Samenvatting Verbintenissenrecht – Deel VI: Overdracht van verbintenissen en contracten:
VI. Overdrachten van verbintenissen en contracten:
In principe is er een schuldeiser en een schuldenaar. Wat als juridische positie van één van hen
overgaat op een derde? Vaak bij een contractuele relatie 1 schuldeiser en 1 schuldenaar. Kan de
juridische positie van een van de twee worden overgedragen op een derde? Er is een overeenkomst
tussen A en B: kan een van beide de overeenkomst aan een derde overdragen (de positie van
schuldeiser of schuldenaar overdragen op een derde)? Er kan een actieve overgang zijn, de positie
van de schuldeiser gaat over op derde. Er kan een passieve overgang zijn, de positie van de
schuldenaar gaat over op een derde.
Gevolgen: de rechtsverhouding blijft in principe ongewijzigd voortbestaan, enkel de persoon van de
schuldeiser of schuldenaar wijzigt. De overgang kan algemeen of bijzonder zijn.
De overgang onder algemene titel:
Het vermogen gaat volledig over op de rechtsverkrijger (met alle rechten en plichten), dit gebeurt van
rechtswege. Bij “levenden”, namelijk fusie vennootschappen (vermogen van opgeslorpte
vennootschap gaat volledig over naar opslorpende vennootschap). Bij “overlijden”, namelijk
schuldvorderingen en schulden van erflater gaan over op erfgenamen, algemeen legatarissen,
legatarissen onder algemene titel en begunstigden van contractuele erfstellingen (behoudens
uitzonderingen). Hierop niet de focus, maar wel de bijzondere overgang.
Overgang onder bijzondere titel:
Overgang met betrekking tot bepaalde schuldvordering (namelijk overdracht van
schuldvordering en subrogatie). Kan de schuldvordering van de schuldeiser aan een
derde worden overgedragen?
Overgang met betrekking tot bepaalde schuld (schuldoverneming). Kan een SA zijn schuld
overdragen aan een derde?
Contractoverdracht. In hoeverre kan de overeenkomst volledig worden overgedragen?
(heel kort bespreken)
1. De overdracht (of cessie) van schuldvordering:
Dit wordt geregeld door artikel 5.174 BW. Definitie: een overeenkomst gesloten tussen een
rechtssubject (de overdrager) en een ander rechtssubject (de overnemer) waarbij de overdrager, al
dan niet onder bezwarende titel, het titularisschap van het subjectieve recht om van zijn schuldenaar
de uitvoering te eisen van een prestatie ongewijzigd afstaat aan de overnemer en deze met
betrekking tot dit subjectieve recht in zijn plaats doet treden.
Bijv. A is de verhuurder van appartement en B is huurder. Er is een huurachterstal van
€10.000. A is de schuldeiser als verhuurder en B is de schuldenaar als huurder met
huurachterstal. A heeft in vermogen een schuldvordering van €10.000 jegens B. Kan de
schuldvordering van A jegens B overgedragen worden op een derde? A zou een
incassobureau onder de arm kunnen nemen, er is een openstaande schuld van B jegens A, A
neemt incassobureau onder de arm en krijgt het recht om van B de schuldvordering te
vorderen, A zal hiervoor moeten betalen. Incassobureau om achterstallige schulden te innen.
Incassobureau is een derde in de overeenkomst tussen A en B. A gaat enkel de
schuldvordering overdragen aan een derde, verkopen aan een incassobureau. Vanaf het
1
, moment dat de schuldvordering is overgedragen, moet B bevrijdend betalen aan het
incassobureau.
De overdracht van schuldvorderingen wordt dus toegelaten.
‘Al dan niet onder bezwarende titel’, A die verkoopt aan incassobureau is ten bezwarende titel. Het
kan ook om niet, A zou de schuldvordering kunnen schenken aan zijn kinderen. De schuldvordering is
deel van het vermogen van A, dat is de ratio legis van de WG. De overdracht kan al dan niet ten
bezwarende titel, hangt af van de omstandigheden.
A heeft schuldvordering op B (A is verhuurder
en B is huurder), B heeft een achterstallige
huur van €10.000. A gaat een cessie-
overeenkomst sluiten met C (een
incassobureau of een van zijn kinderen)
waardoor de schuldvordering door A aan C
wordt overgedragen.
