SV Procesrecht
DEEL 4: gerechtelijke reorganisatie, organisatie H&R ZELFSTUDIE
DEEL I: INLEIDING
Hoofdstuk 1: aard en functie
ZIE hiervoor’ PP LES 1’ t.e.m. slide 20
B. Begripsomschrijving
‘Rechter spreekt recht’
̶ Geen rechten scheppen, maar bevestigen
̶ Niet louter een rechtvaardigheidstoetsing, maar een rechtmatigheidstoetsing
̶ Rechtvaardige beslissing als dusdanig is geen doelstelling
̶ Idealiter wordt de rechtmatige beslissing ook als rechtvaardig geconcipieerd
̶ WEL rechtmatigheid: wat rechter in eerste plaats doet
̶ Materiële waarheid v. formele waarheid
̶ Idealiter sluit een rechterlijke beslissing zoveel als mogelijk aan bij de materiële
waarheid, werkelijke waarheid
̶ Maar proportionaliteit vereist ➔ rechter kijkt naar formele waarheid: bewijsstukken die
door ptt naar voren wordt gebracht
̶ Definitie: ‘rechtsprekende handeling’
̶ Rechter (organiek) beslecht
̶ Enkel mogelijk door rechter
̶ Publiek (rechterlijke macht) of privaat (arbitrage)
̶ aan de hand van rechtsregelen (materieel),
̶ arbitrage: ad hoc arbitrage ➔ ptt kunnen ook procedureregels en
subjectieve recht overeenkomen
̶ bindende derdenbeslissing: macht aan 3e geven om naar billijkheid te
oordelen
̶ met respect voor een aantal essentiële procedurele waarborgen (formeel),
̶ wanneer rechterlijke beslissing wordt genomen, moeten de rechten van
verdediging worden gerespecteerd
̶ op een bindende wijze een conflict (<-> gezag van gewijsde)
̶ =~= gezag van gewijsde: beperktere begripsomschrijving
̶ Bindende wijze: iets breder
̶ Vereiste van een (rechts)geschil
1
, ̶ Conditio sine qua non voor rechtssprekende handeling
̶ Belang vereist ➔ geschil moet aanhangig zijn
̶ OF m.b.t. toepassing van recht (aansprakelijkheid: JA/NEE) OF m.b.t. feitenconstellatie
(heeft persoon A wel tegen auto van persoon B gereden?)
̶ Geen exclusiviteit van de rechterlijke macht
̶ ‘Talio’-principe
‒ Er wordt mij onrecht aangedaan, dus ik neem wraak
‒ Meer collectief principe ➔ familie bemoeit zich met conflict
̶ Procesvoering als ‘geciviliseerd geweld’ (Storme & Capelleti, 1980)
‒ We gaan nog steeds ten strijde trekken, maar we gaan ons wel aan een paar
spelregels houden = procesrecht
̶ ‘Appropriate Dispute Resolution’
‒ We zitten in een procedure, maar we hebben plichten t.a.v. elkaar
‒ ZIE loyauteitsplichten
‒ Afstand van binair model ➔ MAAR in
welke gevallen is de procesvoering en
de rechtsprekende handeling de beste
oplossing?
‒ =~alternative dispute resolution
‒ Buitengerechtelijke methodes zijn niet
slechts een alternatief, ze zijn één v/d
opties van breed spectrum aan
mogelijkheden
̶ Recht op toegang tot de rechter (o.m. art. 6 EVRM): verbod eigenrichting (art. 5 Ger.W.)
̶ Afstand genomen van talio-principe
̶ Rechter mag niet aan rechtsweigering doen: nooit in vonnis ‘ik weet het niet, trek uw plan’
➔ moet altijd tot beslissing komen
C. Rechterlijke macht
̶ organieke betekenis (derde staatsmacht)
̶ rechterlijke macht niet beperkt tot organieke betekenis
̶ functionele betekenis – recht spreken - niet exclusief
̶ °GwH: in eerste instantie enkel bevoegdheid over bevoegdheidsgeschillen ➔ later: ook
vernietigingscontentieux o.b.v. beperkt fundamentele rechten + prejudiciële vragen
̶ *RvS, RvVb ➔ functionele betekenis
̶ Komen deze rechtscolleges de rechtsbescherming volledig ten goede?
2
, ‒ Pakket van beschermingsmaatregelen ruimer geworden
‒ GwH, HvC, RvS: kunnen elkaar tegenspreken ➔ kan leiden tot constellatie
van tegengestelde standpunten tussen de hoven
➢ rechtsplegingsvergoeding:
o Worden bepaalde volgens wettelijke tabellen bij KB
o In ongelijk gestelde partij moet bepaalde forfetaire som betalen aan in gelijk gestelde
voor kosten
o Wat als tegenpartij onder pro-deo systeem vast, 2elijnsbijstand?
