Samenvatting Goederenrecht | UGent | 2025/2026

SV goederenrecht

Examen: enkel open vragen (17/20p.)

4 teksten: persoonlijk doornemen  NIET op schrijven, wel onderlijnen en
aanduiden

 Juridisch technische teksten  deels filosofisch
 3/20p.
 Vraag met persoonlijk standpunt op examen


Enkele begrippen

• Goederenrecht is deel van vermogensrecht

• Vermogensrecht = recht tot regeling van de patrimoniale
subjectieve rechten

• Patrimoniaal = op geld waardeerbaar

• 3 soorten patrimoniale subjectieve rechten :

- Zakelijke rechten: goederenrecht

- Vorderingsrechten: verbintenissenrecht

- Intellectuele rechten

1. VORDERINGSRECHTEN (verbintenissenrecht)

• Relaties tussen 2 rechtssubjecten

• Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander
rechtssubject

• Dus : gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten

• Prestatie = iets doen, iets niet doen (iets laten) of iets geven, garanderen

2. INTELLECTUELE RECHTEN

• Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een originele
creatie van de menselijke geest

• Bv. je maakt een liedje en je brengt dit naar buiten  je kan hier
intellectueel recht op krijgen

• Bv. computerprogramma, muziekstuk, …

3. ZAKELIJKE RECHTEN: goederenrecht

• Geven een rechtssubject(NP en RP) een rechtstreekse zeggenschap over
een bepaalde zaak

• Dus : gaat over verhouding mens-zaak

• Gradaties in die zeggenschap mogelijk



1

, • Met variabele draagwijdte in functie van de aard van het zakelijk recht

3.1 ZAKELIJKE HOOFDRECHTEN :

• Meest volkomen zakelijk recht = eigendomsrecht

• Mede-eigendom = variant van eigendomsrecht

• Meerdere personen die eigendom hebben op zelfde goed

• Bv. appartementsrecht

• Numerus clausus: beperkt aantal zakelijke rechten  bepaald in wet

• Burgers kunnen zelf geen bijkomende zakelijke rechten creëren

• Zakelijke rechten met minder omvangrijke zeggenschap op de zaak =
zakelijke gebruiksrechten – nl. erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht
en opstalrecht



3.2. BIJKOMENDE ZAKELIJKE RECHTEN

= zakelijke zekerheden

Zijn een accessorium (bijzaak) van een schuldvordering: garanderen goede
naleving van schuldvordering

Ze waarborgen deze schuldvordering nl. bijzondere voorrechten, pand,
hypotheek, en retentierecht

 bijzondere voorrechten: bv. belastingdiensten hebben voorrecht op uw
vermogen
 pand: m.b.t. roerende goederen
 hypotheek: lening of krediet bij de bank  bank heeft schuldvordering op
u, heeft hypotheek op goed dat u koopt
o ZIE aanvullend pensioen: geen huisvestingskost meer, hypotheek
niet meer mogelijk
 Retentierecht


De modernisering van het goederenrecht

• Burgerlijk Wetboek van 1804  gericht op een agrarische samenleving

• Vroegere artikelen toegespitst op landelijke gegevens

• Nauwelijks gewijzigd tot recente hervorming

• Behalve appartementsrecht wel sterk gewijzigd voor boek 3 BW

• Met ingang van 1 september 2021: inwerkingtreding van Boek 3 van het
(nieuw) Burgerlijk Wetboek, begrepen in de wet van 4 februari 2020 (BS 17
maart 2020)

• Alle relaties ontstaan voor 2021, zijn onderhevig aan oude recht



2

, • Boek 3: evolutie in RS en RL geïmplementeerd in wet

• Vruchtgebruik sterk gewijzigd

Belang van het zakenrecht

Vroeger: zakenrecht  nu: = goederenrecht

 Goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten  van
belang voor welvaart (eigendomsrecht = grondrecht)
o Woelige tijd (1789-1830) met radicale ideeën
o Met kwam op tegen ongelijkheid  hoe sterker de ongelijkheid, hoe
meer kans op revolutie
o Armen afhankelijk van rijken voor leven en welzijn
o Nieuwe maatschappij ontwikkelen waar iedereen kans krijgt
behoorlijk leven te lijden  regels m.b.t. verhouding tussen
goederen en mensen
 Cruciaal = publiciteitssysteem
o Bepalen wat van wie is en eenvoudig te bewijzen aan derden
o Bv. je gaat naar huis en je kan niet bewijzen dat het huis van jou is
o Van belang in kader van kredietverlening: want niet mogelijk om
bepaalde eigendom in waarborg te geven
 Privaat bezit combineren met maatschappelijke belangen
 Want : snel en met zekerheid weten wie welk vermogen heeft, is nuttig
voor de medecontractant en voor de overheid

