GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG: LPA
Psychofarmacologie
Medicatie bij angst- of stemmingsstoornissen
Depressie
Diagnostiek
Je gaat meer bijwerkingen induceren dan iets te behandelen => we werken via de DSM => negatief en positief
Als we van een depressie willen spreken dan
- Er moet minstens 1 van de 2 kernsymptomen aanwezig
zijn
- Er moeten minstens 4 van de bijkomende symptomen
aanwezig zijn
- => Reageer je goed op medicatie dan slaat de
behandeling aan
Psychose kan je binnen een depressie krijgen => psychotische
depressie
- Zelfmoord gedachten
Foto van symptomen: mss examenvraag
- Depressie ≠ Rouw
o Rouw: verdriet na een verlies (bijvoorbeeld een overlijden). Het gevoel komt in golven en kan
afwisselen met momenten waarop het beter gaat. Rouw hoort bij een normaal verwerkingsproces.
o Depressie: een psychische aandoening waarbij iemand langdurig somber is en weinig plezier voelt in
bijna alles. Het gevoel blijft meestal constant aanwezig en beïnvloedt het dagelijks leven sterk.
- Ernst van de depressie bepaalt mee de behandeling
o Elke depressie is uniek – elke depressie heeft andere symptomen
- Niet elke depressieve patiënt moet antidepressiva krijgen!
o Medicatie heeft heel wat bijwerkingen => de mensen die het niet moeten krijgen, die geven we het
niet. Mensen hebben heel vaak alle bijwerkingen.
- Wie moet wel medicatie krijgen? Iedereen met een matige tot ernstige vorm van depressie in engere zin
o Psychofarmaca wordt vaak al opgestart door de huisarts
1
, - De ernst wordt me, bepaald door onder andere de kliniek, de score op een vragenlijst, of functionele
beperkingen.
- Hoe ernstiger de depressie, hoe belangrijker medicatie wordt in de behandeling
o Hoe meer symptomen, hoe ernstiger => mensen die er aan kunnen sterven door niet eten en drinken
o Sommige patiënten worden naar voorgeschoven om zeker medicatie te geven
Pathofysiologie
Een persoon kan geboren worden met een genetische kwetsbaarheid, waardoor het in de familie vaker voorkomt.
Tijdens het opgroeien kunnen factoren zoals weinig aandacht, trauma’s of een verstandelijke beperking deze
kwetsbaarheid vergroten. Als de persoon later ook moeilijke gebeurtenissen meemaakt, zoals verlies, kan er
uiteindelijk een ziektebeeld ontstaan.
Overzicht van neurotransmitters
Neurotransmitters die bij depressie sterkst
gedaald zijn:
- Dopamine
o Motivatie
- Serotonine
o Angst, spanning
- Noradrenaline
o Aandacht, concentratie, energie
Verloop
- Remission: de ZV is 4-9 maanden symptoomvrij
- Recorvery: genezing = ZV is symptoomvrij voor langer dan een
jaar
Dus antidepressiva moet zeker 1 jaar genomen worden
- Relapse = herval
- Recurrence: herval na langer dan 1 j symptoomvrij
- Risico op herval is groter bij meerdere depressieve
episodes
o Kans om te hervallen vergroot naarmate aantal
depressieve periodes
- Zo kan 3de depressieve periode spontaan ontstaan zonder live event.
- Sommige dingen verklaren vanzelf op
- Belangrijk om te kijken naar de baselijn van de persoon => heeft die persoon altijd al op dat cijfers gezeten of
niet
o Score 5 => 7 ??? haalbaar
- Relaps: terug achteruitgang => terug klachten krijgen
o Moment: om opvolging
o Hoe komt het dat die terugvalt?
o Zorgen dat we niet volledig op nul zitten maar op die moment ingrijpen
o Na 1j lang nog
2
, - Eerste depressie mee maakt => kan heel snel herstellen
- Niet perse nodig om eeuwig te gaan behandelen
Antidepressiva
Werkingsmechanisme
Stel dat ZV (zorgvrager) voor je zit en zegt: “Ik heb
minder drive.” Dan kan je het eenvoudig uitleggen met
drie belangrijke stoffen in de hersenen: dopamine,
serotonine en noradrenaline.
