Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
Sociologie van sport en fysieke activiteit
(SCASVT)
Intro
Examen
- Mondeling met schriftelijke vb
o Presentaties en actieve inbreng colleges = 5pt
o Sportsociologie = 5pt
o Vrijetijdstudies = 5pt
o ESC = 5pt
Democratische/ruime definitie = sport voor allen en hopelijk door allen begrip, sport
is voor iedereen. Belangrijk begrip in onze samenleving. Het is geen eiland meer in
onze samenleving (vroeger), het maakt nu deel uit van het centrum van de
samenleving (versporting). Onderdeel van everyday life
Van een uitzonderlijk gedrag normatief (dagdagelijks) gedrag
Als je niet aan sport doet, moet je eens beginnen nadenken
tegenwoording.
Perceptie in half jaar hard veranderd (uitzonderlijk aanvaardbaar
dagdagelijks normatief gedrag) denk aan bewegingsNORM nu maakt de
overheid/politiek zelfs regels hiervoor, maatschappelijk belang komt naar
boven.
o Uitzonderlijk gedrag = dit zijn gedragingen die slechts een kleine
groep mensen stelt. Denk aan de vroege jaren 70 en 80: mensen die
dagelijks gingen joggen of bewust aan krachttraining deden, werden als
fanatiek/vreemd gezien
o Aanvaardbaar gedrag = door wetenschappelijke inzichten over de
gezondheidsvoordelen van beweging en door meer zichtbaarheid in
media (fitness, joggen,..) begon sportbeoefening aanvaardbaar te
worden.
o Dagdagelijks gedrag = bewegen werd steeds vaker een onderdeel
van dagelijkse routine, niet alleen voor sportievelingen maar ook voor
gewone mensen. Fietsgebruik nam toe
o Normatief gedrag = beweging is nu meer dan ooit een verwachting,
overheid spreekt over beweegnormen zoals 150min matige-intensieve
beweging/week
Everyday life componenten:
1
,Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
- Culturele = gaat over waarden en normen die we als mens/gemeenschap
produceren, ook gedragingen
- Sociale = meer focus op sociale, sociale relaties, mensen, groepen mensen,
sociale posities, sociale verhoudingen/statussen die daaruit doorvloeien
2 basis componenten, die wel samenkomen, samen kunnen werken
Fait social total (Marcel Mauss) = een maatschappelijk fenomeen, maar
ook een totaal maatschappelijk fenomeen, opgeschoven naar centrum van
de maatschappij, vervlochten met maatschappij
o Verwijzing naar maatschappelijke fenomeen die zoveel dimensies van
het sociale leven beïnvloeden dat ze niet tot 1 domein beperkt kunnen
worden
o Tegenwoordig kunnen we sport beschouwen als zo’n fait social total
Economisch = sponsoring, mediarechten…
Politiek = sportdiplomatie, nationale trots, internationale
samenwerkingen
Cultureel en symbolisch = sporthelden, clubidentiteit, rituelen
Sociaal = verbondenheid en verdeeldheid, klasse, gender,
etniciteit
o Sport is niet meer iets van de elite of vrije tijd opgeschoven naar het
centrum van de samenleving, het is verweven met bijna alle
maatschappelijke systemen
Conspicuous consumption (Veblen) = op een opvallende, zichtbare
manier gaan consumeren van luxe goederen en diensten, bedoeld om
status en rijkdom te tonen aan anderen
o Vb: uitgedoste kledergedracht, dure sporten beoefenen of opvallen
doro vrijetijdsbesteding
o Leisure class = sociale groep die zich kon veroorloven om niet te
hoeven werken en hun vrije tijd besteedde aan opvallende consumptie
en exclusieve sporten. Dit was typisch voor de elite.
Waar conspicuous consumption vroeger vooral verbonden was aan de elite, is
sport inmiddels uitgegroeid tot een fait social total (een fenomeen dat overal in
de samenleving doordringt, niet alleen een luxe of elite-activiteit).
