Les 1 Transfers en bedmobiliteit
FAME-model
1.1 Bedmobiliteit
Scenario 1: zijwaarts verplaatsen + rollen over hemizijde
Zijwaarts verplaatsen
Actieve P (heeft rompactiviteit):
- T zit op tafel
- Verplaatsen nr niet hemiplege zijde
- Knieën plooien
1 kant kan P zelf, andere T
Erna ook terug strekken
- Knieën omvatten en nr je toe trekken -> als bekken geheffen wordt
bewegen knieën anders teveel nr voor
- Facilitatie: knieën voorbij voeten
- Eerst heupen verplaatsen
- Dan schouders
Kan P zelf soms
OF arm onder schouder-neklijn (tafel hoog)
Zwakkere P:
- Zit thv voeten P
- Beide handen thv bekken:
1 kruist over
Facilitatie knieën voorbij voeten met gekruiste hand
Bekken richting T
- Heupen schouders
Rollen over hemi-zijde
1
, Therapeut:
- Scapula protractie -> P uit spastisch patroon halen (= retractie)
Hoe? 1 hand eronder en andere op schoudertop
- Hemi-arm en been in exorotatie (zie vid)
- Hand op bekken en schouder
- Altijd blijven vasthouden!
Patiënt:
- Kijkt in draairichting
- P laten meewerken met goede zijde: zet rollen in adhv
Zwaaibeweging CL arm
Stapbeweging CL been
Komen tot zit over hemi-zijde
Therapeut:
- Begeleidt benen van tafel
- Fixatie bekken
- Facilitatie rompverkorting thv schoudergordel
- Tafelhoogte
- Dichtbij P blijven (als je tafel terug nr onder doet)
Patiënt:
- Brengt benen van tafel
- Opduwen met niet-aangedane arm
- Hoofdoprichting
- Initieert rompverkorting
Scenario 2: zijwaarts verplaatsen + rollen over niet hemizijde
Zijwaarts verplaatsen Zelfde maar nr andere kant (niet hemizijde)
Rollen over niet hemi-zijde en tot zit komen
Therapeut:
- Hemi-hand begeleiden
- Rolbewegingen faciliteren
Thv mediale rand scapula
Thv bekken
- Faciliteren rompverkorting (idem hemi-zijde)
- Tafelhoogte
Patiënt:
- Gebedshouding of pistoolgreep
Gebed: duim (goede kant) tss andere hand want die heeft dr hypotonie de
neiging om nr add te gaan + hyperextensie vermijden hemiplege zijde
vanboven
Pistool: met gezonde zijde een pistool maken en die id andere hand leggen
(vingers rond pols en wijs -en middelvinger over hand) zodat pols en hand
stabiel is
- Initieert rolbeweging met beide armen
- Flexie hemi-been
- Brengt benen van tafel
- Opduwen met niet aangedane arm
(rol en zit zelfde handeling ↑)
2
,1.2 Transfers
Aandachtspunten
Voorbereiding rolstoel:
- Positie rolstoel en tafel: op gelijke hoogte en zo dicht mogelijk tegen elkaar
- Remmen op
- Voetsteunen opzij
- Armsteun weghalen indien nodig
Voorbereiding patiënt:
- P voldoende nr voor in rolstoel
- P buigt voldoende voorwaarts
- Voeten correct positioneren
- Bescherming hemi-arm
- Communicatie!
- T zorgt vr veiligheid
Over welke zijde? Afh van:
- Ruimte
- Doel therapie
Voorwaarts verplaatsen op bedrand
Facilitatie 1: bij zwakke P 1 hand thv trochanter
1 hand thv IL schouder
Soort knuffel geven
Facilitatie 2: bij P met rompactiviteit Voorwaarts: thv trochanters
Achterwaarts: SISA’s T tegen knieën P
Controleer veiligheid en setting:
- Actieve zithouding
- Sokken
Voorbereiding rolstoel
Lage of hoge transfer
Lage
Therapeut: Patiënt:
- Fixeert hemi-knie -> met beide knieën T errond - Gebedshouding of pistoolgreep
- 1 hand thv onderste ribbenboog - Initieert heupflexie
- 1 hand onder zitvlak
- Faciliteert heupflexie
- Aftellen
- Pivoteren tot rolstoel (in 1/meerdere keren)
o Eerst op bed dichter nr rolstoel
o Dan in rolstoel
- Stuurt voeten bij
- Hangt aan P in squathouding!