Zaak – voorwerp – goed – vruchten – opbrengsten - vermogen

Zaak (algemeen) : al wat bestaat, met uitzondering van de mens

 Ruimer dan goederen
 Alles wat bestaat ten opzichte van mens
 Terminologie uit algemene taalgebruik, wij gaan focussen op goederen

Goederen : alle voorwerpen die vatbaar zijn voor toe-eigening met inbegrip van
de vermogensrechten

 Ook vermogensrechten zelf: intellectuele rechten, zakelijke rechten,
vorderingsrechten
o Je kan deze verkopen, je bent er eigenaar van, je kan ze in pand
geven
 Ruimer dan voorwerpen

Voorwerp : wat geen persoon en geen dier is, ongeacht of het voorwerp natuurlijk
of kunstmatig, lichamelijk of onlichamelijk is

 Nieuwe BW: dieren geen voorwerp
 Bv. boom, appel (natuurlijk), computer (kunstmatig)
 Bv. vorderingsrechten (onlichamelijk)
 Bv. elektriciteit (lichamelijk): misschien niet voelbaar, eventueel wel ruiken
 Bv. gas (lichamelijk)




3

, Lichamelijke voorwerpen : voorwerpen die zintuiglijk kunnen waargenomen
worden en worden gemeten middels een momentopname

Dieren : hebben een gevoelsvermogen en biologische noden

 3.38 – 3.39 BW
 bepalingen van toepassing op lichamelijke voorwerpen zijn van toepassing
op dieren

Vruchten : datgene wat een goed periodiek voortbrengt zonder dat dit de
substantie van het goed wijzigt, ongeacht of dit uit zichzelf gebeurt of als gevolg
van de valorisatie ervan

 Bv. huurgelden die verhuring van gebouw/auto opbrengt  je valoriseert je
goed doordat je het laat gebruiken door een ander tegen betaling

Opbrengsten : datgene wat een goed opbrengt maar waardoor de waarde van
het goed onmiddellijk of geleidelijk wordt verminderd

 Bv. diamantenmijn

Vermogen = juridische algemeenheid die het geheel van de bestaande en
toekomstige goederen (baten) en verbintenissen (lasten) omvat

 Iedere persoon heeft in principe 1 vermogen
o = eenheid van vermogen
o Uitzondering: kwaliteitsrekening
 Bepaalde beroepsuitoefenaars: advocaat, notaris,
gerechtsdeurwaarders
 Derdengelden: gelden onder zich die niet van hen zijn 
gestort op derdenrekening
 Rubricering: rekening die niet van u is
 Vermogen dat niet voor privé bestemd is
 Als deze beroepsuitoefenaar zijn lening niet betaald, kan de
SE zich niet beroepen op de kwaliteitsrekening
  Belangrijk in het erfrecht en het verbintenissenrecht
o Verbintenissenrecht:
 Wanneer je je schuld niet terugbetaalt, kan de SE je richten
tot je gehele vermogen = u staat met uw gehele vermogen in
voor uw R&P
o Erfrecht: alle activa en passiva (R&P) gaan over naar erfgenaam
 Bv. je erft van voorganger die alleen maar schulden had, dan
zal je deze schulden met uw eigen vermogen moeten aflossen
 3 mogelijkheden om standpunt in te nemen m.b.t. erfenis
1. Ik verwerp de nalatenschap: verklaring afleggen bij notaris
(centraal erfrechtregister)
2. Niet verwerpen, maar aanvaarden onder voorrecht van
boedelbeschrijving:
 Vermogen afscheiden: apart vermogen van
overledene afgescheiden van vermogen van
erfgenaam



4