PROFESSIONELE IDENTITEITSONTWIKKELING
INLEIDING IN DE DEONTOLOGIE
Deontologie/plichtenleer = het geheel van passende gedragsregels en gebruiken, die men moet eerbiedigen of
als leidraad nemen bij de uitoefening van een beroep
Niet enkel ‘wettelijke plichtenleer’, ook respecteren van wetten & plichten maar vooral een zoeken naar een
beroepshouding vertrekkend vanuit een reflectie op de praktijk van een VV
Defi nitie: het wetenschappelijk zoeken en ontwikkelen van professioneel gedrag bij hulpverlener gesteund op
morele, wettelijke, psychosociale grondslagen
Professioneel gedrag van de vroedvrouw
Het product van verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor de hulpvrager – het geven van een optimaal
antwoord in gegeven situatie
Deskundigheid bepaald door 3 elementen:
1) Sociale en technische vaardigheden die een wetenschappelijke basis vereisen
2) Waarden- en normenstelsel, afhankelijk leeftijd, opvoeding, opleiding, ervaring, maatschappijbeeld,
levensbeschouwelijke overtuiging
3) Wettelijke normen die eigen zijn aan het beroep van een VV
Manier waarop verantwoordelijkheid wordt opgenomen wordt bepaald door het product van 3 elementen van
verantwoordelijkheid:
1) Persoonlijke verantwoordelijkheid
2) Verantwoordelijkheid door de functie die een VV in een beroepssituatie bekleedt
3) Verantwoordelijkheid door het beroep dat VV uitoefent
De persoonlijke verantwoordelijkheid
Morele plicht taken naar beste vermogen uitvoeren à Persoonlijke verantwoordelijkheid = morele
verantwoordelijkheid
Beïnvloed door waarden- en normen besef van de vroedvrouw, afhankelijk van leeftijd, opvoeding, ervaring,
maatschappijbeeld en levensbeschouwelijke overtuiging
Persoonlijke, morele verantwoordelijkheid = wat, hoe (op welke manier) doen om persoonlijk goed verantwoord
te handelen
Verantwoordelijkheid door de functie die een vroedvrouw in een beroepssituatie bekleedt
Organisatie bepaald de doelstellingen en daarmee ook activiteiten waarvoor er verantwoordelijkheid moet
genomen worden
Functionele verantwoordelijkheid is verantwoordelijkheid bij een objectief omschreven taak, die tijdsgebonden
uitgevoerd wordt
1
,Verantwoordelijkheid door het beroep dat een vroedvrouw uitoefent
Specifieke verantwoordelijkheden (naargelang beroep)
= manier van werken om beroep goed uit te oefenen: wat moet men doen om zo goed mogelijk zijn beroep als
VV uit te oefenen à Integratie persoonlijke & functionele verantwoordelijkheid
Morele grondslag
Gevormd door fundamenteel algemeen geldende waarden die blijvend zijn in alle tijden, in alle culturele (vb.
Eerbied voor het leven, recht op leven, recht op voeding, kledij, woning …)
Wettelijke grondslag
Gebaseerd op rechten en plichten, afspraken, normen en wetten die in een bepaalde tijd, bepaalde cultuur
voorkomen en moeten nageleefd worden per cultuur (vb. Het strafrecht, wegcode, abortuswetgeving)
Psychosociale grondslag
Gevormd door aspecten, wezenskenmerken van de individuele mens in relatie tot zichzelf en zijn omgeving (dus
ook werkomgeving)
Besluit
Verloskundige deontologie is geen aparte wetenschap, is onderdeel van wetenschappen. Deontologie is niet
statisch, maar cultuur- en tijdsgebonden, omstandigheden evolueren
Vb.
Cultuurgebonden
Eerbied voor het leven: stervend persoon Bij Europeanen; overbrengen naar
Bij eskimo’s: achterlaten van ziek familielid ziekenhuis, instelling
Bij Afrikanen: onderbrengen bij familie die
de zorg draagt
Tijdsgebonden zien van wijzigingen
Aanpassing/liberalisering abortuswet Sinds november 2001: in Amerika voor eerst
Proefbuisbaby’s/invriezen embryo’s klonen van menselijk embryo
Draagmoederschap: in Amerika/Europa
Beroepsorganisaties
Doelstellingen voor VV: zorg voor de hulpvrager + onderkennen verwachtingen personeel
Nationale beroepsorganisaties
V.B.O.V. = Vlaamse beroepsorganisatie van VV
A.C.N. = association catholique du nursing
FNBV = federale neutrale beroepsorganisatie voor Vlaamse verpleegkundigen (sinds april 2011, vroeger
+ VV)
F.N.N.I.B. = fédération nationale neutre des infirmièr(e)s Belges
V.B.OV.