Hoge
3
, Therapeut: Patiënt:
- Voorbereiding transfer - Gebedshouding of pistoolgreep
- Fixatie hemi-knie en hemi-voet -> knieën - Initieert heupflexie, nadien heupextensie
errond - Initieert gewichtsshifts
- Handen onder zitvlak aan tuber ischiadicum - Verplaatst niet-aangedane voet
- Faciliteert heupflexie, nadien heupextensie
- Faciliteert gewichtsshift
- Verplaatst hemi-voet (“scheppen”)
Achterwaarts verplaatsen in rolstoel
- Voeten gesteund op grond
- Initiëren (P) en faciliteren (T) heupflexie -> handen thv onderste ribbenboog
- Zitvlak komt los
- Knieën T tegen knieën P -> creëer achterwaartse verplaatsing
- Garandeer samen een veilige, stabiele positie
Les 2: De romp
2.1 De Romp
Functie
- Fundament voor beweging hoofd en ledematen
o Krachten doorgeven
o Stabiliteit
- Verplaatsen COM
- Dissociatie
Bewegingscomponenten:
- Boven = 1e wat je ontwikkeld -> dus: als P dat nog niet kan mag je nog niet beginnen met hetgeen eronder
actief te oefenen
Extensie & Rugspieren
Flexie Buikspieren
Lateroflexie Coördinatie flexoren en extensoren aan 1 kant
Rotatie Samenwerking flexoren en extensoren aan beide kanten
Tegenrotatie Bewegen in tegengestelde richting
- Wat is tegenrotatie?
o Thv schouderrotatie nr R en thv heupen nr L (of omgekeerd)
o Bij wandelen of lopen gebruikt
Onderzoek
Bedlegerige P: Trunk Control Test (TCT)
- Draaien van ruglig naar paretische zij
4
FAME-model
1.1 Bedmobiliteit
Scenario 1: zijwaarts verplaatsen + rollen over hemizijde
Zijwaarts verplaatsen
Actieve P (heeft rompactiviteit):
- T zit op tafel
- Verplaatsen nr niet hemiplege zijde
- Knieën plooien
1 kant kan P zelf, andere T
Erna ook terug strekken
- Knieën omvatten en nr je toe trekken -> als bekken geheffen wordt
bewegen knieën anders teveel nr voor
- Facilitatie: knieën voorbij voeten
- Eerst heupen verplaatsen
- Dan schouders
Kan P zelf soms
OF arm onder schouder-neklijn (tafel hoog)
Zwakkere P:
- Zit thv voeten P
- Beide handen thv bekken:
1 kruist over
Facilitatie knieën voorbij voeten met gekruiste hand
Bekken richting T
- Heupen schouders
Rollen over hemi-zijde
1
, Therapeut:
- Scapula protractie -> P uit spastisch patroon halen (= retractie)
Hoe? 1 hand eronder en andere op schoudertop
- Hemi-arm en been in exorotatie (zie vid)
- Hand op bekken en schouder
- Altijd blijven vasthouden!
