Les 1 :
Taal en brede ontwikkeling van de kleuter
▪ Zorgzame speel- en leermomenten in de kleuterklas:
kleuters prikkelen via emotionele en educatieve ondersteuning
zie 'educare'
▪ Geïntegreerd werken aan taal in de kleuterklas dag zit boordevol (taal)leerkansen
-> maak er rijke taalleermomenten van
▪ Kwaliteitsvol taalonderwijs: werken aan taalcompetentie
Taalcompetentie
Wat is dat?
▪ Talige kennis, vaardigheden én attitudes die je nodig hebt om volwaardig deel te
nemen aan de maatschappij
▪ Kennis: wat je weet over taal, taalgebruik en taalsysteem
▪ Vaardigheden: lezen, luisteren, spreken, schrijven en gesprekken voeren
▪ Attitudes: houding, emotie en motivatie t.a.v. taal en van de eigen
taalcompetentie
1
,Les 2
Principe 1: Positief-talige grondhouding
▪ Om taal te leren moet je niet alleen denken (cognitief), maar ook willen
(motivationeel)
▪ -> basis = positief-talige grondhouding: je creëert een omgeving waarin je niet
alleen taal aanreikt, maar ook inzet op de zin en de durf van kleuters om taal te
ontwikkelen
▪ Zin = vanuit eigen interesses en motivatie taal willen ontdekken en
zelfvertrouwen ontwikkelen
▪ Durf = willen experimenteren met taal
Klasomgeving waarin kls taal kunnen, willen en durven gebruiken => open en
respectvolle houding tegenover taal/talen
1) Zin en durf stimuleren
• Uitdagende, motiverende en veilige oefenomgeving creëren
• Prikkelend & 'fouten' maken mag
• Bevestigen wat kls al kunnen & per kleuter oog voor wat (niet) werkt
2) Hoge verwachtingen koesteren
• Laten voelen dat je in kls gelooft => boodschap dat iedereen kan leren
• Rijk taalaanbod en uitdagende talige opdrachten
• Gepaste ondersteuning bieden => veilige oefencontext, succeservaring (zie
verder bij 3) principe 5 ondersteuning)
3) Volledige talige repertoire van kleuters inzetten
• Omgeving waar kls al hun 'hulpbronnen' mogen inzetten, ook hun meertalig
repertoire: de andere (thuis)talen die ze spreken
• Hoe als KL omgaan met diversiteit aan talen? En hoe ervoor zorgen dat die het
leren van het NL niet in de weg staan?
• -> vooral attitude van respect, openheid
• => alle kls ontwikkelen positief-talige grondhouding
• Meertalig repertoire van kls is ook opstap naar meer talen leren
• Talensensibilisering: kls leren dat er allerlei talen bestaan en ontwikkelen een
open attitude t.a.v. talen en culturen
2
, Woordverwerving stimuleren
1) Waarom werken aan woordenschat
• Voorspeller schoolsucces
Woorden = bouwstenen van taal
In onze kennismaatschappij is uitgebreide woordenschat belangrijk
Kennisverwerving en woordverwerving sterk verbonden
Uitgebreide woordenschat draagt bij aan bredere taalontwikkeling: beter
in begrijpend luisteren en lezen
Wie veel woorden kent, leert vlotter nieuwe woorden bij
Bepalend voor schoolsucces én functioneren in maatschappij
Niet iedereen gelijk aan de start
• Grote verschillen tussen kleuters
Grote verschillen in tempo: wat speelt mee?
Cognitieve ontwikkeling, taalaanbod thuis
SES van ouders grote invloed op startpositie bv. voorlezen thuis
Hoeveel keer meer woorden hoort een kind van hoger opgeleide ouders dan
een kind van laagopgeleide ouders?
3,5 keer meer woorden -> profiteren meer van aanbod op school
Kls met andere thuistaal: starten later met woordverwerving in NL -> moeten
inhaalbeweging maken
Hoeveel woorden minder op einde van 2KK dan NL-talige kls?
Tot 2000 woorden minder
Logisch: woordenschatkennis gespreid over meerdere talen
2) Hoe verloopt woordverwerving
Natuurlijk proces
Woordverwerving = leren van nieuwe woorden + betekenisaspecten van
woorden die je al kent
Theorieen
- Behaviorisme= taal leren door volwassenen te imiteren, waarop die vervolgens
positief reageren en conditionering
- Nativisme= het is aangeboren en bevindt zich in de hersenen. Noam Chomsky
een Amerikaanse taalkundige noemt dat language acquisition device.
- Interactionale benadering= combineert de twee theorieën, de mogelijkheid om
taal te verwerven is wel degelijk in de hersenen aanwezig sinds de geboorte maar
moet gestimuleerd worden door de omgeving.