2
,Redenen oprichting (1995)
Recente ontwikkelingen bij beroepsuitoefening/opleiding
KB 1-02-1991 uitbreiding bevoegdheden aan VV
Wijziging KB 10-11-1967: oprichting nationale raad voor VV
EEG wetgeving: regeling van internationale normen voor VV: met vestiging en/of werken in ander EEG
land
Doelstellingen en activiteiten
Vlaamse VV verenigen met respect voor politieke/filosofische overtuigingen
Bevorderen rol & positie van VV in gezondheidszorg door ontplooien activiteiten
Medisch karakter van het beroep beveiligen, wetenschappelijk onderzoek binnen vakgebied bevorderen
en actief bijdragen tot kwaliteit van de opleiding en de permanente vorming
Sociale statuut zelfstandige/loontrekkende VV verbeteren
Internationale organisaties
The European Midwifes Association (EMA)
= is een non-profit en niet-gouvernementele organisatie van verloskundigen, die verloskundige organisaties en
verenigingen vertegenwoordigt uit de lidstaten van de EU, Europese Economische Ruimte en de EU-
kanditaatlanden
Doelstellingen:
Voorzien van forums voor Europese VV om te overleggen over verloskundige en vrouwelijke
gezondheidszorg
Promoten van minimum standaarden voor vroedvrouwenopleidingen en vestigingen in de EU
Algemeen gezondheidszorgbeleid en VV in EU
The International Confederation of Midwifes (ICM)
= ondersteunt, adviseert en versterkt verloskundige verenigingen over de hele wereld
Er zijn momenteel 108 nationale verloskundige verenigingen die lid zijn van de ICM en samen
vertegenwoordigen zij 98 landen op alle continenten
Georganiseerd in 4 regio’s: Afrika, Amerika, Pacific Azië en EU – samen vertegenwoordigen ze globaal
250 000 VV
ICM is een erkende niet-gouvernementele organisatie en werkt nauw samen met de WHO, UNFPA, UNICEF en
andere organisaties wereldwijd om gezamenlijke doelen te bereiken op het gebied van zorg voor moeder en
kinderen
Comité international catholique des infirmières et assistentes medico-sociales (C.I.C.I.A.M.S.)
Denk niet te kennen, kijk eventueel naar cursus (pagina 6-7)
Internationale gezondheidsorganisaties
U.N.O. (United Nations Organisation)
Doelstellingen:
Het andhaven van de internationale vrede en veiligheid bij politieke conflicten
3
, Het bevorderen van de sociale vooruitgang door internationale samenwerking op economisch, sociaal,
cultureel en humanitair vlak
W.H.O. (World Health Organisation)
Doelstellingen:
Bestrijding van tropische ziekten (malaria, slaapziekte …)
Milieuverontreiniging tegengaan en zorgen voor schoon, stromend en drinkbaar water
Het ontwikkelen van wetenschappelijk onderzoek op gezondheidsgebied
Het promoveren van (para-)medische opleidingen vnl. in ontwikkelingslanden
U.N.I.C.E.F (United Nations Children’s Fund)
Beoogt het bevorderen van het welzijn van kinderen, ongeacht ras, geloof en nationaliteit
F.A.O. (Food and Agriculture Organisation)
Doelstellingen:
Verhogen van voedingsniveau en levensvoorwaarden van alle volken
Verstrekken technische hulp bij uitbouw van de eigen voedselbronnen van een land
U.N.E.S.C.O. (United Nations Educational Scientific and Cultural Organisation)
Beoogt vrede en veiligheid in de wereld te bewaren door internationale samenwerking op gebied van onderwijs,
wetenschap, cultuur & communicatie
I.L.O. (International Labour Organisation)
Doelstellingen:
Wereldvrede bewaren door het bevorderen van de sociale rechtvaardigheid
Verbeteren van arbeidsmogelijkheden van het individu
Nationale beroepsorganisaties in een internationaal kader
Nationale beroepsorganisaties zijn lid van de internationale organisaties, op hun beurt consultatief statuut
Samenwerkingsmogelijkheden – actief, adviserend, moreel … zijn erg groot
Beroepsprofiel
Beroepsprofi el VV:
Basis: grondige reflectie over de plaats en de rol van VV in de gezondheidszorg in België
Realisatie van de werkgroep van de federale raad voor de VV
De praktijk van de Belgische VV wordt beschreven
Beklemtoning van de eigenheid van het beroep
Nationale Beroepsprofiel
Ingedeeld in 9 rubrieken
1) Definitie van het beroep van VV