Patiënt:
- Kijkt in draairichting
- P laten meewerken met goede zijde: zet rollen in adhv
Zwaaibeweging CL arm
Stapbeweging CL been
Komen tot zit over hemi-zijde
Therapeut:
- Begeleidt benen van tafel
- Fixatie bekken
- Facilitatie rompverkorting thv schoudergordel
- Tafelhoogte
- Dichtbij P blijven (als je tafel terug nr onder doet)
Patiënt:
- Brengt benen van tafel
- Opduwen met niet-aangedane arm
- Hoofdoprichting
- Initieert rompverkorting
Scenario 2: zijwaarts verplaatsen + rollen over niet hemizijde
Zijwaarts verplaatsen Zelfde maar nr andere kant (niet hemizijde)
Rollen over niet hemi-zijde en tot zit komen
Therapeut:
- Hemi-hand begeleiden
- Rolbewegingen faciliteren
Thv mediale rand scapula
Thv bekken
- Faciliteren rompverkorting (idem hemi-zijde)
- Tafelhoogte
Patiënt:
- Gebedshouding of pistoolgreep
Gebed: duim (goede kant) tss andere hand want die heeft dr hypotonie de
neiging om nr add te gaan + hyperextensie vermijden hemiplege zijde
vanboven
Pistool: met gezonde zijde een pistool maken en die id andere hand leggen
(vingers rond pols en wijs -en middelvinger over hand) zodat pols en hand
stabiel is
- Initieert rolbeweging met beide armen
- Flexie hemi-been
- Brengt benen van tafel
- Opduwen met niet aangedane arm
(rol en zit zelfde handeling ↑)
2
,1.2 Transfers
Aandachtspunten
Voorbereiding rolstoel:
- Positie rolstoel en tafel: op gelijke hoogte en zo dicht mogelijk tegen elkaar
- Remmen op
- Voetsteunen opzij
- Armsteun weghalen indien nodig
Voorbereiding patiënt:
- P voldoende nr voor in rolstoel
- P buigt voldoende voorwaarts
- Voeten correct positioneren
- Bescherming hemi-arm
- Communicatie!
- T zorgt vr veiligheid
Over welke zijde? Afh van:
- Ruimte
- Doel therapie
Voorwaarts verplaatsen op bedrand
Facilitatie 1: bij zwakke P 1 hand thv trochanter
1 hand thv IL schouder
Soort knuffel geven
Facilitatie 2: bij P met rompactiviteit Voorwaarts: thv trochanters
Achterwaarts: SISA’s T tegen knieën P
Controleer veiligheid en setting:
- Actieve zithouding
- Sokken
Voorbereiding rolstoel
Lage of hoge transfer
Lage
Therapeut: Patiënt:
- Fixeert hemi-knie -> met beide knieën T errond - Gebedshouding of pistoolgreep
- 1 hand thv onderste ribbenboog - Initieert heupflexie
- 1 hand onder zitvlak
- Faciliteert heupflexie
- Aftellen
- Pivoteren tot rolstoel (in 1/meerdere keren)
o Eerst op bed dichter nr rolstoel
o Dan in rolstoel
- Stuurt voeten bij
- Hangt aan P in squathouding!
Hoge
3
, Therapeut: Patiënt:
- Voorbereiding transfer - Gebedshouding of pistoolgreep
- Fixatie hemi-knie en hemi-voet -> knieën - Initieert heupflexie, nadien heupextensie
errond - Initieert gewichtsshifts
- Handen onder zitvlak aan tuber ischiadicum - Verplaatst niet-aangedane voet
- Faciliteert heupflexie, nadien heupextensie
- Faciliteert gewichtsshift
- Verplaatst hemi-voet (“scheppen”)
Achterwaarts verplaatsen in rolstoel
- Voeten gesteund op grond
- Initiëren (P) en faciliteren (T) heupflexie -> handen thv onderste ribbenboog
- Zitvlak komt los
- Knieën T tegen knieën P -> creëer achterwaartse verplaatsing
- Garandeer samen een veilige, stabiele positie
Les 2: De romp
2.1 De Romp
Functie
- Fundament voor beweging hoofd en ledematen
o Krachten doorgeven
o Stabiliteit
- Verplaatsen COM
- Dissociatie
Bewegingscomponenten:
- Boven = 1e wat je ontwikkeld -> dus: als P dat nog niet kan mag je nog niet beginnen met hetgeen eronder
actief te oefenen
Extensie & Rugspieren
Flexie Buikspieren
Lateroflexie Coördinatie flexoren en extensoren aan 1 kant
Rotatie Samenwerking flexoren en extensoren aan beide kanten
Tegenrotatie Bewegen in tegengestelde richting
- Wat is tegenrotatie?
o Thv schouderrotatie nr R en thv heupen nr L (of omgekeerd)
o Bij wandelen of lopen gebruikt
Onderzoek
Bedlegerige P: Trunk Control Test (TCT)
- Draaien van ruglig naar paretische zij
4