Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
Deel 1: klasmanagement
Wat is klasmanagement?
= alle maatregelen die ervoor zorgen dat een optimale leeromgeving wordt
gecreëerd, dat leren kansen krijgt en dat storende situaties of storend gedrag
vermeden worden.
- Een goede klasmanager = krachtige leeromgeving en oog voor
welbevinden van de groep en de individuele leerlingen
- Anticiperen, niet achteraf corrigeren/bijsturen/herstellen
- Preventief
Gezag op basis van deskundigheid
THEORIE
- Machtsrelatie = macht structureel toebedeeld op basis van positie die
iemand inneemt
- Gezagsrelatie = macht erkend en gaat men hiermee akkoord,
persoon verwerft gezag omdat die deskundig is
- Deskundigheid
o Vakdeskundigheid en kunnen overbrengen van de inhoud =
didactisch goede manier en afgestemd op doelgroep. Goede
lessen voorbereiden en geven
o Deskundigheid op gebied van omgang met lln = verwijst naar
pedagogische en organisatorische aspect
Uit onderzoek is gebleken dat gezagsrelatie tussen leerkracht en lln
probleemgedrag afremt. gezag op een natuurlijke manier werkt positief,
maar een te sterke focus op macht kan juist voor meer ordeproblemen
zorgen.
PRAKTIJK: FILMPJE
1) Welke sfeer is er in de klas? Welk effect heeft dit op de leerlingen?
Er is een losse sfeer aanwezig in deze klas. De leerkracht geeft heel
interactief les, waarbij alle leerlingen actief deelnemen aan de les. Ze lachen
er soms eens mee, maar letten wel goed op.
2) Heeft deze leerkracht volgens jou gezag en waaruit leid je dat af?
Ja, als hij praat luistert iedereen en is hij duidelijk een persoon die autoriteit
uitstraalt.
1
,Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
3) Wat is volgens jou nodig om gezag van leerlingen te krijgen?
Duidelijkheid en discipline zijn heel belangrijk om gezag te krijgen. Op
voorhand regels en afspraken opstellen die moeten nageleefd worden
Groepsdynamica
INLEIDING
Klasgroep = roep leerlingen die voortdurend op elkaar reageren + elkaar
beïnvloeden
GROEPSONTWIKKELING
Hoe een groep zich spontaan & natuurlijk ontwikkelt= fasentheorie
Tuckman
1. Forming/oriëntatiefase = eerst bij elkaar komen, afwachtend en
verkennende houding. Aftasten hoe men moet gedragen en wat
gewenst/ongewenste bijdragen zijn.
2. Storming- of conflictfase = strijd om macht, meer proflieren en hun
persoonlijke mening explicieter verkondingen. Botsingen en conflicten
met zich meebrengt.
3. Normingsfase = terug rustiger, duidelijk hoe groep in elkaar zit.
Rollen (leider/grappenmaker) en normen (verwachte gedrag, zijn
positief en negatief) liggen vast als deze worden overtreden, keurt de
groep dat gedrag af.
4. Performings- of prestatiefase = productieve periode, inzetten voor
gemeenschappelijke doelen
5. Adjournings- of afscheidsfase = einde van de groep komt in zicht.
Einde van schooljaar, groepsnormen vervagen
Mogelijkheid dat er terug wordt gegaan naar een fase: bv bij een nieuwe
lln
OPDRACHT: REMEMBER THE TITANS
2
,Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
1) Bekijk de onderstaande vijf videofragmenten uit deze film.
2) Plaats daarna de filmfragmenten in de juiste volgorde volgens het
model van Tuckman en argumenteer kort waarom een bepaald
videofragment binnen een bepaalde fase valt.
1: coach (1)
Een kennismaking met de coach van een kamp dat net begint dus
forming/oriëntatiefase.
2: ceremonie (5)
Ze nemen afscheid van iemand die is gestorven dus Adjournings- of
afscheidsfase
3: compilatie (4)
Het is een compilatie van hun successen tijdens wedstrijden dus
performings/prestatiefase.
4: GERRY-JULIUS (2)
Dit zijn 2 mannen die aan het uitklaren zijn wie ze zijn en wie er macht heeft
dus storming/conflictfase
5: training (3)
De groep is in deze video gevormd en ze werken samen als team en
gedragen zich als een team met normen en waarden dus normingsfase
Volgorde = 1 4 5 3 2
Groepsproces positief beïnvloeden
Formingfase = leerkracht kan hier anticiperen op de norming. Zo
normeringsfase voor storming
- Bv: zelf voorbeeld zijn
- Gouden weken = 1ste 4 weken van schooljaar, uiterst geschikt +
groepsvorming
o Daarom middelbaar veel kennismaking/groepactiviteiten
o Het blijft wel belangrijk om hier energie in te steken in begeleiden
groepsproces. Ook als je denkt dat dit vanzelfsprekend lijkt.