▪ Deze wordt in ongelijk gesteld ➔ kan deze dan ook veroordeeld worden tot een
rechtsplegingsvergoeding t.a.v. andere in gelijk gestelde partij
▪ Als je je eigen advocatenkosten niet eens kan betalen, hoe kan je dan achteraf
betalen voor de tegenpartij’s advocaat
▪ 2007: in wet zeggen dat die ptt met pro-deoadvocaat enkel kan veroordeeld
worden tot de minimumgrens
▪ Om recht op toegang tot rechter v ptt die genieten van 2elijnsbijstand te
garanderen
▪ Wat betekent dit precies? Kennelijk onredelijke situatie? Toch nog tot meer
veroordelen dan minimumbedrag? Of zelfs minder als minimumbedrag?
3
, ▪ GwH: kennelijke onredelijkheid, in licht van art.23 Gw., standstill-beginsel, kan
enkel worden geïnterpreteerd dat bedrag van rechtsplegingsvergoeding
verschuldigd door een rechtzoekende die juridische tweedelijns bijstand enkel
onder het minimum kan worden bepaald, zelfs op een symbolisch bedrag
▪ Min. ong. 90 EUR ➔ kennelijk onredelijk? Bv. verlagen tot 10 EUR als symbolisch
bedrag
▪ Art.1022, 4e lid Ger.W. in 2010 lid toegevoegd ➔ rechter kan verlagen onder
minimum, in dat geval moet rechter bijzonder motiveren
▪ HvC: 2 uitspraken ➔ bepaalde omgekeerde: stel dat die bepaling enkel kan
worden verlaagd onder minimum, zou dit afbreuk doen aan recht op eigendom
uit 1e protocol en recht op eerlijk proces van degene die in gelijk is gesteld
• Vanuit oogpunt van in gelijk gesteld ptt ➔ grondrecht wordt aangetast
▪ 2 hoge rechtscolleges kijken dus naar zelfde bepaling maar vanuit onmiddellijk
strijdig oogpunt
Hoofdstuk 2. Bronnen
a. Overzicht van de bronnen
I. Grondwet
̶ de erkenning van de “rechterlijke macht” als derde macht in het staatsbestel;
̶ de aan de hoven en rechtbanken toegekende rechtsmacht om kennis te nemen van geschillen
over burgerlijke en politieke rechten;
̶ de rechterlijke organisatie;
̶ de openbaarheid van terechtzittingen;
̶ de motiveringsverplichting;
̶ de (functionele) onafhankelijkheid van de rechter in de uitoefening van zijn rechterlijke
bevoegdheden;
̶ de (functionele) onafhankelijkheid van leden van het openbaar ministerie in de individuele
opsporing en vervolging (minister van Justitie kan vervolging bevelen en strafrechtelijk beleid
bepalen);
4
DEEL 4: gerechtelijke reorganisatie, organisatie H&R ZELFSTUDIE
DEEL I: INLEIDING
Hoofdstuk 1: aard en functie
ZIE hiervoor’ PP LES 1’ t.e.m. slide 20
B. Begripsomschrijving
‘Rechter spreekt recht’
̶ Geen rechten scheppen, maar bevestigen
̶ Niet louter een rechtvaardigheidstoetsing, maar een rechtmatigheidstoetsing
̶ Rechtvaardige beslissing als dusdanig is geen doelstelling
̶ Idealiter wordt de rechtmatige beslissing ook als rechtvaardig geconcipieerd
̶ WEL rechtmatigheid: wat rechter in eerste plaats doet
̶ Materiële waarheid v. formele waarheid
̶ Idealiter sluit een rechterlijke beslissing zoveel als mogelijk aan bij de materiële
waarheid, werkelijke waarheid
̶ Maar proportionaliteit vereist ➔ rechter kijkt naar formele waarheid: bewijsstukken die
door ptt naar voren wordt gebracht
̶ Definitie: ‘rechtsprekende handeling’
̶ Rechter (organiek) beslecht
̶ Enkel mogelijk door rechter
̶ Publiek (rechterlijke macht) of privaat (arbitrage)
̶ aan de hand van rechtsregelen (materieel),
̶ arbitrage: ad hoc arbitrage ➔ ptt kunnen ook procedureregels en
subjectieve recht overeenkomen
̶ bindende derdenbeslissing: macht aan 3e geven om naar billijkheid te
oordelen
̶ met respect voor een aantal essentiële procedurele waarborgen (formeel),
̶ wanneer rechterlijke beslissing wordt genomen, moeten de rechten van
verdediging worden gerespecteerd
̶ op een bindende wijze een conflict (<-> gezag van gewijsde)
̶ =~= gezag van gewijsde: beperktere begripsomschrijving
̶ Bindende wijze: iets breder
̶ Vereiste van een (rechts)geschil
1
, ̶ Conditio sine qua non voor rechtssprekende handeling
̶ Belang vereist ➔ geschil moet aanhangig zijn
̶ OF m.b.t. toepassing van recht (aansprakelijkheid: JA/NEE) OF m.b.t. feitenconstellatie
(heeft persoon A wel tegen auto van persoon B gereden?)