Met succes studies/opleiding beëindigd
4
INLEIDING IN DE DEONTOLOGIE
Deontologie/plichtenleer = het geheel van passende gedragsregels en gebruiken, die men moet eerbiedigen of
als leidraad nemen bij de uitoefening van een beroep
Niet enkel ‘wettelijke plichtenleer’, ook respecteren van wetten & plichten maar vooral een zoeken naar een
beroepshouding vertrekkend vanuit een reflectie op de praktijk van een VV
Defi nitie: het wetenschappelijk zoeken en ontwikkelen van professioneel gedrag bij hulpverlener gesteund op
morele, wettelijke, psychosociale grondslagen
Professioneel gedrag van de vroedvrouw
Het product van verantwoordelijkheid kunnen opnemen voor de hulpvrager – het geven van een optimaal
antwoord in gegeven situatie
Deskundigheid bepaald door 3 elementen:
1) Sociale en technische vaardigheden die een wetenschappelijke basis vereisen
2) Waarden- en normenstelsel, afhankelijk leeftijd, opvoeding, opleiding, ervaring, maatschappijbeeld,
levensbeschouwelijke overtuiging
3) Wettelijke normen die eigen zijn aan het beroep van een VV
Manier waarop verantwoordelijkheid wordt opgenomen wordt bepaald door het product van 3 elementen van
verantwoordelijkheid:
1) Persoonlijke verantwoordelijkheid
2) Verantwoordelijkheid door de functie die een VV in een beroepssituatie bekleedt
3) Verantwoordelijkheid door het beroep dat VV uitoefent
De persoonlijke verantwoordelijkheid
Morele plicht taken naar beste vermogen uitvoeren à Persoonlijke verantwoordelijkheid = morele
verantwoordelijkheid
Beïnvloed door waarden- en normen besef van de vroedvrouw, afhankelijk van leeftijd, opvoeding, ervaring,
maatschappijbeeld en levensbeschouwelijke overtuiging
Persoonlijke, morele verantwoordelijkheid = wat, hoe (op welke manier) doen om persoonlijk goed verantwoord
te handelen
Verantwoordelijkheid door de functie die een vroedvrouw in een beroepssituatie bekleedt
Organisatie bepaald de doelstellingen en daarmee ook activiteiten waarvoor er verantwoordelijkheid moet
genomen worden
Functionele verantwoordelijkheid is verantwoordelijkheid bij een objectief omschreven taak, die tijdsgebonden
uitgevoerd wordt
1
,Verantwoordelijkheid door het beroep dat een vroedvrouw uitoefent
Specifieke verantwoordelijkheden (naargelang beroep)
= manier van werken om beroep goed uit te oefenen: wat moet men doen om zo goed mogelijk zijn beroep als
VV uit te oefenen à Integratie persoonlijke & functionele verantwoordelijkheid
Morele grondslag
Gevormd door fundamenteel algemeen geldende waarden die blijvend zijn in alle tijden, in alle culturele (vb.
Eerbied voor het leven, recht op leven, recht op voeding, kledij, woning …)
Wettelijke grondslag
Gebaseerd op rechten en plichten, afspraken, normen en wetten die in een bepaalde tijd, bepaalde cultuur
voorkomen en moeten nageleefd worden per cultuur (vb. Het strafrecht, wegcode, abortuswetgeving)
Psychosociale grondslag
Gevormd door aspecten, wezenskenmerken van de individuele mens in relatie tot zichzelf en zijn omgeving (dus
ook werkomgeving)
Besluit
Verloskundige deontologie is geen aparte wetenschap, is onderdeel van wetenschappen. Deontologie is niet
statisch, maar cultuur- en tijdsgebonden, omstandigheden evolueren
Vb.
Cultuurgebonden
Eerbied voor het leven: stervend persoon Bij Europeanen; overbrengen naar
Bij eskimo’s: achterlaten van ziek familielid ziekenhuis, instelling
Bij Afrikanen: onderbrengen bij familie die
de zorg draagt
Tijdsgebonden zien van wijzigingen
Aanpassing/liberalisering abortuswet Sinds november 2001: in Amerika voor eerst
Proefbuisbaby’s/invriezen embryo’s klonen van menselijk embryo
Draagmoederschap: in Amerika/Europa
Beroepsorganisaties
Doelstellingen voor VV: zorg voor de hulpvrager + onderkennen verwachtingen personeel
Nationale beroepsorganisaties
V.B.O.V. = Vlaamse beroepsorganisatie van VV
A.C.N. = association catholique du nursing
FNBV = federale neutrale beroepsorganisatie voor Vlaamse verpleegkundigen (sinds april 2011, vroeger
+ VV)
F.N.N.I.B. = fédération nationale neutre des infirmièr(e)s Belges
V.B.OV.
