Samenvatting Internationale Organisatie | KU Leuven | 2026/27

lOMoARcPSD|34187523

, lOMoARcPSD|34187523




INTERNATIONALE ORGANISATIE

Eerste 7 grote concepten = bouwstenen vd internationale organisatie
 Later complexere situaties

Basisconcept 1: Soevereiniteit


- Zie bol bij Kroning vn Britse koning Charles  overdracht van soevereiniteit
- Komt vh Franse woord ‘Souverain’: ‘het hoogste gezag’
 zie actueel: Trump betwist soevereiniteit vn sommige landen
zegt dat ze onder VS soevereiniteit moeten vallen
- gekoppeld aan actor = ‘Staat’ (staatshoofd)
 Gevolg vd Vrede vn Westfalen (1648) (klassiek)
 Oorspronkelijk: focus op rechten
regering heeft volledige & exclusieve bevoegdheid om gezag over haar
grondgebied uit te oefenen
 Soevereiniteit vn veel staten wel verkleint: dekolonisatie vn bv Britse rijk
nu 2 restanten: Britse Overzeese gebieden (Britse soevereiniteit) &
Commonwealth (gn Br soev)  zie verder
 Vrede van Westfalen (1648) resulteert in statensysteem: staat als kerneenheid van
organisatie
 Staat heeft hoogste gezag op grondgebied (maken, aanpassen, opschorten van
wetten)
o 2005 (modern)
 Evolutie naar: plichten (responsibility to protect)
 R2P uitgewerkt in nasleep Kosovo-interventie en goedgekeurd als nieuwe norm op
de World Summit (2005)
 Soevereiniteit impliceert plichten: verantwoordelijkheid om burgers te
beschermen bij
• Genocide
• Oorlogsmisdaden
• Etnische zuiveringen
• Misdaden tegen de mensheid
 Primaire verantwoordelijkheid voor staat; secundaire verantwoordelijkheid voor
internationale gemeenschap
 Evolutie verandert niets aan het feit dat de klassieke visie op soevereiniteit
verankerd zit in VN (in het Handvest)
• Evolutie in theorie betekent niet noodzakelijk evolutie in
praktijk

• Wel: Libië: S/RES/1973 (2011); Ivoorkust: S/RES/1975
(2011)

1

, lOMoARcPSD|34187523




• Niet: Syrië, ….

 R2P als norm: onduidelijkheid/onenigheid mbt principe, focus, middelen …
 Bredere context zit ook tegen: toegenomen focus op soevereiniteit van staten (en
dus ook territoriale integriteit van staten) als gevolg van toegenomen focus op
machtspolitiek (vaak geframed in termen van ‘geopolitiek’)
- Het verre Britse verleden
 Imperialisme: Commerce, Christianity, Civilization (= Mercantilisme)
 ‘Brittania rules the waves’  groot Brits rijk
 Hoogtepunt: 1919
 MAAR AUS onafhankelijk in 1901
 Tegenwoordig:
 BREXIT  terug naar ‘Global Brittain’ (?)
 Niet dus  Sunak stelt zich ‘onderdaniger’ op
 Britse Soevereiniteit slechts over enkele kleine eilandjes verspreid over
de wereld  toch nog steeds een grootmacht?
 Gaat dus over MACHT
 Commonwealth of Nations (internationale organisatie)
• Ex-British empire werkt samen in Internationale
organisatie
• Soms nog met Britse koning als Staatshoofd
• Voorbeeld van Intergouvernementele Organisatie (IGO)
56 “onafhankelijke en gelijke” staten (republieken +
monarchieën/Realms)
o London Declaration (1949) als oprichtingsverdrag,
maar lange voorgeschiedenis (van conferenties en
akkoorden)
o Focus op taal, cultuur, sport, zaken, … en slechts
beperkte aandacht voor politiek
o Toegenomen aandacht dr Brexit (Global Britain) &
moeilijkere rol na dood Elizabeth II
o Inspiratie voor Commonwealth of Independent States
(CIS) (les 13)
o Vaak kritiek op deze verstandshouding: bv bij
bezoekjes Charles
 Internationale organsatie: bestaat uit soevereine staten
• Vragen over Britse imperiale verleden
Erkenning van verleden, vooral behandeling ‘inheemse
volkeren’, dus vraag naar excuses en compensatie
• Vragen over toekomst van Britse imperiale verleden
Referenda over republiek als staatsvorm in de Realms (ipv
monarchie)) + Commonwealth als organisatie als ‘pet project’
van Koningin Elizabeth




2

, lOMoARcPSD|34187523




Basisconcept 2: intergouvernementele organisatie (IGO)


- Regeringen tss staten  staten verdwijnen niet!!! , maar belangrijkste actoren
 Behouden soevereiniteit
- Definitie HB (3 criteria):
o “organizations that include at least three states as members (1), that have
activities in several states (2), and that are created through a formal
intergovernmental agreement (3) such as a treaty, charter or statute.”
o Geen soevereiniteitsoverdracht!
o Gericht op meerdere staten
o Oprichtingsverdrag nodig
 Kan ook andere varianten hebben
 wel meer dan 260 IGO’s die hieraan voldoen: meeste klein, jong en Europees
ook veel niet actief
 In dit vak: universele organisaties & regionale organisaties
- Verwachtingsmanagement: kritische blik met oprichtingsverdrag (mandaat) =
toetssteen vr evaluatie IGO’s
o Wat wordt er eig verwacht (welk doel, mogelijkheden)
vaak te grote verwachtingen dr bv kunst
o Kritische houding w zeker aangemoedigd, maar wel met volgende twee vragen als
vertrekpunt:
 “Welke deel vd VN” (lappendeken van organen met eigen taken en
instrumenten)
 ”Hoe hebben we die VN vorm gegeven” : wat hebben we afgesproken
(delegatie; cf. VN als wereld van staten)
 Anders gezegd: belang van nuance/ differentiatie (de ene dit, de andere dat)

- Toch algemene inzichten  pluspunten en pijnpunten:




 Pluspunten komen bijna nooit ih nieuws, pijnpunten wel

o voorbeeld pijnpunt: “The rise of ISIS well illustrates the problem: a group funded by
illegal seizures of oil wells and bank assets and occupying large swaths of terrority
and major cities; a crippled Iraqi government and military struggling to respond
effectively because of sectarian conflicts; a Syrian government, viewed by many as a
terrorist regime in itself, caught in a long civil war and fighting for its survival; the

3