1. Dopamine = drive en motivatie
o Dopamine komt vrij wanneer je leuke
dingen doet (bv. hobby’s, eten, iets
bereiken).
o Het geeft motivatie en energie om iets
te doen.
o Het zorgt dat je plezier en beloning voelt.
- Als dopamine minder goed werkt (DA-dysfunctie):
o Minder motivatie
o Minder energie
o Minder zin om dingen te doen
o Minder plezier uit activiteiten
- Dus wanneer iemand zegt “ik heb geen drive meer”, heeft dat vaak te maken met minder dopamine-activiteit.
2. Serotonine (5-HT) = algemene stemming
- Serotonine heeft meer te maken met je algemene gemoedstoestand.
o 5HT dysfunctie zorgt voor versterking van negatieve stukken van depressie
- Vergelijking:
o Je hebt lang kou gehad.
o Plots kom je in een warme kamer → dat geeft een algemeen goed gevoel.
o Dat is een beetje hoe serotonine werkt: het beïnvloedt je basisstemming.
- Als serotonine minder goed werkt (5HT-dysfunctie):
o Meer negatieve gevoelens
o Angst
o Schuldgevoel
o Irritatie
o Sombere stemming
- Dus serotonine versterkt vooral de negatieve kant van depressie.
3. Noradrenaline = energie en alertheid
- Noradrenaline zit er een beetje tussenin.
- Het beïnvloedt:
o Energie
o Alertheid
o Concentratie
- Als noradrenaline vermindert (NE-dysfunctie):
o Sneller moe
3
, o Minder focus
o Minder mentale energie
Werkingsmechanisme
In de hersenen geven neuronen signalen aan elkaar
door.
- De presynaps (eerste zenuwcel) geeft
neurotransmitters vrij in de kleine ruimte tussen
twee cellen, de synaptische spleet. Deze
neurotransmitters binden daarna aan
receptoren op de postsynaps (volgende
zenuwcel).
- Bij depressie:
o Er zijn weinig neurotransmitters in de
synaptische spleet. Het lichaam
probeert dit te compenseren door meer
receptoren te maken (upregulatie), zodat signalen toch nog opgevangen worden.
- Bij behandeling met antidepressiva:
o Antidepressiva zorgen ervoor dat meer neurotransmitters in de spleet blijven (bijvoorbeeld door hun
afbraak of heropname te verminderen).
o Daardoor zijn niet meer zoveel receptoren nodig, en het lichaam vermindert het aantal receptoren
(downregulatie).
- Waarom duurt het even voor het werkt?
o Het aanpassen van het aantal receptoren kost tijd. Daarom merk je het effect van antidepressiva
meestal pas na 2–3 weken een beetje, en na 4–6 weken duidelijker.
Antidepressiva zorgen ervoor dat er meer neurotransmitters (serotonine, noradrenaline en dopamine) aanwezig zijn in
de synaptische spleet. Door deze stijging gaat het lichaam minder postsynaptische receptoren maken (downregulatie),
waardoor depressieve symptomen verminderen
2 manieren hoe een antidepressiva werkt
1. MAO-inhibitoren
- MAO (MonoAminoOxydase) is een enzym dat serotonine, noradrenaline en dopamine afbreekt.
- MAO-inhibitoren remmen dit enzym, waardoor deze neurotransmitters minder worden afgebroken.
- Hierdoor blijft er meer neurotransmitter in de synaps.
- Door deze stijging ontstaat downregulatie van receptoren en verbeteren de depressieve symptomen.
2. Re-uptake-inhibitoren
- Normaal worden neurotransmitters weer opgenomen in de presynaps via een heropnamepomp.
- Re-uptake-inhibitoren blokkeren deze pomp.
- Daardoor blijven serotonine, noradrenaline en dopamine langer in de synaps aanwezig.
- Dit zorgt voor meer activiteit in de postsynaps en uiteindelijk downregulatie van het aantal receptoren.