OPDRACHT : WAT VERWACHTEN LLN ?
3
, Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
1. Wat willen/denken/verwachten leerlingen van leerkrachten?
….
Positieve verbondenheid en betrokkenheid
3 BASISBEHOEFTEN : AUTONOMIE , VERBONDENHEID EN COMPETENTIE
Inspelen op 1 van deze 3 is wat leerlingen verwachten van goede
leerkrachten.
3 psychologische basisbehoeften cruciaal voor het welbevinden, groei en
integriteit van lln en heeft + effect op motivatie van lln
- Autonomie = behoefte om zelf beslissingen te kunnen nemen en het
eigen leergedrag te kunnen sturen. Psychologisch vrij voelen,
keuzevrijheid.
o Realiseren in lessen =
Geef leerlingen inspraak, keuze van boek, stageplaats,
oefeningen.;;;
Durf lln ook inspraak te geven in didactisch handelen =
lessen evalueren, FB geven na invullen van toets, hier
rekening mee houden in toekomst
Bied lln keuzes aan:
Keuze in werkvorm = welke soort manier van
overbrengen willen ze?
Keuze in volgorde = bied taken aan en laat hen
volgorde kiezen
Geef lln verantwoordelijkheid voor eigen leren en laat hun
problemen oplossen
- Verbondenheid = relationeel verbonden te voelen met anderen,
behoefte om ergens bij te horen, geaccepteerd te worden door
anderen, welkomsgevoel. Belangrijk om gevoel van verbondenheid te
stimuleren in ALLE klassen en bij ALLE lln.
o Realiseren in lessen
Informeer hoe het gaat met de lln
Toon positieve betrokkenheid
Als een lln afwezig is, pols hoe en wat?
- Competentie = zich bekwam te voelen in iets, gevoel hebben een
activiteit met succes uit te voeren. Succeservaringen
4
Deel 1: klasmanagement
Wat is klasmanagement?
= alle maatregelen die ervoor zorgen dat een optimale leeromgeving wordt
gecreëerd, dat leren kansen krijgt en dat storende situaties of storend gedrag
vermeden worden.
- Een goede klasmanager = krachtige leeromgeving en oog voor
welbevinden van de groep en de individuele leerlingen
- Anticiperen, niet achteraf corrigeren/bijsturen/herstellen
- Preventief
Gezag op basis van deskundigheid
THEORIE
- Machtsrelatie = macht structureel toebedeeld op basis van positie die
iemand inneemt
- Gezagsrelatie = macht erkend en gaat men hiermee akkoord,
persoon verwerft gezag omdat die deskundig is
- Deskundigheid
o Vakdeskundigheid en kunnen overbrengen van de inhoud =
didactisch goede manier en afgestemd op doelgroep. Goede
lessen voorbereiden en geven
o Deskundigheid op gebied van omgang met lln = verwijst naar
pedagogische en organisatorische aspect
Uit onderzoek is gebleken dat gezagsrelatie tussen leerkracht en lln
probleemgedrag afremt. gezag op een natuurlijke manier werkt positief,
maar een te sterke focus op macht kan juist voor meer ordeproblemen
zorgen.
PRAKTIJK: FILMPJE
1) Welke sfeer is er in de klas? Welk effect heeft dit op de leerlingen?
Er is een losse sfeer aanwezig in deze klas. De leerkracht geeft heel
interactief les, waarbij alle leerlingen actief deelnemen aan de les. Ze lachen
er soms eens mee, maar letten wel goed op.
2) Heeft deze leerkracht volgens jou gezag en waaruit leid je dat af?
Ja, als hij praat luistert iedereen en is hij duidelijk een persoon die autoriteit
uitstraalt.
1
,Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
3) Wat is volgens jou nodig om gezag van leerlingen te krijgen?
Duidelijkheid en discipline zijn heel belangrijk om gezag te krijgen. Op
voorhand regels en afspraken opstellen die moeten nageleefd worden
Groepsdynamica
INLEIDING
Klasgroep = roep leerlingen die voortdurend op elkaar reageren + elkaar
beïnvloeden
GROEPSONTWIKKELING
Hoe een groep zich spontaan & natuurlijk ontwikkelt= fasentheorie
Tuckman
1. Forming/oriëntatiefase = eerst bij elkaar komen, afwachtend en
verkennende houding. Aftasten hoe men moet gedragen en wat
gewenst/ongewenste bijdragen zijn.