3
Taal en brede ontwikkeling van de kleuter
▪ Zorgzame speel- en leermomenten in de kleuterklas:
kleuters prikkelen via emotionele en educatieve ondersteuning
zie 'educare'
▪ Geïntegreerd werken aan taal in de kleuterklas dag zit boordevol (taal)leerkansen
-> maak er rijke taalleermomenten van
▪ Kwaliteitsvol taalonderwijs: werken aan taalcompetentie
Taalcompetentie
Wat is dat?
▪ Talige kennis, vaardigheden én attitudes die je nodig hebt om volwaardig deel te
nemen aan de maatschappij
▪ Kennis: wat je weet over taal, taalgebruik en taalsysteem
▪ Vaardigheden: lezen, luisteren, spreken, schrijven en gesprekken voeren
▪ Attitudes: houding, emotie en motivatie t.a.v. taal en van de eigen
taalcompetentie
1
,Les 2
Principe 1: Positief-talige grondhouding
▪ Om taal te leren moet je niet alleen denken (cognitief), maar ook willen
(motivationeel)
▪ -> basis = positief-talige grondhouding: je creëert een omgeving waarin je niet
alleen taal aanreikt, maar ook inzet op de zin en de durf van kleuters om taal te
ontwikkelen
▪ Zin = vanuit eigen interesses en motivatie taal willen ontdekken en
zelfvertrouwen ontwikkelen
▪ Durf = willen experimenteren met taal
Klasomgeving waarin kls taal kunnen, willen en durven gebruiken => open en
respectvolle houding tegenover taal/talen
1) Zin en durf stimuleren
• Uitdagende, motiverende en veilige oefenomgeving creëren
• Prikkelend & 'fouten' maken mag
• Bevestigen wat kls al kunnen & per kleuter oog voor wat (niet) werkt
2) Hoge verwachtingen koesteren
• Laten voelen dat je in kls gelooft => boodschap dat iedereen kan leren
• Rijk taalaanbod en uitdagende talige opdrachten
• Gepaste ondersteuning bieden => veilige oefencontext, succeservaring (zie
verder bij 3) principe 5 ondersteuning)
3) Volledige talige repertoire van kleuters inzetten
• Omgeving waar kls al hun 'hulpbronnen' mogen inzetten, ook hun meertalig
repertoire: de andere (thuis)talen die ze spreken
• Hoe als KL omgaan met diversiteit aan talen? En hoe ervoor zorgen dat die het
leren van het NL niet in de weg staan?
• -> vooral attitude van respect, openheid
• => alle kls ontwikkelen positief-talige grondhouding
• Meertalig repertoire van kls is ook opstap naar meer talen leren
• Talensensibilisering: kls leren dat er allerlei talen bestaan en ontwikkelen een
open attitude t.a.v. talen en culturen
2
, Woordverwerving stimuleren
1) Waarom werken aan woordenschat
• Voorspeller schoolsucces
Woorden = bouwstenen van taal
In onze kennismaatschappij is uitgebreide woordenschat belangrijk
Kennisverwerving en woordverwerving sterk verbonden
Uitgebreide woordenschat draagt bij aan bredere taalontwikkeling: beter
in begrijpend luisteren en lezen
Wie veel woorden kent, leert vlotter nieuwe woorden bij
Bepalend voor schoolsucces én functioneren in maatschappij
Niet iedereen gelijk aan de start
• Grote verschillen tussen kleuters
Grote verschillen in tempo: wat speelt mee?
Cognitieve ontwikkeling, taalaanbod thuis
SES van ouders grote invloed op startpositie bv. voorlezen thuis
Hoeveel keer meer woorden hoort een kind van hoger opgeleide ouders dan
een kind van laagopgeleide ouders?
3,5 keer meer woorden -> profiteren meer van aanbod op school
Kls met andere thuistaal: starten later met woordverwerving in NL -> moeten
inhaalbeweging maken
Hoeveel woorden minder op einde van 2KK dan NL-talige kls?
Tot 2000 woorden minder
Logisch: woordenschatkennis gespreid over meerdere talen
2) Hoe verloopt woordverwerving
Natuurlijk proces
Woordverwerving = leren van nieuwe woorden + betekenisaspecten van
woorden die je al kent
Theorieen
- Behaviorisme= taal leren door volwassenen te imiteren, waarop die vervolgens
positief reageren en conditionering
- Nativisme= het is aangeboren en bevindt zich in de hersenen. Noam Chomsky
een Amerikaanse taalkundige noemt dat language acquisition device.
- Interactionale benadering= combineert de twee theorieën, de mogelijkheid om
taal te verwerven is wel degelijk in de hersenen aanwezig sinds de geboorte maar
moet gestimuleerd worden door de omgeving.
3