Algemene principes
Patiënt is opgenomen => is te depressief => vangt die mensen op
- Behandel op tijd:
o Hoe trager, hoe moeilijker om ze uit een depressie te krijgen
4
Psychofarmacologie
Medicatie bij angst- of stemmingsstoornissen
Depressie
Diagnostiek
Je gaat meer bijwerkingen induceren dan iets te behandelen => we werken via de DSM => negatief en positief
Als we van een depressie willen spreken dan
- Er moet minstens 1 van de 2 kernsymptomen aanwezig
zijn
- Er moeten minstens 4 van de bijkomende symptomen
aanwezig zijn
- => Reageer je goed op medicatie dan slaat de
behandeling aan
Psychose kan je binnen een depressie krijgen => psychotische
depressie
- Zelfmoord gedachten
Foto van symptomen: mss examenvraag
- Depressie ≠ Rouw
o Rouw: verdriet na een verlies (bijvoorbeeld een overlijden). Het gevoel komt in golven en kan
afwisselen met momenten waarop het beter gaat. Rouw hoort bij een normaal verwerkingsproces.
o Depressie: een psychische aandoening waarbij iemand langdurig somber is en weinig plezier voelt in
bijna alles. Het gevoel blijft meestal constant aanwezig en beïnvloedt het dagelijks leven sterk.
- Ernst van de depressie bepaalt mee de behandeling
o Elke depressie is uniek – elke depressie heeft andere symptomen
- Niet elke depressieve patiënt moet antidepressiva krijgen!
o Medicatie heeft heel wat bijwerkingen => de mensen die het niet moeten krijgen, die geven we het
niet. Mensen hebben heel vaak alle bijwerkingen.
- Wie moet wel medicatie krijgen? Iedereen met een matige tot ernstige vorm van depressie in engere zin
o Psychofarmaca wordt vaak al opgestart door de huisarts
1
, - De ernst wordt me, bepaald door onder andere de kliniek, de score op een vragenlijst, of functionele
beperkingen.
- Hoe ernstiger de depressie, hoe belangrijker medicatie wordt in de behandeling
o Hoe meer symptomen, hoe ernstiger => mensen die er aan kunnen sterven door niet eten en drinken
o Sommige patiënten worden naar voorgeschoven om zeker medicatie te geven
Pathofysiologie
Een persoon kan geboren worden met een genetische kwetsbaarheid, waardoor het in de familie vaker voorkomt.
Tijdens het opgroeien kunnen factoren zoals weinig aandacht, trauma’s of een verstandelijke beperking deze
kwetsbaarheid vergroten. Als de persoon later ook moeilijke gebeurtenissen meemaakt, zoals verlies, kan er
uiteindelijk een ziektebeeld ontstaan.
Overzicht van neurotransmitters
Neurotransmitters die bij depressie sterkst
gedaald zijn:
- Dopamine
o Motivatie
- Serotonine
o Angst, spanning
- Noradrenaline
o Aandacht, concentratie, energie
Verloop
- Remission: de ZV is 4-9 maanden symptoomvrij
- Recorvery: genezing = ZV is symptoomvrij voor langer dan een
jaar
Dus antidepressiva moet zeker 1 jaar genomen worden
- Relapse = herval
- Recurrence: herval na langer dan 1 j symptoomvrij
- Risico op herval is groter bij meerdere depressieve
episodes
o Kans om te hervallen vergroot naarmate aantal
depressieve periodes
- Zo kan 3de depressieve periode spontaan ontstaan zonder live event.
- Sommige dingen verklaren vanzelf op
- Belangrijk om te kijken naar de baselijn van de persoon => heeft die persoon altijd al op dat cijfers gezeten of
niet
o Score 5 => 7 ??? haalbaar
- Relaps: terug achteruitgang => terug klachten krijgen
o Moment: om opvolging
o Hoe komt het dat die terugvalt?
o Zorgen dat we niet volledig op nul zitten maar op die moment ingrijpen
o Na 1j lang nog
2
, - Eerste depressie mee maakt => kan heel snel herstellen
- Niet perse nodig om eeuwig te gaan behandelen
Antidepressiva
Werkingsmechanisme
Stel dat ZV (zorgvrager) voor je zit en zegt: “Ik heb
minder drive.” Dan kan je het eenvoudig uitleggen met
drie belangrijke stoffen in de hersenen: dopamine,
serotonine en noradrenaline.