̶ Geen exclusiviteit van de rechterlijke macht
̶ ‘Talio’-principe
‒ Er wordt mij onrecht aangedaan, dus ik neem wraak
‒ Meer collectief principe ➔ familie bemoeit zich met conflict
̶ Procesvoering als ‘geciviliseerd geweld’ (Storme & Capelleti, 1980)
‒ We gaan nog steeds ten strijde trekken, maar we gaan ons wel aan een paar
spelregels houden = procesrecht
̶ ‘Appropriate Dispute Resolution’
‒ We zitten in een procedure, maar we hebben plichten t.a.v. elkaar
‒ ZIE loyauteitsplichten
‒ Afstand van binair model ➔ MAAR in
welke gevallen is de procesvoering en
de rechtsprekende handeling de beste
oplossing?
‒ =~alternative dispute resolution
‒ Buitengerechtelijke methodes zijn niet
slechts een alternatief, ze zijn één v/d
opties van breed spectrum aan
mogelijkheden
̶ Recht op toegang tot de rechter (o.m. art. 6 EVRM): verbod eigenrichting (art. 5 Ger.W.)
̶ Afstand genomen van talio-principe
̶ Rechter mag niet aan rechtsweigering doen: nooit in vonnis ‘ik weet het niet, trek uw plan’
➔ moet altijd tot beslissing komen
C. Rechterlijke macht
̶ organieke betekenis (derde staatsmacht)
̶ rechterlijke macht niet beperkt tot organieke betekenis
̶ functionele betekenis – recht spreken - niet exclusief
̶ °GwH: in eerste instantie enkel bevoegdheid over bevoegdheidsgeschillen ➔ later: ook
vernietigingscontentieux o.b.v. beperkt fundamentele rechten + prejudiciële vragen
̶ *RvS, RvVb ➔ functionele betekenis
̶ Komen deze rechtscolleges de rechtsbescherming volledig ten goede?
2
, ‒ Pakket van beschermingsmaatregelen ruimer geworden
‒ GwH, HvC, RvS: kunnen elkaar tegenspreken ➔ kan leiden tot constellatie
van tegengestelde standpunten tussen de hoven
➢ rechtsplegingsvergoeding:
o Worden bepaalde volgens wettelijke tabellen bij KB
o In ongelijk gestelde partij moet bepaalde forfetaire som betalen aan in gelijk gestelde
voor kosten
o Wat als tegenpartij onder pro-deo systeem vast, 2elijnsbijstand?
▪ Deze wordt in ongelijk gesteld ➔ kan deze dan ook veroordeeld worden tot een
rechtsplegingsvergoeding t.a.v. andere in gelijk gestelde partij
▪ Als je je eigen advocatenkosten niet eens kan betalen, hoe kan je dan achteraf
betalen voor de tegenpartij’s advocaat
▪ 2007: in wet zeggen dat die ptt met pro-deoadvocaat enkel kan veroordeeld
worden tot de minimumgrens
▪ Om recht op toegang tot rechter v ptt die genieten van 2elijnsbijstand te
garanderen
▪ Wat betekent dit precies? Kennelijk onredelijke situatie? Toch nog tot meer
veroordelen dan minimumbedrag? Of zelfs minder als minimumbedrag?
3
, ▪ GwH: kennelijke onredelijkheid, in licht van art.23 Gw., standstill-beginsel, kan
enkel worden geïnterpreteerd dat bedrag van rechtsplegingsvergoeding
verschuldigd door een rechtzoekende die juridische tweedelijns bijstand enkel
onder het minimum kan worden bepaald, zelfs op een symbolisch bedrag
▪ Min. ong. 90 EUR ➔ kennelijk onredelijk? Bv. verlagen tot 10 EUR als symbolisch
bedrag
▪ Art.1022, 4e lid Ger.W. in 2010 lid toegevoegd ➔ rechter kan verlagen onder
minimum, in dat geval moet rechter bijzonder motiveren
▪ HvC: 2 uitspraken ➔ bepaalde omgekeerde: stel dat die bepaling enkel kan
worden verlaagd onder minimum, zou dit afbreuk doen aan recht op eigendom
uit 1e protocol en recht op eerlijk proces van degene die in gelijk is gesteld
• Vanuit oogpunt van in gelijk gesteld ptt ➔ grondrecht wordt aangetast
▪ 2 hoge rechtscolleges kijken dus naar zelfde bepaling maar vanuit onmiddellijk
strijdig oogpunt
Hoofdstuk 2. Bronnen
a. Overzicht van de bronnen
I. Grondwet
̶ de erkenning van de “rechterlijke macht” als derde macht in het staatsbestel;
̶ de aan de hoven en rechtbanken toegekende rechtsmacht om kennis te nemen van geschillen
over burgerlijke en politieke rechten;
̶ de rechterlijke organisatie;
̶ de openbaarheid van terechtzittingen;
̶ de motiveringsverplichting;
̶ de (functionele) onafhankelijkheid van de rechter in de uitoefening van zijn rechterlijke
bevoegdheden;
̶ de (functionele) onafhankelijkheid van leden van het openbaar ministerie in de individuele
opsporing en vervolging (minister van Justitie kan vervolging bevelen en strafrechtelijk beleid
bepalen);
4