2
,Redenen oprichting (1995)
Recente ontwikkelingen bij beroepsuitoefening/opleiding
KB 1-02-1991 uitbreiding bevoegdheden aan VV
Wijziging KB 10-11-1967: oprichting nationale raad voor VV
EEG wetgeving: regeling van internationale normen voor VV: met vestiging en/of werken in ander EEG
land
Doelstellingen en activiteiten
Vlaamse VV verenigen met respect voor politieke/filosofische overtuigingen
Bevorderen rol & positie van VV in gezondheidszorg door ontplooien activiteiten
Medisch karakter van het beroep beveiligen, wetenschappelijk onderzoek binnen vakgebied bevorderen
en actief bijdragen tot kwaliteit van de opleiding en de permanente vorming
Sociale statuut zelfstandige/loontrekkende VV verbeteren
Internationale organisaties
The European Midwifes Association (EMA)
= is een non-profit en niet-gouvernementele organisatie van verloskundigen, die verloskundige organisaties en
verenigingen vertegenwoordigt uit de lidstaten van de EU, Europese Economische Ruimte en de EU-
kanditaatlanden
Doelstellingen:
Voorzien van forums voor Europese VV om te overleggen over verloskundige en vrouwelijke
gezondheidszorg
Promoten van minimum standaarden voor vroedvrouwenopleidingen en vestigingen in de EU
Algemeen gezondheidszorgbeleid en VV in EU
The International Confederation of Midwifes (ICM)
= ondersteunt, adviseert en versterkt verloskundige verenigingen over de hele wereld
Er zijn momenteel 108 nationale verloskundige verenigingen die lid zijn van de ICM en samen
vertegenwoordigen zij 98 landen op alle continenten
Georganiseerd in 4 regio’s: Afrika, Amerika, Pacific Azië en EU – samen vertegenwoordigen ze globaal
250 000 VV
ICM is een erkende niet-gouvernementele organisatie en werkt nauw samen met de WHO, UNFPA, UNICEF en
andere organisaties wereldwijd om gezamenlijke doelen te bereiken op het gebied van zorg voor moeder en
kinderen
Comité international catholique des infirmières et assistentes medico-sociales (C.I.C.I.A.M.S.)
Denk niet te kennen, kijk eventueel naar cursus (pagina 6-7)
Internationale gezondheidsorganisaties
U.N.O. (United Nations Organisation)
Doelstellingen:
Het andhaven van de internationale vrede en veiligheid bij politieke conflicten
3
, Het bevorderen van de sociale vooruitgang door internationale samenwerking op economisch, sociaal,
cultureel en humanitair vlak
W.H.O. (World Health Organisation)
Doelstellingen:
Bestrijding van tropische ziekten (malaria, slaapziekte …)
Milieuverontreiniging tegengaan en zorgen voor schoon, stromend en drinkbaar water
Het ontwikkelen van wetenschappelijk onderzoek op gezondheidsgebied
Het promoveren van (para-)medische opleidingen vnl. in ontwikkelingslanden
U.N.I.C.E.F (United Nations Children’s Fund)
Beoogt het bevorderen van het welzijn van kinderen, ongeacht ras, geloof en nationaliteit
F.A.O. (Food and Agriculture Organisation)
Doelstellingen:
Verhogen van voedingsniveau en levensvoorwaarden van alle volken
Verstrekken technische hulp bij uitbouw van de eigen voedselbronnen van een land
U.N.E.S.C.O. (United Nations Educational Scientific and Cultural Organisation)
Beoogt vrede en veiligheid in de wereld te bewaren door internationale samenwerking op gebied van onderwijs,
wetenschap, cultuur & communicatie
I.L.O. (International Labour Organisation)
Doelstellingen:
Wereldvrede bewaren door het bevorderen van de sociale rechtvaardigheid
Verbeteren van arbeidsmogelijkheden van het individu
Nationale beroepsorganisaties in een internationaal kader
Nationale beroepsorganisaties zijn lid van de internationale organisaties, op hun beurt consultatief statuut
Samenwerkingsmogelijkheden – actief, adviserend, moreel … zijn erg groot
Beroepsprofiel
Beroepsprofi el VV:
Basis: grondige reflectie over de plaats en de rol van VV in de gezondheidszorg in België
Realisatie van de werkgroep van de federale raad voor de VV
De praktijk van de Belgische VV wordt beschreven
Beklemtoning van de eigenheid van het beroep
Nationale Beroepsprofiel
Ingedeeld in 9 rubrieken
1) Definitie van het beroep van VV
Met succes studies/opleiding beëindigd
4