Les 1: intro & kader (14/02)
1) Eerste kapstok, vraagstelling met 3 onderdelen/V’s
(verandering, verschillen en verbondenheid)
2
,Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
1. Driehoek = sociale veranderingen, transities,
verschuivingen
o Individualisering, niet sport egoïsten geworden,
maar mensen doen veel meer individueel aan sport,
meer lidmaatschappen/teamsporten
o Medicalisering, meer focus op fysieke/mentale gezondheid na covid.
Enige manier van bron van zekerheid op je eigen (dit is wat fitnessen
verkopen). Covid heeft dit proces versneld.
o Digitalisering/robotisering, gebruik van AI, gebruiksgemak, staat niet
zo ver van sport, strava
o 3 grote clusters van sociale/maatschappelijke
veranderingen/verschuivingen
Demografisch
Vergrijzing / veroudering = Verdubbeling van mensen
waarvoor gewerkt moet worden (gepensioneerden)
Verkleuring = in onze samenleving spreken we over een
(super)diversie
Verstedelijking = stad en sport zijn 2 handen op een buik,
Urban Sport
Economisch/politiek/cultureel/sociaal
Individualisering
Globalisering = de wereld is interdepentiël aan het gaan,
ook polarisatie onder
Digitalisering
Sport op meer lichamelijke manier
Versporting vs ontsporting
o Versporting = intrinsieke waarden verder
geradicaliseerd worden, verder doortrekken van die
intrinsieke waarden (prestatie, prestige, fair play)
die onmiddellijk zijn verbonden met sport
o Ontsporting = eerder als externe/extrinsieke
waarden, sport als een instrument, sport en
nationalisme, socialisatie, emancipatie,… vb:
sportwashing
Medicalisering = eigen lijf onderhouden, mensen zijn
opzoek gegaan naar actief worden/blijven (tijdens Covid,
België heeft nooit verboden om te gaan sporten zelfs met
een buddy, in Spanje onder andere mocht je niet buiten
komen) we hadden een promotiebeleid
sensibiliseringscampagne
Verlichaaming vs ontlichaaming
3
, Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
o Verlichaaming = tegenwoordig veel tv-programma’s
op te tv (kilimanjaro, expeditie,…) ineens massaal
veel uithoudingssporten die gepromoot worden en
gedaan worden, denk maar aan marathon, triathlon,
… (in een tijd waar we geen tijd hebben zijn we
verzot op activiteiten die veel tijd vragen?)
Normalisering van het exces = gedrag dat
eerst te extreem leek, wordt via sport
ingebed in de samenleving en als normaal
geaccepteerd (bv: lopen van een marathon)
o Ontlichaaming = de trap om fysiek actief te zijn,
met vergrootglas gaan zoeken, lift is soms meer
zichtbaar we willen tijd winnen
2. ≠ = sociale verschillen, (maatschappelijke) ongelijkheid
o Sociale mobiliteit = kan je via sport, je sociale status veranderen?
Sociale connotaties toegekend aan de sport praktijken die we
uitvoeren, er wordt gewezen naar een hiërachie
o Sociale gelaagdheid in sport door sociale ongelijkheid van
kansengroepen
o Sociale statuspiramide
3. Cirkel = Sociale verbondenheid, cohesie, samenhang
o Sociale cohesie = intern samenhangen, sport bulkt daardoor
Clubs met sjaals, vlaggen, liederen, clubkleuren
Voorbeeld = club met kleding, lied symbolen die samenhang
benadrukken (90 minuten nationalisme) denk aan OS
wedstrijd tussen naties?
