Samenvatting Sociaal Recht 1 | HRM| 2026/27

1

,2

, DEEL 1: INLEIDING SOCIAAL RECHT


1. Definitie en inleiding
1.1. WAT IS RECHT
 Een geheel van afdwingbare regels die door de samenleving tot stand komen met als
doel de samenleving te ordenen
o ( opgesteld door samenleving met doel samenleving ordenen )
o Vb: Chiro: afspraken en regels
o Geheel van afdwingbare regels
 Vb: Wetten, CAO’s, rechtspraak
 De afdwingbaarheid tegenover alle leden van de samenleving
onderscheidt rechtsregels van andere normeringsregels:
 Statuten van een voetbalclub
 Beroepscode artsen, advocaten…
 Afdwingbaar karakter:
 Stra en bij misdrijven: boete, gevangenisstraf…
 Dwingen iets te betalen: schadevergoeding…
 Dwingen iets te doen: herstel geleden schade…
 Verbieden iets te doen: straat- of contactverbod bij “belaging”,
verbod om nog met de wagen te rijden (rijverbod)
 Men kan altijd beroep doen op de rechter om zijn recht af te dwingen.
 Doel
o Samenleving ordenen
o Instrument om beleid te maken
 = politiek gebeuren
o Vrouwe Justitia (Themis):
 Blinddoek:
 rechtspraak zonder aanzien des persoons
 =niet personen gehoord en veroordeeld, maar feiten/daden
 weegschaal :
 stelt afweging van de bewijzen en getuigenissen voor, die in het
voordeel of nadeel van de verdachte spreken
 Het zwaard:
 staat voor het vonnis dat wordt uitgesproken. ( afdwingt )




3

, 1.2. INLEIDING VAN HET RECHT
NATIONAAL VS INTERNATIONAL RECHT

 Nationaal recht
o Regels van toepassing binnen een internationaal erkende staat
o Regels met betrekking tot de organisatie van de staat én met betrekking tot de
verhouding tussen onderdanen of inwoners van de staat
 Internationaal recht
o Overstijgt de landsgrenzen
o Regelt de verhoudingen tussen staten en tussen onderdanen van de
verschillende staten

PUBLIEK VS PRIVAATRECHT

 Publiek recht
o Regelt verhouding overheid & burgers, organisatie samenleving, structuur staat
en supranationale structuren
o Heeft algemeen belang en goed beheer van openbare diensten tot doel
o dwingend van aard (soms van openbare orde), er kan niet van afgeweken worden
o Belang overheid versus belang individu, groep of rechtspersoon
o Vb: fietssnelweg door tuinen / land
 Was toch belang
 Vergoeding voor grond
o Vb: belastingen
 In alg belang om wegen aanleggen/ scholen / ov
 Je kan niet afwijken van publiek recht ( wel privaat )
 Vb: ‘’30 rijden =/= voor mij”
o GAAT NIET
 Privaat recht
o Regelt de verhoudingen tussen individuen, groepen, rechtspersonen
o Heeft privaat belang tot doel
o Deels dwingend deels aanvullend. Soms afgeweken bij overeenkomst
o Belang individuen, groepen of rechtspersonen onderling
o Vb: huwelijkscontract = aanvullende bepaling
 Bepalen wat van wie is
 Scheiding van goederen
 Wet zegt iets: je mag afwijken




4