2. Storming- of conflictfase = strijd om macht, meer proflieren en hun
persoonlijke mening explicieter verkondingen. Botsingen en conflicten
met zich meebrengt.
3. Normingsfase = terug rustiger, duidelijk hoe groep in elkaar zit.
Rollen (leider/grappenmaker) en normen (verwachte gedrag, zijn
positief en negatief) liggen vast als deze worden overtreden, keurt de
groep dat gedrag af.
4. Performings- of prestatiefase = productieve periode, inzetten voor
gemeenschappelijke doelen
5. Adjournings- of afscheidsfase = einde van de groep komt in zicht.
Einde van schooljaar, groepsnormen vervagen
Mogelijkheid dat er terug wordt gegaan naar een fase: bv bij een nieuwe
lln
OPDRACHT: REMEMBER THE TITANS
2
,Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
1) Bekijk de onderstaande vijf videofragmenten uit deze film.
2) Plaats daarna de filmfragmenten in de juiste volgorde volgens het
model van Tuckman en argumenteer kort waarom een bepaald
videofragment binnen een bepaalde fase valt.
1: coach (1)
Een kennismaking met de coach van een kamp dat net begint dus
forming/oriëntatiefase.
2: ceremonie (5)
Ze nemen afscheid van iemand die is gestorven dus Adjournings- of
afscheidsfase
3: compilatie (4)
Het is een compilatie van hun successen tijdens wedstrijden dus
performings/prestatiefase.
4: GERRY-JULIUS (2)
Dit zijn 2 mannen die aan het uitklaren zijn wie ze zijn en wie er macht heeft
dus storming/conflictfase
5: training (3)
De groep is in deze video gevormd en ze werken samen als team en
gedragen zich als een team met normen en waarden dus normingsfase
Volgorde = 1 4 5 3 2
Groepsproces positief beïnvloeden
Formingfase = leerkracht kan hier anticiperen op de norming. Zo
normeringsfase voor storming
- Bv: zelf voorbeeld zijn
- Gouden weken = 1ste 4 weken van schooljaar, uiterst geschikt +
groepsvorming
o Daarom middelbaar veel kennismaking/groepactiviteiten
o Het blijft wel belangrijk om hier energie in te steken in begeleiden
groepsproces. Ook als je denkt dat dit vanzelfsprekend lijkt.
OPDRACHT : WAT VERWACHTEN LLN ?
3
, Silke Putzeys Bouwstenen van een krachtige leeromgeving 2025
1. Wat willen/denken/verwachten leerlingen van leerkrachten?
….
Positieve verbondenheid en betrokkenheid
3 BASISBEHOEFTEN : AUTONOMIE , VERBONDENHEID EN COMPETENTIE
Inspelen op 1 van deze 3 is wat leerlingen verwachten van goede
leerkrachten.
3 psychologische basisbehoeften cruciaal voor het welbevinden, groei en
integriteit van lln en heeft + effect op motivatie van lln
- Autonomie = behoefte om zelf beslissingen te kunnen nemen en het
eigen leergedrag te kunnen sturen. Psychologisch vrij voelen,
keuzevrijheid.
o Realiseren in lessen =
Geef leerlingen inspraak, keuze van boek, stageplaats,
oefeningen.;;;
Durf lln ook inspraak te geven in didactisch handelen =
lessen evalueren, FB geven na invullen van toets, hier
rekening mee houden in toekomst
Bied lln keuzes aan:
Keuze in werkvorm = welke soort manier van
overbrengen willen ze?
Keuze in volgorde = bied taken aan en laat hen
volgorde kiezen
Geef lln verantwoordelijkheid voor eigen leren en laat hun
problemen oplossen
- Verbondenheid = relationeel verbonden te voelen met anderen,
behoefte om ergens bij te horen, geaccepteerd te worden door
anderen, welkomsgevoel. Belangrijk om gevoel van verbondenheid te
stimuleren in ALLE klassen en bij ALLE lln.
o Realiseren in lessen
Informeer hoe het gaat met de lln
Toon positieve betrokkenheid
Als een lln afwezig is, pols hoe en wat?
- Competentie = zich bekwam te voelen in iets, gevoel hebben een
activiteit met succes uit te voeren. Succeservaringen
4