Hooliganisme = 2 kanten krijgen door sport, 2 stammen die
tegen elkaar spelen, als het niet op of rond het veld gebeurt, dan
er buiten (“alles mag, niet tegen politie zeggen’’)
2) 2 e denkkader = Social theory = de theorievorming, die
sociologen gebruiken, theoriën/paradigma (Peter
Donnelly)
STRUCTUUR
- Systeem(gebondenheid)
- Economische verhoudingen
1) REFLECTIE 4
2) REPRODUCTIE
2025
Sociologie van sport en fysieke activiteit
(SCASVT)
Intro
Examen
- Mondeling met schriftelijke vb
o Presentaties en actieve inbreng colleges = 5pt
o Sportsociologie = 5pt
o Vrijetijdstudies = 5pt
o ESC = 5pt
Democratische/ruime definitie = sport voor allen en hopelijk door allen begrip, sport
is voor iedereen. Belangrijk begrip in onze samenleving. Het is geen eiland meer in
onze samenleving (vroeger), het maakt nu deel uit van het centrum van de
samenleving (versporting). Onderdeel van everyday life
Van een uitzonderlijk gedrag normatief (dagdagelijks) gedrag
Als je niet aan sport doet, moet je eens beginnen nadenken
tegenwoording.
Perceptie in half jaar hard veranderd (uitzonderlijk aanvaardbaar
dagdagelijks normatief gedrag) denk aan bewegingsNORM nu maakt de
overheid/politiek zelfs regels hiervoor, maatschappelijk belang komt naar
boven.
o Uitzonderlijk gedrag = dit zijn gedragingen die slechts een kleine
groep mensen stelt. Denk aan de vroege jaren 70 en 80: mensen die
dagelijks gingen joggen of bewust aan krachttraining deden, werden als
fanatiek/vreemd gezien
o Aanvaardbaar gedrag = door wetenschappelijke inzichten over de
gezondheidsvoordelen van beweging en door meer zichtbaarheid in
media (fitness, joggen,..) begon sportbeoefening aanvaardbaar te
worden.
o Dagdagelijks gedrag = bewegen werd steeds vaker een onderdeel
van dagelijkse routine, niet alleen voor sportievelingen maar ook voor
gewone mensen. Fietsgebruik nam toe
o Normatief gedrag = beweging is nu meer dan ooit een verwachting,
overheid spreekt over beweegnormen zoals 150min matige-intensieve
beweging/week
Everyday life componenten:
1
,Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
- Culturele = gaat over waarden en normen die we als mens/gemeenschap
produceren, ook gedragingen
- Sociale = meer focus op sociale, sociale relaties, mensen, groepen mensen,
sociale posities, sociale verhoudingen/statussen die daaruit doorvloeien
2 basis componenten, die wel samenkomen, samen kunnen werken
Fait social total (Marcel Mauss) = een maatschappelijk fenomeen, maar
ook een totaal maatschappelijk fenomeen, opgeschoven naar centrum van
de maatschappij, vervlochten met maatschappij
o Verwijzing naar maatschappelijke fenomeen die zoveel dimensies van
het sociale leven beïnvloeden dat ze niet tot 1 domein beperkt kunnen
worden
o Tegenwoordig kunnen we sport beschouwen als zo’n fait social total
Economisch = sponsoring, mediarechten…
Politiek = sportdiplomatie, nationale trots, internationale
samenwerkingen
Cultureel en symbolisch = sporthelden, clubidentiteit, rituelen
Sociaal = verbondenheid en verdeeldheid, klasse, gender,
etniciteit
o Sport is niet meer iets van de elite of vrije tijd opgeschoven naar het
centrum van de samenleving, het is verweven met bijna alle
maatschappelijke systemen
Conspicuous consumption (Veblen) = op een opvallende, zichtbare
manier gaan consumeren van luxe goederen en diensten, bedoeld om
status en rijkdom te tonen aan anderen
o Vb: uitgedoste kledergedracht, dure sporten beoefenen of opvallen
doro vrijetijdsbesteding
o Leisure class = sociale groep die zich kon veroorloven om niet te
hoeven werken en hun vrije tijd besteedde aan opvallende consumptie
en exclusieve sporten. Dit was typisch voor de elite.
Waar conspicuous consumption vroeger vooral verbonden was aan de elite, is
sport inmiddels uitgegroeid tot een fait social total (een fenomeen dat overal in
de samenleving doordringt, niet alleen een luxe of elite-activiteit).
