen.
- Andere visie op/houding in de zorg: vraaggericht, emancipatorisch;
- Betaalbaarheid van de zorg
1
,Zelfmanagement, zorgcoördinatie en casemanagement
2.
- Wanneer de situatie complexer wordt, kan het nodig zijn om andere personen te betrekken.
- Eerst wordt vaak een mantelzorger ingeschakeld.
- Daarnaast kunnen ook zorgverleners dicht bij de patiënt betrokken worden, zoals:
o Huisarts
o Thuisverpleegkundige
o Sociaal werker
- Eén van hen kan optreden als zorgcoördinator.
- Een zorgcoördinator is geen nieuwe functie.
- Het is een bestaande zorgverlener die al zorg of ondersteuning geeft en de coördinatierol
opneemt.
- Soms wordt deze persoon door de hulpvrager zelf aangeduid.
2
,1. Bij de minder complexe gevallen is het de ‘patiënt’ zelf die ‘het management van zijn/haar eigen
case’ waarneemt en die, in overleg met en hulp van zijn/haar huisarts en/of mantelzorgers het eigen
zorgprogramma en zorgparcours beheert.
3.
- Casemanagement door een casemanager gebeurt bij zeer complexe situaties.
- In zulke situaties is de tussenkomst van een casemanager nodig.
- De casemanager maakt geen deel uit van het zorgteam van de persoon met een zorgnood.
- Hij of zij is speciaal opgeleid voor deze functie.
- De casemanager analyseert samen met de persoon met een zorgnood en het zorgteam de
situatie.
- Daarna begeleidt hij/zij het team bij het zoeken naar oplossingen.
Casemanagement bij complexe zorg
Wat maakt zorg complex?
Complexiteit van zorg wordt bepaald door: (examenvraag)
- De persoon met een zorgnood zelf: hij heeft (een combinatie van) verschillende noden op
somatisch, psychisch en sociaal vlak.
- De omgeving van de persoon met een zorgnood: sociaaleconomische problematiek, meerdere
zorgaanbieders, geen mantelzorg, zorgaanbod is niet afgestemd op de zorgdoelen van de
persoon met een zorgnood…
- De aard van de aandoening(en): co- of multimorbiditeit, fragiele ouderen, frequente (re-)
hospitalisatie, polyfarmacie, psychische kwetsbaarheid, maatschappelijke kwetsbaarheid…
- Zorgcontext: duur van de problematiek (continuïteitsproblematiek), vastgelopen zorgplan,
conflicterende visies tussen zorgteamleden, zorgcoördinator kan niet onpartijdig zijn, veiligheid
kan niet meer gegarandeerd worden.
Wanneer is casemanagement aangewezen?
- Zeer complexe zorgsituaties of personen met meerdere chronische aandoeningen, waarvan
één of meer van deze aandoeningen leiden tot een sterk autonomieverlies.
- Het zorgteam in crisis: het zorgteam loopt tegen de grenzen van hun mogelijkheden en
capaciteiten op door een toenemende mate van complexiteit van de zorgsituatie. Er kan ook
een conflict optreden tussen de persoon met een zorgnood en de zorgaanbieders.
- Het weigeren van zorg door een persoon met een zorgnood. De omgeving (familiaal of
professioneel) stelt vast dat de zorg en ondersteuning niet goed verloopt en de zorgnoden
onvoldoende beantwoord kunnen worden.
o Bijvoorbeeld wanneer de mantelzorger diens grenzen bereikt heeft ten aanzien van
het opnemen van de zorg, maar de persoon met een zorgnood toch alle professionele
zorg- en ondersteuning weigert.
- Overgang van zorg: opname of ontslag uit ziekenhuis
Casemanagement – niet nieuw! (Examenvraag)
- Zowel in de literatuur als in de praktijk worden heel wat verschillende termen gebruikt, die
soms op elkaar gelijken, maar ook van elkaar verschillen:
3
, o Zorgbemiddelaar /Overlegcoördinator / Zorgcoördinator / Referentiepersoon/
trajectbegeleider...
=> In deze presentatie houden we het onderscheid aan tussen zorgcoördinatie en
casemanagement.
- Casemanagement is divers en wordt ingezet bij diverse aandoeningen en zorgsituaties.
- Geen sprake van één beste manier van casemanagement.
Definities
Casemanagement =
- Beheer en de coördinatie van alle medische, paramedische, psychologische, welzijnszorgen,
die nodig zijn om aan de behoeften en wensen van mensen met een (chronische) aandoening
te voldoen 1
- Systematische werkwijze voor cliënten met een complexe zorgvraag.
o Wordt toegepast wanneer de complexiteit van de zorg de gewone zorgverlening
overstijgt.
o De patiënt en zijn/haar omgeving hebben onvoldoende capaciteit om de zorg zelf te
regelen.
o Casemanagement coördineert de zorg op basis van de behoeften van de patiënt.
- Regelcapaciteit of regie van de patiënt te vergroten
- De complexiteit van de zorg of zorgzwaarte te verkleinen door
o Goed organisatie van zorg
o Optimale zorg a.d.h.v. zorg- en leefplan
- Casemanagement is het realiseren, organiseren en coördineren van hulp- en dienstverlening
voor burgers met complexe, meervoudige en vaak langdurige problemen.
- Het doel is dat hulpvragers zo weinig mogelijk afhankelijk zijn van anderen.
- De casemanager vertrekt vanuit maximale zelfbepaling van de hulpvrager.
- Casemanagement is een beroepsrol, geen specifieke functie.
- Het is niet voorbehouden aan één bepaalde beroepsgroep.
- De hulpvrager blijft eigenaar van zijn proces en bepaalt de richting.
- De casemanager bewaakt de autonomie van de hulpvrager en stimuleert structurele
veranderingen.
4