1. Dopamine = drive en motivatie
o Dopamine komt vrij wanneer je leuke
dingen doet (bv. hobby’s, eten, iets
bereiken).
o Het geeft motivatie en energie om iets
te doen.
o Het zorgt dat je plezier en beloning voelt.
- Als dopamine minder goed werkt (DA-dysfunctie):
o Minder motivatie
o Minder energie
o Minder zin om dingen te doen
o Minder plezier uit activiteiten
- Dus wanneer iemand zegt “ik heb geen drive meer”, heeft dat vaak te maken met minder dopamine-activiteit.
2. Serotonine (5-HT) = algemene stemming
- Serotonine heeft meer te maken met je algemene gemoedstoestand.
o 5HT dysfunctie zorgt voor versterking van negatieve stukken van depressie
- Vergelijking:
o Je hebt lang kou gehad.
o Plots kom je in een warme kamer → dat geeft een algemeen goed gevoel.
o Dat is een beetje hoe serotonine werkt: het beïnvloedt je basisstemming.
- Als serotonine minder goed werkt (5HT-dysfunctie):
o Meer negatieve gevoelens
o Angst
o Schuldgevoel
o Irritatie
o Sombere stemming
- Dus serotonine versterkt vooral de negatieve kant van depressie.
3. Noradrenaline = energie en alertheid
- Noradrenaline zit er een beetje tussenin.
- Het beïnvloedt:
o Energie
o Alertheid
o Concentratie
- Als noradrenaline vermindert (NE-dysfunctie):
o Sneller moe
3
, o Minder focus
o Minder mentale energie
Werkingsmechanisme
In de hersenen geven neuronen signalen aan elkaar
door.
- De presynaps (eerste zenuwcel) geeft
neurotransmitters vrij in de kleine ruimte tussen
twee cellen, de synaptische spleet. Deze
neurotransmitters binden daarna aan
receptoren op de postsynaps (volgende
zenuwcel).
- Bij depressie:
o Er zijn weinig neurotransmitters in de
synaptische spleet. Het lichaam
probeert dit te compenseren door meer
receptoren te maken (upregulatie), zodat signalen toch nog opgevangen worden.
- Bij behandeling met antidepressiva:
o Antidepressiva zorgen ervoor dat meer neurotransmitters in de spleet blijven (bijvoorbeeld door hun
afbraak of heropname te verminderen).
o Daardoor zijn niet meer zoveel receptoren nodig, en het lichaam vermindert het aantal receptoren
(downregulatie).
- Waarom duurt het even voor het werkt?
o Het aanpassen van het aantal receptoren kost tijd. Daarom merk je het effect van antidepressiva
meestal pas na 2–3 weken een beetje, en na 4–6 weken duidelijker.
Antidepressiva zorgen ervoor dat er meer neurotransmitters (serotonine, noradrenaline en dopamine) aanwezig zijn in
de synaptische spleet. Door deze stijging gaat het lichaam minder postsynaptische receptoren maken (downregulatie),
waardoor depressieve symptomen verminderen
2 manieren hoe een antidepressiva werkt
1. MAO-inhibitoren
- MAO (MonoAminoOxydase) is een enzym dat serotonine, noradrenaline en dopamine afbreekt.
- MAO-inhibitoren remmen dit enzym, waardoor deze neurotransmitters minder worden afgebroken.
- Hierdoor blijft er meer neurotransmitter in de synaps.
- Door deze stijging ontstaat downregulatie van receptoren en verbeteren de depressieve symptomen.
2. Re-uptake-inhibitoren
- Normaal worden neurotransmitters weer opgenomen in de presynaps via een heropnamepomp.
- Re-uptake-inhibitoren blokkeren deze pomp.
- Daardoor blijven serotonine, noradrenaline en dopamine langer in de synaps aanwezig.
- Dit zorgt voor meer activiteit in de postsynaps en uiteindelijk downregulatie van het aantal receptoren.
Algemene principes
Patiënt is opgenomen => is te depressief => vangt die mensen op
- Behandel op tijd:
o Hoe trager, hoe moeilijker om ze uit een depressie te krijgen
4