Les 1: intro & kader (14/02)
1) Eerste kapstok, vraagstelling met 3 onderdelen/V’s
(verandering, verschillen en verbondenheid)
2
,Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
1. Driehoek = sociale veranderingen, transities,
verschuivingen
o Individualisering, niet sport egoïsten geworden,
maar mensen doen veel meer individueel aan sport,
meer lidmaatschappen/teamsporten
o Medicalisering, meer focus op fysieke/mentale gezondheid na covid.
Enige manier van bron van zekerheid op je eigen (dit is wat fitnessen
verkopen). Covid heeft dit proces versneld.
o Digitalisering/robotisering, gebruik van AI, gebruiksgemak, staat niet
zo ver van sport, strava
o 3 grote clusters van sociale/maatschappelijke
veranderingen/verschuivingen
Demografisch
Vergrijzing / veroudering = Verdubbeling van mensen
waarvoor gewerkt moet worden (gepensioneerden)
Verkleuring = in onze samenleving spreken we over een
(super)diversie
Verstedelijking = stad en sport zijn 2 handen op een buik,
Urban Sport
Economisch/politiek/cultureel/sociaal
Individualisering
Globalisering = de wereld is interdepentiël aan het gaan,
ook polarisatie onder
Digitalisering
Sport op meer lichamelijke manier
Versporting vs ontsporting
o Versporting = intrinsieke waarden verder
geradicaliseerd worden, verder doortrekken van die
intrinsieke waarden (prestatie, prestige, fair play)
die onmiddellijk zijn verbonden met sport
o Ontsporting = eerder als externe/extrinsieke
waarden, sport als een instrument, sport en
nationalisme, socialisatie, emancipatie,… vb:
sportwashing
Medicalisering = eigen lijf onderhouden, mensen zijn
opzoek gegaan naar actief worden/blijven (tijdens Covid,
België heeft nooit verboden om te gaan sporten zelfs met
een buddy, in Spanje onder andere mocht je niet buiten
komen) we hadden een promotiebeleid
sensibiliseringscampagne
Verlichaaming vs ontlichaaming
3
, Silke Putzeys Sociologie van sport en fysieke activiteit
2025
o Verlichaaming = tegenwoordig veel tv-programma’s
op te tv (kilimanjaro, expeditie,…) ineens massaal
veel uithoudingssporten die gepromoot worden en
gedaan worden, denk maar aan marathon, triathlon,
… (in een tijd waar we geen tijd hebben zijn we
verzot op activiteiten die veel tijd vragen?)
Normalisering van het exces = gedrag dat
eerst te extreem leek, wordt via sport
ingebed in de samenleving en als normaal
geaccepteerd (bv: lopen van een marathon)
o Ontlichaaming = de trap om fysiek actief te zijn,
met vergrootglas gaan zoeken, lift is soms meer
zichtbaar we willen tijd winnen
2. ≠ = sociale verschillen, (maatschappelijke) ongelijkheid
o Sociale mobiliteit = kan je via sport, je sociale status veranderen?
Sociale connotaties toegekend aan de sport praktijken die we
uitvoeren, er wordt gewezen naar een hiërachie
o Sociale gelaagdheid in sport door sociale ongelijkheid van
kansengroepen
o Sociale statuspiramide
3. Cirkel = Sociale verbondenheid, cohesie, samenhang
o Sociale cohesie = intern samenhangen, sport bulkt daardoor
Clubs met sjaals, vlaggen, liederen, clubkleuren
Voorbeeld = club met kleding, lied symbolen die samenhang
benadrukken (90 minuten nationalisme) denk aan OS
wedstrijd tussen naties?
Hooliganisme = 2 kanten krijgen door sport, 2 stammen die
tegen elkaar spelen, als het niet op of rond het veld gebeurt, dan
er buiten (“alles mag, niet tegen politie zeggen’’)
2) 2 e denkkader = Social theory = de theorievorming, die
sociologen gebruiken, theoriën/paradigma (Peter
Donnelly)
STRUCTUUR
- Systeem(gebondenheid)
- Economische verhoudingen
1) REFLECTIE 4
2) REPRODUCTIE
