Samenvatting Aantekeningen Acute Nierlijden | Geneeskunde | UGent | 2026/27

Acute Kidney Injury (AKI)
A. Prerenaal nierlijden
= acute daling GFR tgv hypoperfusie nier
(indien persistent: evolutie naar tubulaire schade met ATN)
-> oligurie (<500 ml/dag) met geconcentreerde urine
-> grotere stijging serumureum ivm serumcreat
-> glomerulaire membraan intact -> leeg sediment, geen albuminurie
-> tubulaire functie intact -> hoge urinaire osmolaliteit
-> laag urinair Na (< 20 MMOL/L) en lage fractionele Na excretie (<
1%)
R/ Urgentie
= volumeherstel door IV kristalloïden (geen diuretica)
MAAR reversibel als tijdige correctie


B. Acute tubulusnecrose (ATN)
*Ischemie -> verlies reabsorptiecapaciteit tubulaire cellen prox tubulus -> veel
zout thv macula densa -> VC afferente arteriole -> GFR ↓
*Verlies tight junctions tubulaire cellen -> back leak primaire urine doorheen
tubulus
*Loslaten ischemische tubulaire cellen -> obstructie i/d tubulus -> ↑
intratubulaire druk -> GFR ↓
=> GFR ↓ + verlies tubulaire functies -> serumureum ↑ en -creat ↑

-> oligurie of bewaarde diurese
-> geen hematurie of pyurie
-> urinesediment: epitheelcelcilinders (necrose tubulaire cellen), tubulaire
cellen of leeg
-> urine niet geconcentreerd + lage urineosmolaliteit (verstoring tubulaire
functie)
-> hoog urinair Na (> 40 MMOL/L) en hoge fractionele Na excretie (>
2%)
R/ Supportief
-> geen nefrotoxische producten
-> optimalisatie vullingstoestand
= ondervulling => bijvullen
= N ondervuld én oliguur OF overvuld => vochtbeperking
= Oligurie én afwezigheid ondervulling => lisdiuretica
-> hemodialyse daar geen snel herstel nierfunctie


Bijzondere vormen van acute nierbeschadiging
Contrastnefropathie
I-houdend constrast -> toxisch voor tubulaire cellen + renale VC
-> diurese bewaard
-> stijging serumcreat (na 24-48h), daling na 3 a 7 dgn
-> urinesediment leeg
-> Proteïnurie dipstick vals verhoogd
R/ Supportief
P/ contrast vermijden bij onderliggende nierziekte/ondervulling, hydratatie pt pre-
en postop

AKI door rhabdomyolyse

, Spierafbraak -> CK, LDH en myoglobuline vrij -> myoglobuline glomerulair
gefilterd
=> toxische schade aan tubulaire cellen -> AKI
=> tubulaire obstructie (heempigmentcilinders)
-> urine roodbruin
-> dipstick + bloed, supernatans roodbruin (na centrifugatie)
-> urinesediment: gepigmenteerde cilinders
-> bloedonderzoek: ↑ CK, ↑ LDH, ↑ creat (nierinsuff & spierafbraak), ↑ K,
↑ Pi, ↓ Ca
P AKI bij rhabdomyolyse/ hydratatie pt + alkalinisatie urine

Aminoglycosiden
Na GFR opname in tubulaire cellen -> toxiciteit
-> bewaarde diurese
-> ↑ Serumcreat
-> Hypokaliëmie & Hypomagnesiëmie

Hepatorenaal Syndroom
Renale VC bij ptn ernstig leverlijden en port hypertensie -> AKI obv renale
hypoperfusie
-> oligurie
-> extreem laag urinair Na en fractionele natriumexcretie
-> ↑ Serumcreat en -ureum
-> oedeem en ascites

Acute cortexnecrose
Uitgesproken ischemisch insult -> corticale schade + irreversibel functieverlies
glomerulus
(recupereert niet)

AKI door urinaire obstructie


C. Acute (tubulo-)interstitiële nefritis
Door medicatie, infecties, auto-immuun ziekten of sarcoïdose
-> aspecifiek klinisch beeld (geen tot klachten nierfalen)
-> urinesediment: leukocyten, WBCclilinders, soms RBC
-> proteïnurie variabel, meestal mild
-> kweek negatief
-> ↑ Serumcreat en -ureum, (eosinofilie bij acute allergische)
-> biopt: interstitieel oedeem en interstitiële infiltraten met WBC

D. Acute opstijgende bacteriële pyelonefritis
Hierdoor AKI zeldzaam (unieke nier, bilat infectie, sepsis)
-> koorts, unilaterale pijn, malaise, braken
-> urinesediment: leukocyturie, WBCcilinders, bacteriën, (RBC)
-> urinekweek: positief (meestal gram -)
-> inflammatie -> proteïnurie & tub schade -> tub proteïnurie (𝛼1
microglobuline)
-> Contra-indicatie biopt


E. Kristal geïnduceerde acute nierbeschadiging