Wat is de relatie tussen B en C? Het creëert een driepartijenrelatie, maar geen
driepartijenovereenkomst. A is de huurder, B de verhuurder, A sluit de ovk met C, B bevindt zich niet
in een contractuele relatie met C. De relatie tussen B en C blijft buitencontractueel, er komt geen
contractuele relatie tot stand tussen B en C.
Waarom is de overdracht van schuldvordering mogelijk?
De schuldvordering is een onlichamelijk goed dat deel uitmaakt van vermogen de schuldeiser. Aldus
moet de schuldeiser daarover kunnen beschikken. Volgens de wetgever: de schuldvordering maakt
deel uit van het vermogen, bevindt zich virtueel al in het vermogen. De schuldeiser moet daarover
kunnen beschikken.
Oud BW beschouwt cessie als een “verkoop” van een lichamelijk goed, maar cessie kan ook uit een
andere overeenkomst voortvloeien (bv. een schuldvordering kan ook geschonken of geruild worden
of worden overgedragen tot zekerheid of….). In het oud BW bestempeld als een verkoop, je kan het
verkopen, maar het kan ook in het raam van bijvoorbeeld een schenking (het gaat dan niet over een
verkoop).
Kenmerken overdracht van schuldvordering:
Het komt tot stand door wilsovereenstemming tussen de schuldeiser (overdrager/cedent) en de
derde (cessionaris of overnemer). Er moet een wilsovereenstemming worden bereikt tussen
overdrager en overnemer. De cessieovereenkomst is een ovk zoals een ander en moet beantwoorden
aan de geldigheidsvereisten.
De toestemming of medewerking van de schuldenaar is niet vereist. Het is een driepartijenrelatie,
geen driepartijencontract. De schuldenaar heeft er geen zaken mee, de schuldenaar is een derde ten
opzichte van de cessieovereenkomst, de overnemer en overdrager moeten geen toestemming vragen
aan de schuldenaar. De positie van de schuldenaar wordt niet beïnvloed door het feit dat de
schuldvordering is overgedragen, hij moet toch gewoon betalen (dat is de ratio legis van de
wetgever).
De rechtspositie (gecedeerde) van de schuldenaar wordt in beginsel niet beïnvloed.
2
VI. Overdrachten van verbintenissen en contracten:
In principe is er een schuldeiser en een schuldenaar. Wat als juridische positie van één van hen
overgaat op een derde? Vaak bij een contractuele relatie 1 schuldeiser en 1 schuldenaar. Kan de
juridische positie van een van de twee worden overgedragen op een derde? Er is een overeenkomst
tussen A en B: kan een van beide de overeenkomst aan een derde overdragen (de positie van
schuldeiser of schuldenaar overdragen op een derde)? Er kan een actieve overgang zijn, de positie
van de schuldeiser gaat over op derde. Er kan een passieve overgang zijn, de positie van de
schuldenaar gaat over op een derde.
Gevolgen: de rechtsverhouding blijft in principe ongewijzigd voortbestaan, enkel de persoon van de
schuldeiser of schuldenaar wijzigt. De overgang kan algemeen of bijzonder zijn.
De overgang onder algemene titel:
Het vermogen gaat volledig over op de rechtsverkrijger (met alle rechten en plichten), dit gebeurt van
rechtswege. Bij “levenden”, namelijk fusie vennootschappen (vermogen van opgeslorpte
vennootschap gaat volledig over naar opslorpende vennootschap). Bij “overlijden”, namelijk
schuldvorderingen en schulden van erflater gaan over op erfgenamen, algemeen legatarissen,
legatarissen onder algemene titel en begunstigden van contractuele erfstellingen (behoudens
uitzonderingen). Hierop niet de focus, maar wel de bijzondere overgang.
Overgang onder bijzondere titel:
Overgang met betrekking tot bepaalde schuldvordering (namelijk overdracht van
schuldvordering en subrogatie). Kan de schuldvordering van de schuldeiser aan een
derde worden overgedragen?
Overgang met betrekking tot bepaalde schuld (schuldoverneming). Kan een SA zijn schuld
overdragen aan een derde?
Contractoverdracht. In hoeverre kan de overeenkomst volledig worden overgedragen?
(heel kort bespreken)
1. De overdracht (of cessie) van schuldvordering:
Dit wordt geregeld door artikel 5.174 BW. Definitie: een overeenkomst gesloten tussen een
rechtssubject (de overdrager) en een ander rechtssubject (de overnemer) waarbij de overdrager, al
dan niet onder bezwarende titel, het titularisschap van het subjectieve recht om van zijn schuldenaar
de uitvoering te eisen van een prestatie ongewijzigd afstaat aan de overnemer en deze met
betrekking tot dit subjectieve recht in zijn plaats doet treden.
Bijv. A is de verhuurder van appartement en B is huurder. Er is een huurachterstal van
€10.000. A is de schuldeiser als verhuurder en B is de schuldenaar als huurder met
huurachterstal. A heeft in vermogen een schuldvordering van €10.000 jegens B. Kan de
schuldvordering van A jegens B overgedragen worden op een derde? A zou een
incassobureau onder de arm kunnen nemen, er is een openstaande schuld van B jegens A, A
neemt incassobureau onder de arm en krijgt het recht om van B de schuldvordering te
vorderen, A zal hiervoor moeten betalen. Incassobureau om achterstallige schulden te innen.
Incassobureau is een derde in de overeenkomst tussen A en B. A gaat enkel de
schuldvordering overdragen aan een derde, verkopen aan een incassobureau. Vanaf het
1
, moment dat de schuldvordering is overgedragen, moet B bevrijdend betalen aan het
incassobureau.
De overdracht van schuldvorderingen wordt dus toegelaten.
‘Al dan niet onder bezwarende titel’, A die verkoopt aan incassobureau is ten bezwarende titel. Het
kan ook om niet, A zou de schuldvordering kunnen schenken aan zijn kinderen. De schuldvordering is
deel van het vermogen van A, dat is de ratio legis van de WG. De overdracht kan al dan niet ten
bezwarende titel, hangt af van de omstandigheden.
A heeft schuldvordering op B (A is verhuurder
en B is huurder), B heeft een achterstallige
huur van €10.000. A gaat een cessie-
overeenkomst sluiten met C (een
incassobureau of een van zijn kinderen)
waardoor de schuldvordering door A aan C
wordt overgedragen.
Wat is de relatie tussen B en C? Het creëert een driepartijenrelatie, maar geen
driepartijenovereenkomst. A is de huurder, B de verhuurder, A sluit de ovk met C, B bevindt zich niet
in een contractuele relatie met C. De relatie tussen B en C blijft buitencontractueel, er komt geen
contractuele relatie tot stand tussen B en C.
Waarom is de overdracht van schuldvordering mogelijk?
De schuldvordering is een onlichamelijk goed dat deel uitmaakt van vermogen de schuldeiser. Aldus
moet de schuldeiser daarover kunnen beschikken. Volgens de wetgever: de schuldvordering maakt
deel uit van het vermogen, bevindt zich virtueel al in het vermogen. De schuldeiser moet daarover
kunnen beschikken.
Oud BW beschouwt cessie als een “verkoop” van een lichamelijk goed, maar cessie kan ook uit een
andere overeenkomst voortvloeien (bv. een schuldvordering kan ook geschonken of geruild worden
of worden overgedragen tot zekerheid of….). In het oud BW bestempeld als een verkoop, je kan het
verkopen, maar het kan ook in het raam van bijvoorbeeld een schenking (het gaat dan niet over een
verkoop).
Kenmerken overdracht van schuldvordering:
Het komt tot stand door wilsovereenstemming tussen de schuldeiser (overdrager/cedent) en de
derde (cessionaris of overnemer). Er moet een wilsovereenstemming worden bereikt tussen
overdrager en overnemer. De cessieovereenkomst is een ovk zoals een ander en moet beantwoorden
aan de geldigheidsvereisten.
De toestemming of medewerking van de schuldenaar is niet vereist. Het is een driepartijenrelatie,
geen driepartijencontract. De schuldenaar heeft er geen zaken mee, de schuldenaar is een derde ten
opzichte van de cessieovereenkomst, de overnemer en overdrager moeten geen toestemming vragen
aan de schuldenaar. De positie van de schuldenaar wordt niet beïnvloed door het feit dat de
schuldvordering is overgedragen, hij moet toch gewoon betalen (dat is de ratio legis van de
wetgever).
De rechtspositie (gecedeerde) van de schuldenaar wordt in beginsel niet beïnvloed.
2
